Taberî'nin (öl. 310/923) el-Câmiu'l-Beyân adlı eserinde yer alan Tebük Gazvesi'yle ilgili rivayetlerin tespiti ve tahlili
Identification and analysis of the al-Riwayah related to the Gazvah of Tabuk in al-Tabari's (d. 310/923) al-Jāmi' al-Bayān
- Tez No: 1021975
- Danışmanlar: PROF. DR. LEVENT ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Tarih, Religion, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslâm Tarihi'nin dönüm noktalarından birini teşkil eden Tebük Gazvesi, İslâm toplumunu dinî, siyasî, sosyolojik, psikolojik ve ekonomik pek çok açıdan etkileyen bir hâdisedir. Hicrî 9. yılda nâzil olan Tevbe sûresi, ağırlıklı olarak Tebük Gazvesi sırasında yaşananlarla ilgili nâzil olan âyetlerden teşekkül etmektedir. Bu çalışma, önemli bir müfessir ve tarihçi olan Taberî'nin el-Câmiu'l-Beyân adlı tefsirinde yer alan Tebük Gazvesi'yle ilgili rivayetlerin tespitini ve ilgili rivayetlerin içerik ve kaynak yönünden analizini hedeflemektedir. Bu amaçla ilk bölümde Taberî'nin Tefsîr'inde yer alan Tebük Gazvesi ile ilgili rivayetler tespit edilmektedir. İkinci bölümde aynı zamanda bir tarihçi olan Taberî'nin Târîhu't-Taberî adlı eserinde söz konusu gazveyle ilgili naklettiği rivayetlerin tefsir rivayetleriyle karşılaştırmalı analizi yapılmaktadır. Üçüncü bölümde bu iki eserde tespit edilen bilgiler, Taberî'den önce telif edilmiş olan başlıca siyer ve megâzî eserlerinde Tebük Gazvesi'yle ilgili yer alan rivayetlerle karşılaştırılmaktadır. Tevbe sûresi-Tebük Gazvesi örneği üzerinden Taberî'nin Tefsîr'inde yer alan nakilleri, ilk dönem siyer ve megâzî kaynaklarındaki rivayetlerle birlikte ele almak, tefsir-siyer eserlerinin teşekkül sürecini yeniden değerlendirmeye imkân tanıyan önemli bir veri akışı sağlamıştır. Böylece Taberî'nin tefsirciliği ve tarihçiliği hakkında değerlendirmeler yapılarak tefsir ve tarih rivayetleri arasındaki benzerlik ve farklılıklar tespit edilmeye; olayların kronolojisi ve olaylarla âyetlerin nüzûl süreci arasında bağlantılar kurulmaya çalışılmıştır. Rivayetlerin kaynakları, anlatım tarzları ve tarihsel bağlamları incelenerek bu eserlerin İslâm tarih anlayışına katkısı analiz edilmiştir. Konuyla ilgili tefsir ve siyer kaynaklarının karşılaştırıldığı bu çalışma, Kur'ân-ı Kerîm'in anlaşılmasında tefsir ve siyer rivayetlerinin birlikte ele alınmasının önemini ortaya koyması açısından ehemmiyet arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
The Gazvah of Tabuk, a turning point in Islamic history, is an event that affected Islamic society in many religious, political, sociological, psychological, and economic aspects. The Surah at-Tawbah, revealed in the 9th year of the Hijra, consists primarily of verses related to the events of the Gazvah of Tabuk. This study aims to identify the narrations concerning the Gazvah of Tabuk found in the commentary of Tabari, an important commentator and historian, entitled al-Jami' al-Bayan, and to analyze these narrations in terms of their content and sources. To this end, the first section identifies the narrations related to the Gazvah of Tabuk found in Tabari's commentary. The second section presents a comparative analysis of the narratives related to the aforementioned battle in Tabari's work, Tarikh al-Tabari, in which he was also a historian, comparing them with narratives found in tafsir (Qur'an exegesis). The third section compares the information found in these two works with the narratives concerning the Gazvah of Tabuk found in major sirah and maghazi works written before Tabari. Examining the narratives in Tabari's Tafsîr, using the example of surah at-Tawbah and the Gazvah of Tabuk, alongside the narratives in early sirah and maghazi sources, provides a significant data flow that allows for a reassessment of the formation process of tafsir and tafsir works. Thus, by making assessments about Tabari's tafsir and historical work, similarities and differences between tafsir and historical narratives are identified; and connections are established between the chronology of events and the process of the revelation of the verses. By examining the sources, narrative styles, and historical contexts of these narrations, their contribution to the understanding of Islamic history has been analyzed. This study, which compares relevant tafsir and sirah sources, is significant because it highlights the importance of considering tafsir and sirah narrations together in understanding the Holy Quran.
Benzer Tezler
- A'raf suresi örneğinde Taberî ve Mâtürîdî mukayesesi
Comparison of Tabari and Maturidi in the example of sūrat al-A'raf
FATMA DİNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ KARATAŞ
- Muhammed Emin el-Herarî'ye ait tefsir Mukaddimesi'nin Ulûmu'l-Kur'an açısından tahlili
Analysis of Muhammad Amin al-Harari's tafsir introduction in terms of Ulum al-Qur'an
HALENUR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Dinİbn Haldun ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN KAHVECİ
- Taberi'nin tefsirindeki Vehb B. Münebbih'e ait İsraili rivayetlerin değerlendirilmesi
The evaluation of israeli narrations of Vahb B. Munabbih within Tabari's tafsir
RECEP ATAV
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinAksaray ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET İYİBİLDİREN
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN