Diyetisyen rehberliğinde yapılan geleneksel ve yapay zeka destekli beslenme eğitiminin adölesanların beslenme bilgi düzeyine etkisi
The effect of dietitian-guided traditional and artificial intelligence-supported nutrition education on adolescents' nutrition knowledge level
- Tez No: 1021083
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞÇE ÖZLÜ KARAHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Adolesanlar, Beslenme bilgisi, Beslenme eğitimi, Yapay zeka, Nutrition knowledge, Nutrition education, Artificial intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Beslenme bilgisi, bireylerin günlük yaşam seçimlerini doğrudan etkileyen önemli bir davranış belirleyicisi olup, günümüzde yapay zekâ (YZ) destekli eğitim uygulamaları sağlık ve beslenme alanında giderek daha fazla kullanılmaktadır. Adölesan yaş grubunda dijital destekli beslenme eğitimlerine ilişkin literatürün sınırlı olması göz önünde bulundurularak, bu çalışmada adölesanlara verilen YZ destekli beslenme eğitiminin beslenme bilgi düzeyi ve sağlıklı beslenme davranışları üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul'da bulunan Okyanus Koleji Avcılar Kampüsü'nde öğrenim gören 14–18 yaş arası öğrenciler oluşturmuştur. Çalışmaya dahil edilen katılımcılar rastgele yöntemle üç gruba ayrılmıştır. Veri toplama sürecinde beslenme bilgi düzeyi ölçeği, Akdeniz diyeti kalite indeksi ve besin tüketim kaydı kullanılmıştır. Çalışmaya toplam 66 adölesan öğrenci (22 geleneksel beslenme eğitimi, 22 YZ destekli beslenme eğitimi, 22 kontrol grubu) katılmıştır. Müdahale sonrasında, YZ destekli beslenme eğitimi grubunda yeterli ve dengeli beslenme ile besin öğeleri alt boyutlarında ve toplam beslenme bilgi puanında anlamlı artış saptanmıştır (p<0.05). Geleneksel eğitim grubunda ise besin öğeleri, beslenme ile ilişkili sağlık problemleri ve toplam bilgi puanında anlamlı iyileşme belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca, yüksek Akdeniz diyetine uyum gösteren katılımcı oranı müdahale öncesi %6,1 iken müdahale sonrasında %22,7'ye yükselmiştir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde ise, geleneksel beslenme eğitimi uygulanan grupta yüksek Akdeniz diyetine uyum gösterme olasılık oranının kontrol grubuna göre yaklaşık 8 kat daha yüksek olduğu belirlenmiştir (OR: 8.012; %95 GA: 2.038–31.50; p=0.003). Elde edilen bulgular, YZ destekli uygulamaların beslenme eğitiminde geleneksel yöntemlere alternatif bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, dijital destekli eğitimlerin uzun dönemli etkilerinin ortaya konulabilmesi için daha geniş örneklemlerle ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Nutrition knowledge is an important determinant of behavior that directly influences individuals' daily lifestyle choices, and artificial intelligence (AI)-supported educational applications are increasingly being used in the fields of health and nutrition. Considering the limited literature on digital nutrition education interventions among adolescents, this study aimed to evaluate the effects of AI-supported nutrition education on nutrition knowledge and healthy eating behaviors in adolescents. The study sample consisted of students aged 14–18 years attending Okyanus College Avcılar Campus in Istanbul. Participants were randomly assigned to one of three groups. Data were collected using the Adolescent Nutrition Knowledge Scale, the Mediterranean Diet Quality Index, and a dietary intake record. A total of 66 adolescents participated in the study, including 22 in the traditional nutrition education group, 22 in the AI-supported nutrition education group, and 22 in the control group. Following the intervention, the AI-supported nutrition education group demonstrated significant improvements in the adequate and balanced nutrition and nutrients subscales, as well as in the total nutrition knowledge score (p<0.05). In the traditional education group, significant improvements were observed in the nutrients, nutrition-related health problems subscales, and total nutrition knowledge score (p<0.05). Furthermore, the proportion of participants with high adherence to the Mediterranean diet increased from 6.1% before the intervention to 22.7% after the intervention. Multivariable logistic regression analysis revealed that the odds of high adherence to the Mediterranean diet were approximately eight times higher in the traditional nutrition education group than in the control group (OR: 8.012; 95% CI: 2.038–31.50; p=0.003). These findings suggest that AI-supported applications may serve as an alternative tool to traditional methods in nutrition education. However, further studies with larger sample sizes and longer follow-up periods are needed to determine the long-term effectiveness of digital nutrition education interventions.
Benzer Tezler
- Otizmli çocuklarda glütensiz-kazensiz diyetin beden kitle indeksi, otizm derecesi ve davranış üzerine etkilerinin prospektif bir kohort çalışması
A prospective cohort study of the effects of gluten-free casein-free diet on body mass index, autism grade, and behavior in children with auti̇sm
EMRE TAŞDÖNDÜREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiNörobilim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MESUT KARAHAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ŞAHBAZ
- Diyetisyen ve diyetisyen adaylarının obez bireylere karşı tutumlarının değerlendirilmesi
Assessment of dietitians and dietitian candidates' attitudes towards obese individuals
ZEHRA SERAY ESKİOCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikTrakya ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDEF DURAN
- Diyetisyen ve diyetisyen adaylarının sürdürülebilir beslenme konusundaki bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Assessing the knowledge and attitudes of dietitians and dietitian candidates with regards to sustainable diet
GURBET ÜNAL ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
- Diyetisyen ve diyetisyen adaylarının bütüncül ve fonksiyonel beslenmeye ve tıbba yönelik tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of attitudes of dieticians and dietician candidates towards holistic and functional nutrition and medicine
FATMA TOYGAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE BAKIRHAN
- Diyetisyen ofisine başvuran, insülin direnci sendromuna sahip hastaların tedavi amaçlı kullandığı bitkisel ürünlerin belirlenmesi
Determination of herbal products used for therapy by patients with insulin resistance syndrome applying to the dietitian office
CANSU KOYUNCU ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eczacılık ve FarmakolojiEge ÜniversitesiFarmakognozi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEHİR SOMER