حاشية القسطموين على تفسري سورة يس للبيضاوي دراسة وحتقيق
Kastamonî'nin Beydâvî tefsîri Yâsin Sûresine yaptığı hâşiye (İnceleme ve tahkik)
- Tez No: 1021805
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TAHİR GÜNDÜZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Kadı Beydâvî Tefsirinin Yâsîn Sûresi kısmına İmam Mustafa b. Muhammed el-Kastamonî tarafından yazılan hâşiyenin, tahkik ve incelemesini hedeflemektedir. Çalışma sonucunda; metin içerisinde geçen zatların tanıtılması, alıntı ve kaynakların tespiti, aktarılan görüşlerin belgelenmesi ve ilmî meselelerin açıklanması suretiyle özgün bir ilmî metin ortaya konmuştur. Çalışma, başta nahiv, sarf ve belâgat olmak üzere özellikle dil ilimlerine verdiği önemle temayüz etmektedir. Kastamonî, bu ilimleri Kur'ân'ın doğru anlaşılması ve tefsiri için temel birer araç olarak ele almakta; ayetlerin tefsirinde dilsel tahlilleri esas almaktadır. Bu yönüyle söz konusu hâşiyenin tahkiki, Beydâvî'nin metni ile hâşiye sahibinin lügat, nahiv ve belâgat ile ilgili yaklaşımlarını bir araya getirmesi; dil âlimleri ve müfessirlerin görüşlerini mukayeseli biçimde ele alması, bu görüşler arasında tercih yapması, zayıf gördüklerini reddetmesi ve nihayetinde sağlam ilmî temellere dayanan bir tefsir ortaya koyması bakımından ayrı bir önem arz etmektedir. Çalışma, temel tefsir kaynakları ile Beydâvî hâşiyelerinden geniş ölçüde istifade eden hâşiyenin; eleştirel tartışmalar, tercihler; tefsir, dil, belâgat ve kıraat meselelerine gösterdiği titiz yaklaşımıyla tefsir literatürüne özgün bir ilmî katkı sağladığını ortaya koymuştur. Bu tez, el yazması tefsir mirasının ihya edilmesinin ve ilmî değerinin gün yüzüne çıkarılmasının önemini vurgulamakta; akademik kütüphaneyi zenginleştirecek tahkikli bir metin sunarak Kur'an araştırmalarına katkı sağlamakta ve Osmanlı tefsir mirası üzerine yapılacak müstakbel çalışmalara yeni ufuklar açmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to edit and critically examine Imam Mustafa ibn Muhammad al-Kastamoni's gloss (hashiya) on al-Kadi al-Baydawi's commentary (Tafsir) of Surah Ya-Sin, in accordance with established scientific methodology for manuscript editing. The research yields a documented critical edition of the text, complete with the attribution of citations, verification of kuoted sources, identification of prominent figures, and clarification of scholarly issues. A defining feature of this study is its emphasis on the gloss's extensive engagement with linguistic sciences—specifically grammar, morphology, and rhetoric. The author regards these disciplines as indispensable tools for achieving a correct understanding and interpretation of the Kuranic text, relying on linguistic analysis as a primary foundation for exegesis. Consekuently, the editing of this gloss is of particular significance, as it synthesizes al-Baydawi's text with the author's linguistic, grammatical, and rhetorical insights, while evaluating, comparing, and weighing the opinions of linguists and commentators to ultimately deliver a rigorously grounded exegesis. The study demonstrates that this gloss constitutes a distinguished scholarly contribution to exegetical literature through its critical discussions, preference of opinions (tarjih), and meticulous care for interpretative, linguistic, rhetorical, and textual reading (kira'at) matters, all while drawing extensively from major source texts of tafsir and supercommentaries on al-Baydawi. Ultimately, this thesis underscores the importance of reviving manuscript traditions in Kuranic exegesis, highlighting their scholarly value, and enriching the field of Kuranic studies by providing a critically edited text that broadens the horizons for further research into Ottoman exegetical heritage.
Benzer Tezler
- حاشية الملا محمد الكَردي على كتاب الأنوار لأعمال الأبرار للأردبيليمن أول كتاب الإجارة إلى نهاية كتاب الإيداعدراسة وتحقيقاً
Molla Muhammed Gerdi'nin Haşiye a'le'l-Envar adlı eserinin İcre-cüa'le- ihyaü'l-mevat-vasiyet-vısaye-vedia bölümlerinin tahkiki
ABDULSATAR TAMAR ISMAEL ISMAEL
Yüksek Lisans
Arapça
2018
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZDEMİR
- حاشية الكفوي على استعارة العصام
Muhammed el-Kefevi ve Haşiye ala Şerhi'l-İstiare isimli eserinin tahkiki
MOHAMMED FAİSAL MOUSA
Yüksek Lisans
Arapça
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ BENLİ
- حاشية العطّار على شرح نتائج الأفكار في شرح إظهار الأسرارتحقيق ودراسة: من بداية المخطوط إلى اللّوحة 32
İzhâru'l-Esrâr kitabı üzerine Şerhu Netâici'l-Efkâr üzerine olan El-'Attâr Haşiyesi'nin tahkik ve incelemesi (Sayfa 1-32 arası)
AZAD ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Arapça
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiArap Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULGHAFOUR ALSAYADY
- حاشية الدسوقي على شرح الجلال المحلي للبردة للامام محمد بن عرفة الدسوقي
İmam Muhammed b. Arafeti'd Desûgî'ye (Ö. H. 1230) ait Bürde'nin el-Celâlü'l Mahallî şerhine ed-Desûgî'nin haşiyesi
BASHAR SADEQ ABDULQAHAR AL-SHARBANEE
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANAN AKKO
- حاشية العلامة إبراهيم الكردي المتوفى سنة(985ه)على تفسير البيضاوي سورة الفاتحة
Hâşiyetu '–İbrahim b. Süleyman EL-Kurdi alâ Tefsîri 'l-Baydâvî (Fâtiha Suresi) elyazmasına tahkîki incelemesi / (Research) of the footnote of Ibrahim bin Suleiman Al-Kurdi (d. 985 H) on al-Baydawi's interpretation (of Surat al-Fatihah)
BRAIHAN YOUSIF ZAINAL DABBAGH
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM YOUSUF ESSA AL-YAGOOB