Geri Dön

Kitlesel Toplanmalar (Mass gatherings) Risk Farkındalığı Ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması

Mass Gatherings Risk Awareness Scale: A scale development study

  1. Tez No: 1021994
  2. Yazar: FULYA SAĞ KARA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. GÜLSEREN KESKİN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Acil Tıp, Halk Sağlığı, Emergency Medicine, Public Health
  6. Anahtar Kelimeler: Acil durum yönetimi, Afet riski, Afet tıbbı, Afet yönetimi, Kitlesel olaylar, Psikometri, Risk algılaması, Risk analizi, Risk faktörleri, Ölçek geliştirme, Mass Gatherings, Disasters, Risk Awareness, Disaster Management, Emergency Management, Scale Development, Validity And Reliability, Psychometrics, Disaster risk, Disaster medicine, Risk Perception, Risk analysis, Risk factors
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ege Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Afet Tıbbı Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, afet ve acil durum süreçlerinde görev alan profesyonel meslek gruplarının kitlesel toplanmalar (mass gatherings) risk farkındalıklarını ölçmeye yönelik bir ölçek geliştirmek (KİT-RFÖ) ve bu ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını gerçekleştirmektir. Araştırma, ölçek geliştirmeye yönelik metodolojik bir çalışma olup, nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem deseniyle yürütülmüştür. Yöntem: Araştırmanın birinci aşamasında fenomenolojik desen kullanılarak nitel veriler toplanmıştır. Bu kapsamda afet bilimi, acil tıp ve halk sağlığı alanlarında çalışan ve kitlesel toplanmalara katılım deneyimi olan 14 uzmanla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler analiz edilerek tanımlama ve kavramsallaştırma, riskler, risklerin nedenleri, sonuçlar, çözüm önerileri ve afet olarak değerlendirme olmak üzere 6 tema belirlenmiştir. Belirlenen temalar kapsamında toplam 6 tema, 21 kategori ve 86 kod elde edilmiş; nitel veriler MAXQDA 2020 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel verilerden elde edilen bulgular, Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi (2015-2030) ve bütünleşik afet yönetimi yaklaşımı doğrultusunda ilgili literatürle birlikte değerlendirilerek ölçek madde havuzunun kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında nicel yöntem uygulanmış ve veri toplama süreci afet ve acil durum süreçlerinde aktif olarak görev yapan farklı meslek gruplarından toplam 859 katılımcı ile tamamlanmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde öncelikle 96 maddeden oluşan bir madde havuzu oluşturulmuş, ardından kapsam geçerliği için 16 uzmandan görüş alınmıştır. Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ) sonuçlarına göre uygun bulunmayan maddeler çıkarılmış ve ölçek 61 maddeye indirilmiştir. Pilot uygulama (n=80) sonucunda yapılan madde analizi ile bir madde daha çıkarılarak ölçek 60 maddeye düşürülmüştür. Verilerin faktör analizine uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ve Bartlett Küresellik testi ile değerlendirilmiştir. Ölçek 5'li Likert tipinde yapılandırılmıştır. Ölçeğin güvenirliği Cronbach's Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda, ölçek 37 maddeden oluşan ve iki faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Bu faktörler“Risk Bileşenleri ve Sonuçlarına İlişkin Farkındalık”ile“Risk Azaltma ve Hazırlık Farkındalığı”olarak adlandırılmıştır. KMO değeri 0,954 bulunmuş ve Bartlett testi anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca iki faktörlü yapının toplam varyansın %59,737'sini açıkladığı ve faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonucunda model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiş; yapılan modifikasyonlar sonrasında ölçek 27 maddelik halini almıştır. Nihai modelin uyum indekslerinin iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir (χ²/sd=3,084, CFI=0,923, TLI=0,917, RMSEA=0,070, SRMR=0,037). Ölçeğin güvenirlik analizleri sonucunda Cronbach's Alpha katsayısı 0,966 olarak hesaplanmış, alt boyutlar için ise sırasıyla 0,955 ve 0,951; McDonald's ω katsayısı ise 0,956 ve 0,952 olarak bulunmuştur. Ayrıca ölçeğin madde-toplam puan korelasyonlarının yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, geliştirilen ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç: Geliştirilen KİT-RFÖ'nün, afet ve acil durum süreçlerinde görev alan profesyonel meslek gruplarının kitlesel toplanmalara yönelik risk farkındalıklarını değerlendirmede kullanılabilecek, psikometrik açıdan güçlü, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler; Kitlesel Toplanmalar; Afetler; Risk Farkındalığı; Afet Yönetimi; Acil Durum Yönetimi; Ölçek Geliştirme; Geçerlik ve Güvenirlik; Psikometri.

