Vergi hukukunda uzlaşma müessesesinin mükellefler açısından gönüllülük ve zorunluluk ekseninde algı analizi: Siirt ili örneği
An analysis of taxpayers' perceptions of the voluntary and mandatory aspects of the tax settlement institution in tax law: The case of Siirt province
- Tez No: 1022059
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE UZUNALİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Siirt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türk vergi hukukunda vergi uyuşmazlıklarının idari aşamada çözümünde önemli bir yere sahip olan uzlaşma müessesesi, gönüllülük ve zorunluluk ekseninde incelenmiştir. Çalışmanın amacı, uzlaşmanın hukuki olarak gönüllülük esasına dayanmasına rağmen uygulamada mükellefler açısından fiili bir zorunluluk niteliği taşıyıp taşımadığını ortaya koymaktır. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. İlk aşamada mevzuat, yargı kararları ve doktrindeki görüşler incelenerek teorik çerçeve oluşturulmuş; ikinci aşamada ise Siirt ilinde faaliyet gösteren 394 mükelleften anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Vergi okuryazarlığı düzeyleri ile uzlaşma başvurusu arasındaki ilişki istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, uzlaşma müessesesinin hukuki açıdan gönüllülük esasına dayandığını; ancak vergi mevzuatının karmaşıklığı, bilgi asimetrisi, dava süreçlerinin maliyeti ve belirsizlikler nedeniyle mükelleflerin önemli ölçüde uzlaşmaya yöneldiğini göstermektedir. Ayrıca vergi okuryazarlığı düzeyinin bazı sosyodemografik değişkenlere göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, uzlaşma müessesesinin teorik olarak gönüllü bir çözüm yolu olmasına karşın uygulamada mükellefler açısından rasyonel bir zorunluluk niteliği taşıdığı değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda, uzlaşma sürecinin daha adil, şeffaf ve etkin işlemesine yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the settlement mechanism in Turkish tax law within the framework of voluntariness and obligation. The main objective is to determine whether the settlement mechanism, although legally based on the principle of voluntariness, functions as a de facto obligation for taxpayers in practice. A mixed-method approach was adopted in the research. First, the theoretical framework was established through an examination of legislation, judicial decisions, and doctrinal opinions. In the second stage, empirical data were collected from 394 taxpayers operating in the province of Siirt through a survey. The relationship between tax literacy levels and settlement applications was analyzed using statistical methods. The findings indicate that the settlement mechanism is legally based on voluntariness; however, factors such as the complexity of tax legislation, information asymmetry, litigation costs, and uncertainty lead taxpayers to prefer settlement in practice. In addition, tax literacy levels were found to differ according to certain sociodemographic variables. As a result, although the settlement mechanism is theoretically a voluntary dispute resolution method, it may function as a rational necessity for taxpayers under current conditions. Accordingly, several recommendations have been developed to ensure a more transparent, fair, and effective settlement process.
Benzer Tezler
- Türk vergi hukukunda yer alan pişmanlık ve ıslah müessesesinin vergiye gönüllü uyum açısından değerlendirilmesi
Evaluation of remorse and correctional ınstitution in Turkish tax law terms of voluntary conpliance with tax abstract
AYŞENUR YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DOĞAN BOZDOĞAN
- Türkiye'de vergi hukukunda uzlaşma müessesesi ve uygulama sonuçlarının incelenmesi (2012-2016)
The institution of reconcilation in the tax law in Turkey and analysis of its implementation results (2012-2016)
KÜRŞAD EFRAİL ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
MaliyeTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRETTİN TÜLEYKAN
- Türk vergi hukukunda uzlaşma müessesesinin işleyişinin meslek mensupları açısından değerlendirilmesi: Aydın iline yönelik ampirik bir analiz
Evaluation of the functioning of the compromise institution in Turkish tax law in terms of profession members: An empirical analysis for the city of Aydın
ÖZGÜL SARILI
Doktora
Türkçe
2020
MaliyeAydın Adnan Menderes ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞANSEL ÖZPINAR
- Türk vergi hukukunda uzlaşmanın etkinliği: Alan araştırması temelli bir değerlendirme
The effectiveness of tax reconciliation in Turkish tax law: An empirical evaluation
NAİL UMUT AVCI
- Vergi uyuşmazlıklarının idari aşamada çözümlenmesi ve uzlaşma
Tax conflicts, administrative resolution ways and reconciliation
KUDRET PEKİN DOLGUN