Reading the 1930-1940 modern cubic house as a revolutionary field of cultural praxis through socio-cultural dimensions: The textual analysis of the Arkitekt journal
Devrimci bir kültürel praksis alanı olarak 1930-1940 modern kübik konutu sosyo-kültürel boyutlarla okumak: Arkitekt dergisi'nin metin analizi
- Tez No: 1022048
- Danışmanlar: PROF. DR. KORAY KORKMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Mimarlık, Mimarlık tarihi, Architecture, Architectural history
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'nin ilk mimarlık dergisi Arkitekt üzerinden 1930-1940 (Tek parti dönemi ve İki Ekonomik Buhran Arası Dönemi) Modern Konut olgusunu ve konut kavramının/sorununun ele alınış biçimini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, kültürel dönüşümün; sıhhi, rasyonel, iktisadi konut anlamlarını taşıyan Modern konut tipolojisi üzerinden nasıl kurulduğunu araştırmaktadır. Arkitekt'te yayımlanmış makale ve proje örnekleri üzerinden yapılan tematik analizle; programatik çeşitlilik, inşai rasyonalite, ideolojik söylem, estetik kodlar, evselliğe dair erken feminist söylem ve postkolonyal/anti-emperyalist izlekler gibi esas boyutlar ortaya çıkarılmıştır. Dergide yer alan 50 konut projesi ve 70 kuramsal makalenin metin analizine dayanan araştırma, 1930-1940 arasındaki Modern konutun devrimci kültürel bir praksis alanı olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini sorgulamaktadır. Araştırma, mimarlığın devrimci bir kültürel praksisin aracı olarak nasıl işlev gördüğünü ve konutun siyasal, toplumsal ve kültürel modern dönüşümün kritik bir mekânı hâline nasıl geldiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, mimarlığın yalnızca maddi ihtiyaçlara değil, aynı zamanda siyasal, toplumsal ve kültürel dönüşüme aracılık eden arkitektonik bir araç olduğunu göstermektedir. Arşiv araştırması ve temel kuramsal yaklaşımlara dayanan bu çalışma, Arkitekt'teki modern konutun yalnızca barınma ihtiyacına cevap vermediğini, modern bir toplum tahayyülünün kurucu öğesi olduğunu öne sürmektedir. Çalışma, anıtsal yapılar yerine çoğu zaman ihmal edilen konut üzerinden modern mimarlık tarih yazınına katkı sunarken, Türkiye modernleşmesinin özgün koşullarını evrensel modernlik anlatıları çerçevesinde konumlandırmaktadır. Ayrıca, Türk mimarlarının meslekleşme süreci, devrimlerin mesleğe etkisi ve mimarlık alanında derginin içeriği bağlamında inşa edilen kamusallık, kamusal mekan ve kamuoyu kavramları da ele alınmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation aims to examine the phenomenon of Modern Housing and how the concept of housing issue had been adressed in Turkey's first architectural professional journal Arkitekt, during the single-party period (1931–1940). The dissertation investigates how cultural transformation was articulated through the lens of Modern Housing, a typology that signifies health, rationality, economy, modernist progress. Through thematic analysis of articles and projects published in the journal, the study identifies core dimensions such as programmatic diversity, constructional rationality, ideological discourse, aesthetic codes, and early feminist reflections on domesticity and postcolonial anti-imperialist strands. By conducting textual analysis of 50 cubic housing projects and 70 articles on housing, the dissertation asks whether the 1930-1940 Modern Cubic House in Arkitekt Journal can be considered as a site of revolutionary cultural praxis. The research reveals how architecture served as an instrument of revolutionary cultural praxis and how housing became a critical site of political, social, and cultural modern transformation. This study argues that modern housing in the Arkitekt was not merely a response to the material dwelling needs, but also a critical domain for envisioning a modern society. The research contributes to the historiography of modern architecture by focusing on housing; a domain often neglected in favor of monumental public buildings, and situates unique conditions of Turkey's modernization within universal/global discourses of modernity. Accordingly, the dissertation will also shed light on professionalization process of Turkish architects, the influence of revolutions on the profession and the notion of“public sphere”experienced in the journal.
Benzer Tezler
- Erken Cumhuriyet mimarisini Ernst Egli üzerinden okumak
Reading Early Republican architecture through Ernst Egli
MURAT ERDAL DERE
- 1930 - 1940 yılları arasında yayımlanan Türk romanlarında değer
Value of Turkish novels published between 1930 and 1940
SEDA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Türk Dili ve EdebiyatıUşak ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAFER ŞEN
- Sounding the people: Populist logic and music politics in Early Republican Türkiye (1923-1952)
Halkı seslendirmek: Erken Cumhuriyet Türkiye'sinde popülist mantık ve müzik siyaseti (1923-1952)
GÖKHAN PARLAKTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BELMA OĞUL
- Arif Hikmet Koyunoğlu metinleri üzerine retrospektif bir değerlendirme
A retrospective analysis of Arif Hikmet Koyunoğlu's architectural writings
ÖZGE LALE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV ERKMEN ÖZHEKİM
- Sedad Hakkı Eldem yalı bahçelerinin peyzaj tasarımı açısından incelenmesi
Analyzing bosphorus mansion gardens, designed by Sedad Hakki Eldem, in terms of landscape architectural design
ENVERİNA QORRAJ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP KUBAN TOKGÖZ