La Yehillu lafzının geçtiği hadislerin tahriç vedeğerlendirilmesi
Tahrīj and evaluation of the prophetic hadiths mentioned with theexpression 'Lā Yahillü' (it is not lawful)
- Tez No: 1021624
- Danışmanlar: PROF. DR. YAVUZ KÖKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Hadis, Hadith
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sünnet-i Seniyye üzerine yapılan çalışmalar ilimlerin en yücesidir. Bu çalışma, Hz. Peygamber'in (s.a.v.)“Lâ Yehıllu”lafzıyla ifade buyurduğu merfû hadisleri tespit etmek, tahrîçlerini yapmak ve fıkhî dökümlerini analiz etmek amacıyla kaleme alınmıştır. Araştırmada; Kütüb-i Sitte ve diğer temel hadis kaynaklarında yer alan rivayetler, hadis usulü kuralları çerçevesinde incelenmiş ve fıkhî açıdan değerlendirilmiştir. Temel kaynaklar üzerinde yapılan karşılaştırmalı analizler sonucunda; aslen“haramlık”ifade eden bu lafzın, bağlamsal karineler ve makâsıdî amaçlar neticesinde ibadet, muâmelât ve ahvâl-i şahsiye gibi farklı alanlarda“kerahet”veya“ibaha”gibi anlamlara sarf edilebildiği tespit edilmiştir. Bu çalışma, söz konusu lafız kalıbını müstakil olarak ele alan, rivayetleri bir araya getirerek fıkhi ve hadisî perspektifi mezceden özgün bir araştırmadır. Netice itibarıyla,“Lâ Yehıllu”kalıbının sadece hukukî bir yasaklama değil, aynı zamanda hakların korunması ve toplum düzeninin tesisi noktasında beliğ bir nebevî üslup olduğu ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
The study of the Prophetic Sunnah is among the most sublime and noble of sciences. This study, titled“Tahrīj and Evaluation of the Prophetic Hadiths Mentioned with the Expression 'Lā Yahillü' (It is not Lawful)”, aims to identify, document, and analytically study the marfū' hadiths that contain this specific linguistic formula. The significance of this research lies in clarifying the legal implications of this expression, which is fundamentally regarded by the majority of scholars as a text of prohibition (tahrīm). Through a comparative analysis of classical primary sources—such as alMabsūt by al-Sarakhsī, al-Umm by al-Shāfi'ī, al-Mughnī by Ibn Qudāmah, and the commentaries of Ibn Hajar and al-Nawawī—the research reveals the existence of contextual indicators (qarā'in) that may shift the meaning from prohibition to dislike (karāhah) or permissibility (ibāhah) in specific cases related to worship, transactions, and personal status. The study adopts an inductive-analytical methodology to track the texts in the Six Books (al-Kutub al-Sittah) and the Musnads, focusing on the jurisprudence of hadith (fiqh al-hadīth) and its maqāṣidī (objective-based) dimensions. The research concludes that the phrase“Lā Yahillü”represents an eloquent prophetic style that establishes rules for protecting rights and preventing harm, necessitating a careful consideration of contextual factors before issuing a final legal ruling.
