Zayıflama diyeti ile sirkadiyen gen CLOCK 3111T/C polimorfizmi ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the Relationship between Weight Loss Diet and Circadian Gene CLOCK 3111T/C Polymorphism
- Tez No: 1021714
- Danışmanlar: PROF. DR. NESLİŞAH RAKICIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: CLOCK geni, Obezite, Sirkadiyen ritim, CLOCK gene, Obesity, Circadian rhythm
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sirkadiyen ritmin düzenlenmesinde anahtar rol oynayan CLOCK gen polimorfizminin bireylerin zayıflama diyetine verdikleri yanıtı etkileyebileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, CLOCK 3111T/C (rs1801260) polimorfizminin beslenme durumu, kronotip, uyku kalitesi ve biyokimyasal bulgular üzerindeki etkisini inceleyerek, bu genetik polimorfizmin zayıflama diyeti yanıtı ile ilişkisini değerlendirmektir. İki aşamalı olarak planlanan bu çalışmanın ilk aşaması kesitsel, ikinci aşaması ise prospektif takip çalışmasıdır. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji Bilim Dalı'na başvuran 232 fazla kilolu veya obeziteli birey (yaş ortancası: 34 yıl, %72,0'ı kadın) ile yaş ve cinsiyet dağılımları benzer olan 211 sağlıklı vücut ağırlığında birey (yaş ortancası: 32 yıl, %79,6'sı kadın) olmak üzere toplam 443 yetişkin birey dahil edilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında, bireylere genel bilgiler, yaşam tarzı alışkanlıkları, beslenme ve yeme davranışları, diyet kalitesi, kronotip ve uyku kalitesini içeren anket formu uygulanmış, antropometrik ölçümler, üç günlük besin tüketim kaydı ve üç günlük fiziksel aktivite kaydı alınmıştır. Rutin tetkikler kapsamında analiz edilen biyokimyasal bulgular kaydedilmiş, serum adiponektin ve leptin düzeyleri ELISA yöntemi ile belirlenmiştir. CLOCK geni 3111T/C polimorfizmi genotipleri gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, çalışma grubundaki fazla kilolu ve obeziteli bireylere 12 haftalık zayıflama diyeti uygulanmış ve 113 birey (yaş ortancası: 35 yıl, %65,5'i kadın) çalışmayı tamamlamıştır. Zayıflama diyeti sürecinde bireyler 4. ve 8. haftalarda ara görüşmelere çağırılmış, antropometrik ölçümler ile 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı ve bir günlük fiziksel aktivite kayıtları alınmıştır. Zayıflama diyeti sonunda (12. hafta) ise başlangıçta uygulanan tüm değerlendirme tekrarlanmıştır. CLOCK 3111T/C polimorfizmi genotip dağılımları ve alel frekansları çalışma ve kontrol grupları arasında benzer bulunmuştur (p>0,05). Bununla birlikte, yaş, cinsiyet, enerji alımı ve fiziksel aktivite düzeyine göre düzeltilmiş lojistik regresyon analizinde TC+CC genotip grubunda beden kütle indeksi (BKİ) ≥30 kg/m2 ile tanımlanan obezite riskinin TT genotip grubuna göre yaklaşık 1,76 kat daha yüksek olduğu belirlenmiştir (%95 GA: 1,048-2,950; p<0,05). TT genotipli bireylerin TC+CC genotiplilere göre HOMA-β ve diyastolik kan basıncı değerlerinin daha düşük, HDL-K değerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Fazla kilolu veya obeziteli bireylerde kontrolsüz yeme, duygusal yeme ve gece yeme puanları daha yüksek, diyet kalitesi ve uyku kalitesi daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Akşamcıl kronotip kötü uyku kalitesi ve gece yeme davranışı ile ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Zayıflama diyeti sonrası genotipten bağımsız olarak diyet kalitesi, yeme davranışları, antropometrik ölçümler, biyokimyasal bulgular ve fiziksel aktivite düzeyinde genel olarak iyileşmeler sağlanmıştır. Vücut ağırlığının en az %5'ini kaybeden bireylerin oranı TT genotip grubunda daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Zayıflama diyetinin erken döneminde (8. hafta) genotip grupları arasında anlamlı farklılık gözlenmezken, takip süresinin sonuna doğru (12. hafta) TT genotip grubunda vücut ağırlığı kaybı ve BKİ azalmasının daha belirgin olduğu görülmüştür (p<0,05). Sonuç olarak, Türk yetişkinlerde CLOCK 3111T/C polimorfizmi C alel taşıyıcılığının zayıflama diyetine yanıtta bazı antropometrik ölçümler ve biyokimyasal bulgularda daha sınırlı iyileşme eğilimi ile ilişkili olabileceği gösterilmiştir.
