Nasiruddin et-Tusi'nin iktisat felsefesi
Nasiruddin al-Tusi's philosophy of economics
- Tez No: 1022178
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ORUÇ ÖNALAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Felsefe, Economics, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: İslam felsefesi, Islamic philosophy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Seküler iktisat disiplininin sosyal olguları fiziksel deney tüplerine hapseden ve insanı ahlaki muhakemeden arındıran salt pozitivist yapısına karşılık bu araştırma, Nasiruddin et-Tusi merkezli ameli hikmet geleneğini kurucu bir alternatif paradigma olarak sunmaktadır. Araştırmanın temel sorunsalı, Adam Smith eksenli görünmez el ilkesinin ve maddi çıkar maksimizasyonunun yarattığı yapısal tahribatın, Tusi felsefesindeki yiğitlik, iffet ve hikmet erdemlerinin itidal noktası olan adalet nizamıyla nasıl aşılabileceğidir. Çalışmada kavramsal arkeoloji ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılarak, ahlak, ev yönetimi ve siyaset üçlemesinden oluşan ameli felsefe birikimi incelenmektedir. Tusi tarafından kaleme alınan Ahlak-i Nasiri eserindeki nefis terbiyesi ve Ebu Bekir er-Razi temelli manevi tıp yaklaşımı merkeze alınarak, iktisadi eylemin ancak erdemler mimarisiyle bütünleştiğinde gerçek refahı üretebileceği tezi işlenmektedir. Mevcut paradigmanın bencil insan kurgusuna ve doyumsuzluk dogmalarına karşı; yardımlaşmayı ontolojik bir zorunluluk, serveti ise toplumsal bir denge unsuru olarak tanımlayan bu duruş, Batı merkezli modellere yamanacak basit bir eklenti değildir. Aksine bu çalışma, iktisadı insan iradesinin ve ruhsal yetkinliğin merkezine yerleştiren, bağımsız ve müstakil bir teklif mahiyetindedir. Sonuç olarak araştırma, aileyi ahlaki üretimin kalbi, devleti ise hikmet nizamının koruyucusu sayarak, günümüz krizlerine karşı evrensel bir adil düzen modeli inşa etmektedir. Rasyonelliği yalnız bedensel hazlarda arayan materyalist savrulma, temeddün tasavvuru ve paylaşıma dayalı iktisadi işleyişle reddedilmektedir.
Özet (Çeviri)
In contrast to the purely positivist structure of secular economics, which confines social phenomena to physical test tubes and strips human beings of moral reasoning, this research presents the tradition of practical wisdom centered around Nasiruddin al-Tusi as a foundational alternative paradigm. The primary problematic of this study is how the structural devastation caused by the Adam Smith-oriented invisible hand principle and the maximization of material self-interest can be overcome through the order of justice, which represents the point of moderation for the virtues of courage, temperance, and wisdom in Tusi's philosophy. Utilizing the methods of conceptual archaeology and comparative analysis, the study examines the corpus of practical philosophy, which comprises the triad of ethics, household management, and politics. By centering on the discipline of the soul in Tusi's Nasirean Ethics and the spiritual medicine approach rooted in Abu Bakr al-Razi, the research elaborates on the thesis that economic action can only generate genuine prosperity when integrated with an architecture of virtues. Against the current paradigm's construct of the selfish human and its dogmas of insatiability, this stance, which defines mutual assistance as an ontological necessity and wealth as an element of social equilibrium, is not a mere appendage to be patched onto Western-centric models. On the contrary, this study constitutes an independent and distinct proposal that anchors economics within the framework of human will and spiritual maturity. Consequently, by regarding the family as the heart of moral production and the state as the guardian of the order of wisdom, the research constructs a universal model of a just order against contemporary crises. The materialist deviation that seeks rationality solely in bodily pleasures is rejected through the vision of civilization and an economic framework based on sharing.
Benzer Tezler
- Nasîruddin Et-Tûsî'nin Ahlâk-ı Nâsırî adlı eserinde siyaset felsefesi
Political philosophy in Nasîr Al-Tusi̇ Moral-i Nasirî
FAZLI KİP
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
FelsefeSivas Cumhuriyet ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASİYE AYKIT
- Nasîruddîn et-Tûsî'nin bilgi anlayışı
Notion of knowledge according to Nasīr Al-Din Al-Tūsī
MERVE BOYNUEĞRİ
- Nasîruddin Tusi'nin siyaset felsefesinde devlet başkanı
A head of state in Nasir al-Din al-Tûsi's philosophy of politics
MUCAHİT DURSUN CEVHER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
FelsefeErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KAMİL CİHAN
- Varlığın mahiyete arız olması problemi: Nasîreddîn et-Tûsî'nin Hallü Müşkilâti'l-İşârât'ındaki İbn Sînâ yorumu ve Fahreddîn er-Râzî eleştirisi
The problem of occuring of existence to essence: The Ibn Sîna interpretation of Nasîr al-Dîn al-Tûsî in Hallmushkilât al-Ishârât and his critics of Fakhr al-Dîn al-Râzî
SEYYİDE MERVE ÖZÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN KUTLUER