Diyabetli bireylerde afet yönetimi eğitiminin afet hazırlığı ve afette diyabet yönetimi bilgi düzeyine etkisi
The effect of disaster management training on disaster preparedness and diabetes management in disaster knowledge level in individuals with diabetes
- Tez No: 1022135
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEDA PEHLİVAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Afet, afet hazırlığı, afet yönetimi, diyabet, diyabet yönetimi, eğitim, Afetler, Hemşirelik, Disaster, disaster preparedness, disaster management, diabetes, diabetes management, education, Disasters, Nursing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Diyabetli bireylerde afet yönetimi eğitiminin afet hazırlık düzeyi ve afette diyabete yönelik bilgi düzeyi üzerine etkisini belirlemektir. Randomize kontrollü müdahale çalışması olarak tasarlanan çalışma, Bursa Çekirge Devlet Hastanesi Diyabet Eğitim Birimi'nde Mayıs 2025-Mayıs 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemini 18 yaş ve üzeri olan, araştırmaya katılımdan en az 6 ay önce diyabet tanısı alan ve dahil edilme kriterlerine uyan 60 (girişim=30, kontrol=30) diyabetli birey oluşturdu. Çalışmaya dahil olan diyabetli bireylere ilk önce ”Hasta Tanıtım Formu“, ”Diyabet Özyönetim Skalası (DÖYS)“, ”Afette Diyabete Yönelik Bilgi Düzeyi Belirleme Formu (ADB)“, ”Sağlık İnanç Modeline Dayalı Genel Afet Hazırlığı İnanç Ölçeği (GAHİÖ)''nden oluşan anket soruları yüz yüze uygulandı. Girişim grubundaki diyabetli bireylere“Diyabetli Bireyler için Afet ve Acil Durum Yönetimi Kitapçığı”ile eğitim verildi ve eğitim bitiminde“ADB”ve“GAHİÖ”tekrar uygulandı. Kontrol grubundaki diyabetli bireylere ise eğitim verilmedi. 4 hafta sonra her iki grup ile telefonla iletişime geçilip,“ADB”ve“GAHİÖ”tekrar uygulanarak veriler toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde; frekans, yüzde ve tanımlayıcı istatistikler kullanılırken, sürekli değişkenlerin normallik analizinde Shapiro–Wilk testi uygulandı. Ayrıca Mann–Whitney U testi, Student t testi, Karma Desenli Varyans Analizi (Mixed-Design ANOVA), Hizalanmış Sıralı Dönüşüm (Aligned Rank Transform, ART) ANOVA yöntemi, Friedman testi veya Wilcoxon işaretli sıralar testi, Bonferroni düzeltmesi, Ki-kare testi, Fisher'in kesin testi, Fisher–Freeman–Halton exact testi, Spearman korelasyon analizleri kullanıldı. Eğitim öncesi DÖYS, ADB ve GAHİÖ ortalama puanları açısından iki grup arasında anlamlı bir fark bulunamadı (p>0,05). Eğitim sonrasında girişim grubunda anlamlı olarak afete hazırlık düzeyleri ve diyabete yönelik afet bilgi düzeyleri daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak diyabetli bireylerde afet yönetimi eğitiminin afet hazırlık düzeyini artırdığı ve afette diyabete yönelik bilgi düzeyi üzerinde olumlu etkisinin olduğu belirlendi.
Özet (Çeviri)
“The aim of this study is to determine the effect of disaster management training on the level of disaster preparedness and knowledge regarding diabetes during disasters among individuals with diabetes. Designed as a randomized controlled intervention study, the research was conducted at the Diabetes Education Unit of Bursa Çekirge State Hospital between May 2025 and May 2026. The study sample consisted of 60 individuals with diabetes (intervention=30, control=30) who were 18 years of age or older, had been diagnosed with diabetes at least 6 months prior to study enrollment, and met the inclusion criteria. The diabetic individuals included in the study were first administered a questionnaire consisting of the ”Patient Information Form,“ ”Diabetes Self-Management Scale (DSMS)“, ”Determining Knowledge Level Regarding Diabetes in Disasters (KDD)“ and the ”General Disaster Preparedness Belief Scale Based on the Health Belief Model (GDPBS)“ in a face-to-face setting. The diabetic individuals in the intervention group received training using the ”Disaster and Emergency Management Handbook for Diabetic Individuals,“ and upon completion of the training, the ”KDD“ and the ”GDPBS“ were administered again. No training was provided to the individuals with diabetes in the control group. Four weeks later, both groups were contacted by phone, and the ”KDD“ and the ”GDPBS" were re-administered to collect data. Data analysis included frequency, percentage, and descriptive statistics; the Shapiro–Wilk test; the Mann–Whitney U test; the Student's t-test; Mixed-Design Analysis of Variance (ANOVA); and the Aligned Rank Transform (ART) ANOVA, the Friedman test, or the Wilcoxon signed-rank test, Bonferroni correction, the chi-square test, Fisher's exact test, the Fisher–Freeman–Halton exact test, and Spearman correlation analyses were used. No significant difference was found between the two groups in terms of pre-training average scores for DSMS, KDD, and GDPBS (p>0.05). Post-training, it was determined that the intervention group had significantly higher levels of disaster preparedness and knowledge regarding diabetes in the event of a disaster (p<0.05). In conclusion, it was determined that disaster management training increases disaster preparedness levels and has a positive effect on the level of knowledge regarding diabetes during a disaster among individuals with diabetes.
Benzer Tezler
- Afet eğitiminin diyabetli hastaların afet bilinci üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of disaster education on disaster awareness of patients with diabetes
ŞEHMUS YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBitlis Eren ÜniversitesiAcil Durum ve Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ÖNTÜRK AKYÜZ
- Yatarak tedavi gören suriyeli mülteci hastaların diyabetik nefropati açısından değerlendirilmesi ve T.C. vatandaşlarıyla karşılaştırılması
Evaluation of Syrian refugee patients WHO treated in inpatients in terms of diabetic nephropathy and comparison with citizens of Turkish republic
ECE ÇİFTÇİ ÖZTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP KARAALİ
- Depremden sonra aile sağlığı merkezine başvuran diyabetes mellitus hastalarının kronik hastalıklara uyumu, yaşam kaliteleri ve fiziksel aktivitelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of adaptation to chronic disease, quality of life, and physical activity levels in patients with diabetes mellitus presenting to family health centers after the earthquake
DEMET ÜZER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PINAR DÖNER GÜNER
- Tip 2 diyabet hastalarının afete hazırlık ve afet risk algısı düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of disaster preparedness and disaster risk perception levels of with type 2 diabetes
EYÜP HAYIRLIGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikGaziantep ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM OVAYOLU
- Deprem bölgesindeki koroner arter hastalarının deprem stresi yaşam kalitesi ve beslenme öz yeterlilik ilişkisi
The relationship between earthquake stress, quality of life and nutritional self-efficacy of coronary artery patients in the earthquake region
CANSEL SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç HastalıklarıHatay Mustafa Kemal Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL SEVİNÇ