Çağatayca rüya tabirnamesi (55a–125b): İnceleme–transkripsiyonlu metin–Türkiye Türkçesine aktarma–dizin
Chagatai dream interpretation book (55a– 125b): Analysis–transcribed text–translation into Turkey Turkish–index
- Tez No: 1021804
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜLYA UZUNTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Çağatayca, Rüya Tabirnamesi, İnceleme, Transkripsiyonlu Metin, Türkiye Türkçesine Aktarma, Dizin-Sözlük, Chagatai Turkish, Dream Interpretation Book, Analysis, Transcribed Text, Translation into Turkey Turkish, Index-Glossary
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yüksek lisans çalışması kapsamında incelenen eser; müellifi ve müstensihi bilinmeyen, başlıksız, 18. yüzyıl sonlarında Arap harfleriyle istinsah edilmiş ve Çağatay Türkçesi dil özelliklerini taşıyan bir tabirnamedir. 59 baptan ve 125 varaktan müteşekkil eserin çalışma konumuza ait olan kısmı 55a-125b varakları arasındaki 38 baptır. 12 satırdan oluşan 80a ve 80b sayfaları hariç, her sayfada çerçeve içine yazılmış 11 satır ihtiva eder. İncelemiş olduğumuz 38 bapta muhtelif konulardaki rüyaların yorumuna yer verilmiştir. Bu çalışmada, tıpkıbasımı Fransa Millî Kütüphanesinin internet sitesinden temin edilen Arap harfli Çağatayca metnin 55a-125b varakları arasındaki 38 babın transkripsiyonlu metni hazırlandıktan sonra Türkiye Türkçesine aktarımı yapılmış, ardından metnin imla özellikleri, ses ve şekil bilgisi incelenerek dil özellikleri tespit edilmiş, metindeki tüm kelimelerin sayfa/satır numaraları belirtilerek hazırlanan gramatikal dizin-sözlük ile söz varlığı ortaya konmuştur. Böylece ilk bölümü 2022 yılında yüksek lisans çalışması olarak hazırlanan eserin tarafımızdan her yönüyle incelenen ikinci bölümüyle birlikte eserin bütününün; Türk dili ve edebiyatı araştırmalarına, bilhassa Çağatay Türkçesi ile tabirname uzmanlarına ve bu çerçevede Türkoloji literatürüne katkıda bulunması amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
The work examined within the scope of this Master's thesis is an untitled dream interpretation book of unknown authorship and copyist, which features the linguistic characteristics of Chagatai Turkish and was copied in Arabic script in the late 18th century. Comprising 59 chapters and 125 leaves, the portion constituting our research topic consists of 38 chapters located between leaves 55a and 125b. Each page contains 11 framed lines, except for pages 80a and 80b, which consist of 12 lines. The examined 38 chapters include interpretations of dreams on various subjects. In this study, the facsimile of which was obtained from the website of the National Library of France, the transcribed text of the 38 chapters between leaves 55a and 125b of the Chagatai text in Arabic script was prepared, followed by its translation into Turkey Turkish. Subsequently, the spelling features, phonology, and morphology of the text were examined to determine its linguistic characteristics, and its vocabulary was revealed through a grammatical index-dictionary that specifies the page and line numbers of all words in the text. Thus, along with the second part examined in all aspects by us, it is aimed that the entirety of the work -the first part of which was prepared as a master's thesis in 2022- will contribute to Turkish language and literature studies, particularly to researchers of Chagatai Turkish and dream interpretation book, and within this framework, to Turkology literature.
Benzer Tezler
- Çağatayca rüya tabirnamesi (2b-54b: inceleme - metin - aktarma - dizin)
Tabirnama (Interpretation) of dream in Chaghataiturkish (2b – 54b: analysis – text – translation – index)
EDA TABAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıKarabük ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİDBEK BOLTABAYEV
- Tüş tabirnamesi (İnceleme-Metin-İndeks)
Dream interpretation book (analysis-text-index)
ŞÜKRÜ BAŞTÜRK
Doktora
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıUludağ ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ŞAHİN
- Doğu Türkçesi ile yazılmış bir Kitāb-ı Ta'bìr-nāme: Dil incelemesi – metin – Türkiye Türkçesine aktarım - dizin
A Kitāb-i Ta'bir-nāme, written in Eastern Turkic: Language features, text, modern Turkish translati̇on, index
ÖZGE ÖZDAMAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ALPER
- Mîr A'zam-şâh Kâmilü't-Ta'bîr tercümesi (Giriş-inceleme-metin-dizin)(Cilt 1)
Mir Azam-shah translation of Kamil al-Tabir (Introduction-analysis-text-index)
İDRİS ÇETİN
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM DAŞDEMİR
- İlhanlı Devleti'nde Abaka Han Dönemi (1265-1282)
Abaka Khan Period in the Ilhanli State (1265-1282)
RÜYA BİNGÖL