Özet (Çeviri)
Circadian rhythm-related genetic polymorphisms, particularly in the CLOCK gene, may influence individual responses to weight-loss interventions. This study aimed to investigate to the effects of the CLOCK 3111T/C (rs1801260) polymorphism on nutritional status, chronotype, sleep quality, and biochemical parameters, and to evaluate its association with the response to a weight-loss diet. This study was designed in two phases, consisting of a cross-sectional first phase and a prospective follow-up second phase. A total of 443 adults were included in the study, comprising 232 individuals with overweight or obesity (median age: 34 years; 72.0% women) and 211 healthy-weight individuals (median age: 32 years; 79.6% women), who attended the Division of Endocrinology, Departement of Internal Medicine, Hacettepe University with similar age and sex distributions. In the first phase of the study, participants completed questionnaires assessing general characteristics, lifestyle habits, dietary and eating behaviours, diet quality, chronotype, and sleep quality. Anthropometric measurements, three-day dietary records, and three-day physical activity records were obtained. Biochemical parameters from routine laboratory assessments were recorded, and serum adiponectin and leptin concentrations were determined using the ELISA method. CLOCK 3111T/C genotypes were identified by real-time polymerase chain reaction. In the second phase, individuals with overweight or obesity underwent a 12-week weight-loss diet intervention, and 113 participants (median age: 35 years; 65.5% women) completed the programme. During the weight-loss treatment, participants attended follow-up visits at weeks 4 and 8, at which anthropometric measurements, a 24-hour dietary recall, and a one-day physical activity record were obtained. At the end of the treatment (week 12), all baseline assessments were repeated. Genotype and allele frequencies of the CLOCK 3111T/C polymorphism were similar between the study and control groups (p>0.05). However, in logistic regression analysis adjusted for age, sex, energy intake, and physical activity level, individuals carrying the TC+CC genotype had a 1.76-fold higher odds of obesity, defined as a body mass index (BMI) ≥30 kg/m2, compared with those carrying the TT genotype (95% CI: 1.048-2.950; p<0.05). Individuals with the TT genotype exhibited lower HOMA-β and diastolic blood pressure values and higher HDL-cholesterol concentrations than TC+CC carriers (p<0.05). Individuals with overweight or obesity had higher uncontrolled eating, emotional eating, and night eating scores, as well as poorer diet quality and sleep quality compared with healthy-weight individuals (p<0.05). Evening chronotype was associated with poorer sleep quality and greater night eating behavior (p<0.05). Following the weight-loss intervention, improvements were observed in diet quality, eating behaviours, anthropometric measurements, biochemical parameters, and physical activity levels regardless of genotype. The proportion of individuals achieving at least 5% weight loss was higher in the TT genotype group (p<0.05). Although no significant genotype-related differences were observed during the early phase of the intervention (week 8), greater reductions in body weight and BMI were observed in the TT genotype group by the end of the intervention (week 12) (p<0.05). In conclusion, carriage of the C allele of the CLOCK 3111T/C polymorhism may be associated with a tendency towards less favourable improvements in certain anthropometric and biochemical outcomes in response to a weight-loss diet among Turkish adults.
Benzer Tezler
- Zayıflama diyeti uygulanan obez bireylerde beslenme zamanının sirkadiyen ritim belirteçleri üzerine etkisi
Effect of feeding timing on circadian RHYTHM markers in obese individuals under WEİGHT LOSS DİET
EMEL AYDAN ORAL
Doktora
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN
- Yetişkin kadın bireylerde aralıklı açlık diyetinin beslenme ve antropometrik duruma etkisi
The effect of intermittent fasting diet on nutrition and anthropometric status in adult woman individuals
HANDE OTAKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Bilgi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE SEVEN AVUK
- Yetişkin bireylerin kronotipinin, bireyin akdeniz diyetine uyumu, uyku kalitesi, hedonik açlık düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the chronotype of adults, their adaptation to the mediterranean diet, sleep quality, and hedonic hunger level
CANAN ALTINSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LALE SARİYE AKAN
- Zayıflama diyeti uygulayan bireylerin menü etiketleri ile ilgili algıları, öğün seçimlerindeki tutum ve davranışlarının incelenmesi
Evaluation of menu labeling perceptions, meal choice attitudes and behaviours of individuals who apply weight loss program
DAMLA GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiToplu Beslenme Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHEMMET FATİH UYAR
- Zayıflama diyeti alan metabolik sendrom hastalarında biyokimyasal ve antropometrik değişkenler ile CD36 düzeyi arasındaki ilişki
Relationship between biochemical and anthropometric variables and CD36 levels in metabolic syndrome patients after low calorie diet
DUYGU MATARACI
Doktora
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiDiyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FİSUNOĞLU