Sistemik İnflamasyona Bağlı Gelişen Santral Sinir Sistemi Hasarında Vortioksetin'in Potansiyel İyileştirici Etkilerinin Araştırılması; SIRT1, p53, Bax, Bcl-2 Sinyal Yolağı
Investigation of the Potential Therapeutic Effects of Vortioxetine in Central Nervous System Damage Associated with Systemic Inflammation; SIRT1, p53, Bax and Bcl-2 Signaling Pathways
- Tez No: 1021235
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET YUSUF TEPEBAŞI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tıbbi Biyoloji, Medical Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tıbbi Biyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sepsis ve buna bağlı gelişen sistemik inflamasyon, santral sinir sisteminde (SSS) nöroinflamasyona yol açarak bilişsel bozukluklar ve depresyon benzeri davranışlara neden olabilmektedir. Lipopolisakkarit (LPS) ile indüklenen deneysel modeller, bu patofizyolojik süreçlerin incelenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Nöroinflamasyon sürecinde oksidatif stres, mitokondriyal disfonksiyon, endoplazmik retikulum stresi ve apoptotik yolakların aktivasyonu önemli rol oynamaktadır. Bu süreçlerde özellikle sirtuin1 (SIRT1), tümör protein 53 (p53), Bcl-2 ile ilişkili X proteini (BAX) ve B hücreli lenfoma-2 (BCL-2) gibi moleküler sinyal yolakları hücre sağkalımı ve ölüm dengesi üzerinde belirleyici etkilere sahiptir Bu çalışmada, LPS ile indüklenen sistemik inflamasyona bağlı gelişen SSS hasarında vortioksetin (VRT) 'in potansiyel nöroprotektif etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma, Wistar albino dişi sıçanlar üzerinde gerçekleştirilmiş olup hayvanlar kontrol, LPS, LPS+VRT ve VRT olmak üzere dört gruba ayrılmıştır. LPS uygulaması ile nöroinflamasyon indüklenmiş ve VRT tedavisinin etkileri moleküler, biyokimyasal, histopatolojik ve immünohistokimyasal analizler kullanılarak inflamatuvar sitokinler, oksidatif stres belirteçleri apoptotik protein ekspresyonları ve nöronal hasar göstergeleri çok yönlü olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, LPS uygulamasının SSS inflamatuvar yanıtı güçlendirdiğini, redoks dengesini bozduğunu ve hücre ölümüne yönelik mekanizmaları harekete geçirdiğini ortaya koymuştur. Total oksidan durum (TOS) ve oksidatif stres indeksi (OSI) düzeylerindeki artışa eşlik eden total antioksidan durum (TAS) değerlerindeki azalma, oksidatif stresin belirgin biçimde baskın olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Bax ve Bcl-2 oranının apoptotik yönde değişmesi ve p53 aktivasyonundaki yükseliş, hücresel hasarın derinleştiğini işaret etmektedir. Histopatolojik incelemeler de bu bulguları destekler nitelikte olup nöronal dejenerasyon, glial aktivasyon (gliozis) ve inflamatuvar değişikliklerin varlığını ortaya koymuştur. VRT tedavisinin ise inflamatuvar yanıtı baskıladığı, oksidatif stresi azalttığı, mitokondriyal fonksiyonları koruduğu ve apoptotik yolakları modüle ederek hücre sağkalımını desteklediği belirlenmiştir. Bu etkilerin SIRT1 sinyal yolunun aktivasyonu ile ilişkili olduğu ve çoklu patofizyolojik mekanizmalar üzerinde eş zamanlı düzenleyici rol oynadığı görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, LPS ile indüklenen nöroinflamasyon temelli SSS hasarında VRT'in çok yönlü bir nöroprotektif ajan olarak potansiyel etkilere sahip olduğunu göstermektedir. İnflamasyon, oksidatif stres ve apoptoz arasındaki karmaşık etkileşimlerin bütüncül olarak değerlendirilmesi, hem hastalığın patofizyolojisinin daha iyi anlaşılmasına hem de yeni tedavi stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Sepsis and the associated systemic inflammatory response can lead to neuroinflammation in the central nervous system (CNS), resulting in cognitive impairment and depression-like behaviors. Lipopolysaccharide (LPS)-induced experimental models are widely used to investigate these pathophysiological processes. During neuroinflammation, oxidative stress, mitochondrial dysfunction, endoplasmic reticulum stress, and