İbn Hacer'in (ö. 852/1449) el-İsâbe fî Temyîzi's-Sahâbe adlı eserinde yer alan Muhammed b. İshak'a (ö.151/768) ait Meğâzî ile ilgili rivayetlerin tespit ve tahlili
Related to Maghazi belonging to Muhammad b. Ishaq (d. 151/768) in Ibn Hajar's (d. 852/1449) work named“al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba”
- Tez No: 1021974
- Danışmanlar: PROF. DR. LEVENT ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Tarih, Religion, History
- Anahtar Kelimeler: Megazi, Muhammed bin İshak, İbn Hacer el-Askalani, İslam tarihi, Megazi, Muhammed bin İshak, İbn Hacer el-Askalani, Islamic history
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İbn Hacer el-Askalânî'nin (ö. 852/1449) el-İsâbe fî temyîzi's-sahâbe adlı eseri sahâbîler üzerine hazırlanmış biyografik bir eserdir. Eser aynı zamanda bir yanılgı sonucunda sahâbî zannedilen kişileri tespit etmeyi hedeflemektedir. İbn Hacer'in bu eserinde müracaat ettiği kaynaklardan biri Muhammed b. İshak'a (ö. 151/768) ait eserlerdir. Bu çalışmada el-İsâbe'de Muhammed b. İshak'tan aktarılan nakillerin tespiti ve tahlili hedeflenmiştir. Çalışma sırasında tespit edilen nakiller, Allah Resûlü'nün gazveleri ile sınırlandırılmıştır. Tespit edilen nakillerin tahlili için Abdülmelik b. Hişâm'ın (ö. 218/833) es-Sîretü'n-nebeviyye adlı eseri tercih edilmiştir. İbn İshak'a ait eserlerin günümüze tam haliyle ulaşamaması ve İbn Hişâm'ın eserinde Ziyâd b. Abdullah el-Bekkâî'nin hocası İbn İshak'tan aktardığı nakilleri esas alması bu eseri tercih edilir kılmıştır. Tespitlerimiz sırasında İbn Hacer'in Muhammed b. İshak'tan aktardığı nakilleri, İbn İshak'ın eserlerinden doğrudan veya farklı müellifler aracılığıyla dolaylı olarak elde ettiği görülmüş, nakillerin tahlili için adı geçen müelliflere ait eserlere ayrıca başvurulmuştur. Çalışmamız nakillerin tespitini içeren birinci bölüm ve bu nakillerin tahlilini içeren ikinci bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ele aldığımız nakiller sırasında İbn Hacer'in, İbn İshak'ın el-Megâzî, el-Megâzî'l-kübrâ, (İbrahim b. Sa'd rivayetiyle gelen) el-Megâzî, (Yûnus b. Bükeyr rivayetiyle gelen) es-Sîretü'n-nebeviyye, ve es-Sîretü'l-kübrâ isimli eserlerinden aktarımda bulunduğu görülmüştür. Eserde yer alan nakiller sırasında İbn İshak'ın nakilcilerine dair açıklamalara da rastlanmıştır. Çalışmamızın ikinci bölümünde gerçekleştirdiğimiz tahlil, bu bilgiler çerçevesinde ele alınmış ve İbn İshak'ın eserlerinin muhtevasına ve nakilcileri arasındaki farka dair veriler elde edilmeye çalışılmıştır. Bu veriler ışığında el-İsâbe'de yer alan nakillerin İbn Hişâm'ın es-Sîre adlı eserinde İbn İshak'tan aktarılan nakillerle benzerlik ve farklılıkları tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Ibn Hajar al-ʿAsqalânî (d. 852/1449) authored al-Isâba fī tamyîz al-sahâba, a biographical work on the Companions of the Prophet. The work also seeks to identify individuals mistakenly regarded as Companions. One of the sources Ibn Hajar consulted in this work is the writings of Muhammad b. Ishâq (d. 151/768). The present study aims to identify and analyze the reports transmitted from Ibn Ishāq in al-Isâba. The scope of the investigation has been limited to reports concerning the Prophet's military expeditions (ghazawāt). For the analysis, the study has employed the Sîrat al-nabawiyya of ʿAbd al-Malik b. Hishâm (d. 218/833). The preference for this work stems from the fact that Ibn Ishâq's writings have not survived in their entirety, and Ibn Hishām's Sīra is based on transmissions from his teacher Ibn Ishāq through Ziyād b. ʿAbd Allâh al-Bakkâʾî. Our findings indicate that Ibn Hajar cited Ibn Ishâq's reports both directly from his works and indirectly through other historians. Accordingly, the analysis has also drawn upon the writings of these authors. The study consists of two main sections: the first identifies the relevant reports, while the second provides their analysis. In the first section, it was observed that Ibn Hajar transmitted from Ibn Ishâq's al-Maghâzî, al-Maghâzî al-kubrâ, al-Maghâzî (through the narration of Ibrahım b. Saʿd), al-Sîrat al-nabawiyya (through the narration of Yûnus b. Bukayr), and al-Sîrat al-kubrâ. Explanations concerning Ibn Ishâq's transmitters were also encountered. In the second section, these reports were analyzed in light of the content of Ibn Ishâq's works and the differences among his transmitters. Based on this analysis, the similarities and divergences between the reports cited in al-Isâba and those transmitted from Ibn Ishāq in Ibn Hishâm's Sîra have been identified.
Benzer Tezler
- İbn Hacer'in (öl. 852/1449) el-İsâbe fî Temyîzi's-Sahâbe adlı eserinde yer alan Mûsâ b. Ukbe'ye (ö. 141/758) ait rivayetlerin tespit ve tahlili
The identification and analysis of the narrations attributed to Musa b. Ukba (d. 141/758) found in Ibn Hajar's (d. 852/1449) work al-Isabah fi Tamyiz al-Sahabah
MERVENUR ÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
TarihSakarya Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT ÖZTÜRK
- İbrahim el-Harbî ve el-İlel ve't-Tarîh isimli eseri-derleme ve değerlendirme
Ibrahim al-Harbi and al-Ilel ve't-Tarih - compilation and evaluation
MEHMET MÜCAHİT GÜLYAVŞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT SAKALLI
- Belâgat açısından İbn Hacer el-Askalânî'nin Fethu'l-Bârî Bi-Şerhi Sahîhi'l-Buhârî adlı eseri
The work of Ibn Hajar al-Asqalani's Fath al-Bari in terms of thetoric
NAFİZ BAYRAKCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN KAZAN
- İbn Hacer'in Fethu'l-Bâri adlı eserinde kıraat olgusu
The phenomenon of Qiraat in Ibn Hajar's work Fethu'l-Bâri
MESUT ŞEN
Doktora
Türkçe
2023
DinBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REMZİ KAYA
- İbn Hacer el-Askalânî'nin fıkıh usûlü anlayışı -Fethu'l-Bârî özelinde-
Ibn Hajar al-'Asqalani's understanding of usul al-fiqh: An analysis of Fath al-Bari
CEMİLE YAVUZ
Doktora
Türkçe
2026
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUNUS ARAZ