Özet (Çeviri)

Purpose: The aim of this study was to develop a scale to measure mass gathering risk awareness among professional occupational groups involved in disaster and emergency management processes (Mass Gathering Risk Awareness Scale (MG-RAS) and to evaluate its validity and reliability. The research was designed as a methodological scale development study and was conducted using a mixed-methods approach integrating both qualitative and quantitative methods. Methods: In the first phase of the study, qualitative data were collected using a phenomenological design. Within this scope, semi-structured interviews were conducted with 14 experts in disaster science, emergency medicine, and public health who had experience participating in mass gatherings. Analysis of the data identified six themes: definition and conceptualization, risks, causes of risks, consequences, solution proposals, and evaluation as a disaster. A total of 6 themes, 21 categories, and 86 codes were generated. Qualitative data were analyzed using MAXQDA 2020 software. The findings from the qualitative phase were evaluated alongside the relevant literature within the framework of the Sendai Framework for Disaster Risk Reduction (2015-2030) and the integrated disaster management approach, thereby forming the theoretical basis of the item pool. In the second phase of the study, quantitative methods were employed, and data were collected from a total of 859 participants across various professional groups actively involved in disaster and emergency management. Initially, a pool of 96 items was developed. Subsequently, opinions from 16 experts were obtained to assess content validity. Based on the Content Validity Index (CVI) results, items deemed unsuitable were removed, reducing the scale to 61 items. Following a pilot study (n = 80), one additional item was removed based on item analysis, resulting in a 60-item scale. The suitability of the data for factor analysis was evaluated using the Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) coefficient and Bartlett's Test of Sphericity. The scale was structured using a five-point Likert format. Reliability was assessed using Cronbach's alpha coefficient. Results: Exploratory factor analysis (EFA) revealed a two-factor structure consisting of 37 items. These factors were labeled“Awareness of Risk Components and Consequences”and“Awareness of Risk Reduction and Preparedness.”The KMO value was found to be 0.954, and Bartlett's Test of Sphericity was statistically significant (p < 0.001). Furthermore, the two-factor structure explained 59.737% of the total variance, and the factor loadings were acceptable. Confirmatory factor analysis (CFA) demonstrated that the model fit indices were within acceptable limits. Following model modifications, the scale was reduced to 27 items. The final model exhibited good fit indices (χ²/df = 3.084, CFI = 0.923, TLI = 0.917, RMSEA = 0.070, SRMR = 0.037). Reliability analyses indicated a Cronbach's alpha coefficient of 0.966 for the overall scale, while the coefficients for the subdimensions were 0.955 and 0.951, respectively. McDonald's ω coefficients were calculated as 0.956 and 0.952 for the subdimensions. In addition, item-total score correlations were satisfactory. These findings demonstrate that the developed scale possesses a high level of internal consistency. Conclusion: The MG-RAS was found to be a psychometrically robust, valid, and reliable instrument for assessing mass-gathering risk awareness among professional occupational groups involved in disaster and emergency management.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    694241

    Citizenship, exclusion and trauma: The case of Alevis in Turkey

    Yurttaşlık, dışlanma ve travma: Türkiye Alevileri örneği

    EGE AKPINAR

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    Siyasal BilimlerAltınbaş Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM AKDENİZ GÖKER

    DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN GÜLSÜM ACAR

  2. Tez No

    575263

    Türkiye'de 2015-2018 yılları arasında gerçekleştirilen bazı kitlesel toplanma etkinliklerindeki acil sağlık hizmetlerinin değerlendirilmesi

    Evaluation of emergency medical services performed in some mass gathering events in Turkey between the years 2015-2018

    HÜSEYİN KOÇAK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Halk SağlığıBezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi

    Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İBRAHİM TUNCAY

  3. Tez No

    678814

    Türkiye'de 1 Mayısların düzenlenmesi ve yönetilmesi

    The organization and governance of May days in Turkey / L'organisation et l'administration des 1er Mai en Turquie

    ERHAN ÖZŞEKER

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Siyasal BilimlerGalatasaray Üniversitesi

    Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BİROL CAYMAZ

  4. Tez No

    753991

    Mülteci ve sığınmacıların yerel ve uluslararası iş hayatında karşılaştıkları engeller ve çözüm önerileri

    Barriers and solution suggestions for refugees and asylum seekers in Turkey in local and international business life

    AMINULLAH AMINI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    İşletmeManisa Celal Bayar Üniversitesi

    Uluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İBRAHİM EMRE KARAA

  5. Tez No

    728448

    Political optimizer: An adaptive social group optimization using harris hawk and jellyfish searching techniques

    Başlık çevirisi yok

    IHAB KHALDOON KHUDHUR ALTAEE

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    Bilim ve TeknolojiAltınbaş Üniversitesi

    Bilgi Teknolojileri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. OSMAN NURİ UÇAN

Geri Dön