Ebeveyn Phubbing davranışı ile okulöncesi çocukların problemli medya kullanımı arasındaki ilişkide çocuklarda kaygının aracı rolü
The mediating role of anxiety in the relationship between parental Phubbing behavior and problematic media use among preschool children
- Tez No: 1021713
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN KIRAL, DOÇ. DR. MUSTAFA KALE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital cihazların aile yaşamına nüfuzu, ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdiği zamanın niteliğini değiştirmiş; ebeveynin telefona yönelirken çocuğunu ihmal etmesi olarak tanımlanan ebeveyn phubbingi, okul öncesi dönem çocuklarının gelişimi açısından yeni bir risk faktörü olarak öne çıkmıştır. Bu araştırmanın temel amacı, ebeveyn phubbing davranışının okul öncesi dönem çocuklarının problemli medya kullanımı üzerindeki etkisini ve bu ilişkide kaygının aracı rolünü incelemektir. Kuramsal çerçeve; doğrudan etki için Sosyal Öğrenme Kuramı'nı (Bandura, 1977), kaygı üzerinden işleyen aracılı yol için Telafi Edici İnternet Kullanımı Modeli'ni (Kardefelt-Winther, 2014) ve bütünleştirici çerçeve olarak Aile Sistemleri Kuramı'nı (Bowen, 1978) bir araya getirmektedir. İlişkisel tarama modelinde desenlenen araştırmanın çalışma grubunu, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Malatya ilindeki okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 4-6 yaş grubu çocukların ebeveynleri (N=466) oluşturmaktadır. Veriler üç geçerli ve güvenilir ölçek (Genel Phubbing Ölçeği, Yeniden Düzenlenen Okul Öncesi Kaygı Ölçeği, Problemli Medya Kullanım Ölçeği) aracılığıyla toplanmış ve Yapısal Eşitlik Modellemesi ile çözümlenmiştir. Bulgular, ebeveyn phubbinginin çocukların hem problemli medya kullanımını hem de kaygı düzeylerini pozitif yönde ve anlamlı biçimde yordadığını; kaygının da problemli medya kullanımını anlamlı düzeyde artırdığını göstermiştir. Bootstrap analizi, kaygının bu ilişkide kısmi aracı rol üstlendiğini ortaya koymuş; dolaylı etki toplam etkinin yaklaşık %20'sini açıklamıştır. Bu örüntü iki paralel mekanizmaya işaret etmektedir: davranışsal modelleme (doğrudan yol) ve ebeveynin dijital ihmaliyle ilişkilendirilen kaygıyı düzenlemek için ekrana yönelme (dolaylı yol). Doğrudan etkinin daha güçlü çıkması, bu yaş grubunda modellemenin görece belirleyici olduğunu düşündürmektedir. Bulgular, müdahalelerin yalnızca ekran süresini kısıtlamakla kalmayıp ebeveynin dijital alışkanlıklarını ve çocuğun duygusal ihtiyaçlarını eş zamanlı ele alması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The spread of digital devices has changed the quality of parent-child time; parental phubbing — a parent's inattention to their child while using a smartphone — is a novel risk factor for preschool-age development. This study examined the effect of parental phubbing on problematic media use (PMU) in preschool children and the mediating role of children's anxiety. The theoretical framework integrates Social Learning Theory (Bandura, 1977) for the direct effect, the Compensatory Internet Use Model (Kardefelt-Winther, 2014) for the anxiety-mediated path, and Family Systems Theory (Bowen, 1978) as an overarching framework. Designed as a relational survey, the study group consisted of parents (N=466) of children aged 4-6 attending preschool institutions in Malatya during the 2025-2026 academic year. Data were collected through three validated scales (Generic Scale of Phubbing, Revised Preschool Anxiety Scale, and Problematic Media Use Measure) and analyzed via Structural Equation Modeling. Findings revealed that parental phubbing significantly and positively predicted both children's problematic media use and anxiety, and that anxiety in turn increased problematic media use. Bootstrap analysis showed that anxiety served as a partial mediator, with the indirect effect accounting for about 20% of the total effect. This points to two parallel mechanisms: behavioral modeling (direct pathway) and turning to screens to regulate anxiety linked to parental digital inattention (indirect pathway). The stronger direct effect suggests that modeling plays a more decisive role at this age. Findings indicate that interventions should address not only screen-time limits but also parents' digital habits and children's emotional needs.
Benzer Tezler
- Ebeveynlerin çocuklarıyla kurdukları ilişki ile sosyotelist olma durumlarının incelenmesi
Investigation of parents' relationship with their children and their status of being phubber
ESRA ÖRTÜCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖNDER BALTACI
- Sosyotelizm ve duygusal yeme arasındaki ilişki: Temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesi ve duygu düzenleme güçlüğü aracı rolü
Relationship between phubbing and emotional eating: The mediating role of basic psychological need frustration and emotion regulation difficulties
İREMGÜL TELLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİzmir Bakırçay ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA KARANFİL
- Karşıt olma karşı gelme bozukluğu eşlik eden ve etmeyen dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde ebeveyn sosyotelizminin agresyon, başa çıkma ve yalnızlık üzerine etkisi
The effect of parental phubbing on aggression, coping and loneliness in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder with and without oppositional defiant disorder
PINAR ÖZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İPEK SÜZER GAMLI
- Ergenlerde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve bilişsel kopma sendromu belirtilerinin internet kullanımı ve uyku kalitesi üzerine etkisi: Ebeveynlerin bilişsel kopma sendromu belirtileri, internet kullanımı ve sosyotelizm davranışının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
TUĞBA KAVRUK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU KARDAŞ
- Ortaokul öğrencilerinde ebeveyn phubbing ile akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişki: Kaygı -depresyon ve algılanan sosyaldesteğin aracı rolü
The relationship between parental phubbing and smartphone addiction in middle school students: The mediating role of anxiety-depression and perceived social support
SENA ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FARUK CANER YAM