activation of apoptotic pathways play critical roles. In these processes, molecular signaling pathways involving sirtuin 1 (SIRT1), tumor protein 53 (p53), Bcl-2-associated X protein (BAX) and B-cell lymphoma-2 (BCL-2) have decisive effects on the balance between cell survival and cell death. The aim of this study was to investigate the potential neuroprotective effects of vortioxetine (VRT) in CNS damage associated with LPS-induced systemic inflammation. The study was conducted on female Wistar albino rats, which were divided into four groups: control, LPS, LPS+VRT and VRT. Neuroinflammation was induced by LPS administration, and the effects of VRT treatment were evaluated using molecular, biochemical, histopathological and immunohistochemical analyses. Inflammatory cytokines, oxidative stress markers, apoptotic protein expressions, and neuronal damage indicators were comprehensively assessed. The results demonstrated that LPS administration enhanced the inflammatory response in the CNS, disrupted redox balance, and triggered mechanisms leading to cell death. The increase in total oxidant status (TOS) and oxidative stress index (OSI), along with the decrease in total antioxidant status (TAS), indicated a marked predominance of oxidative stress. Furthermore, the shift in the Bax/Bcl-2 ratio toward apoptosis and the elevation in p53 activation suggested the progression of cellular damage. Histopathological findings supported these results, revealing neuronal degeneration, glial activation (gliosis), and inflammatory alterations. VRT treatment, on the other hand, was found to suppress the inflammatory response, reduce oxidative stress, preserve mitochondrial function, and support cell survival by modulating apoptotic pathways. These effects appear to be associated with the activation of the SIRT1 signaling pathway, which plays a simultaneous regulatory role across multiple pathophysiological mechanisms. In conclusion, this study demonstrates that VRT may exert multifaceted neuroprotective effects in LPS-induced neuroinflammation-related CNS damage. A comprehensive evaluation of the complex interactions among inflammation, oxidative stress and apoptosis may contribute to a better understanding of disease pathophysiology and the development of novel therapeutic strategies.
Benzer Tezler
- Hemofilik artropatili hastalarda dengenin klinik değerlendirilmesi
Clinical evaluation of balance in hemophilic arthropathic patients
ORCAN ALTAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAMUK YAŞAR ÖZBEK
- Temozolomide bağlı gelişen nöronal toksisite modelinde oksitosinin etkisinin deneysel hayvan modelinde gösterilmesi
Demonstration of the effect of oxytocin in an experimental animal model of temozolomide-induced neuronal toxicity
ÖZÜM BÜKE ATASOY
Doktora
Türkçe
2026
Biyokimyaİstanbul Medeniyet ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA BAKİ ÇEKMEN
- Eritrosit dağılım hacmi (RDW)'nin peroperatif dönemde mortalite morbidite ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between red blood cell distribution (RDW) with mortality and morbidity in the peroperative period
PELİN DİLSİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Anestezi ve ReanimasyonAdnan Menderes ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERAY GÜRSOY
- Azalmış over rezervi olan hastalarda chemerinin rolü ve IVF başarısına etkisi
The role of chemerin in patients with reduced ovarian reserve and its impact on İVF success
ASLIHAN COŞKUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Kadın Hastalıkları ve DoğumAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA KURDOĞLU
- Behçet üveitli olgularımızda klinik özellikler, tedavi yanıtı ve prognoz
Clinical characteristics, treatment response, and prognosisof patients with Behçet's uveitis
TUĞÇE PINAR AKKALE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Göz HastalıklarıAnkara ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİME NİLÜFER YALÇINDAĞ