Deniz kirliliğinin özel hukuk ve kamu hukuku açısından değerlendirilmesi
An analysis of marine pollution from the perspectives of private law and public law
- Tez No: 1022183
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SİNAN BAYINDIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Ceza hukuku, Deniz hukuku, Deniz kirliliği, MARPOL, Çevre hukuku, Criminal law, Law of the sea, Marine pollution, MARPOL, Environmental law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Piri Reis Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünya nüfusunun artması, sanayileşme, yoğun deniz taşımacılığı ve kıyı bölgelerinde artan ekonomik faaliyetler, deniz ekosistemleri üzerindeki baskıyı her geçen yıl artırmaktadır. Denizler yalnızca biyolojik çeşitliliğin kaynağı değil, aynı zamanda uluslararası ticaretin, enerji taşımacılığının ve ekonomik kalkınmanın da temel unsurlarından biridir. Ancak bu çok yönlü kullanım, beraberinde ciddi çevresel tehditleri getirmekte; deniz kirliliği hem ekolojik dengeyi hem de insan yaşamını doğrudan etkileyen küresel bir sorun hâline gelmektedir. Bu nedenle deniz kirliliğinin hukuksal açıdan ele alınması ve kapsamlı bir değerlendirmeye tabi tutulması, sürdürülebilir çevre politikalarının oluşturulması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu tez, deniz kirliliğini çok boyutlu bir yaklaşımla incelemekte hem çevresel hem de hukuki yönleriyle sistematik bir değerlendirme sunmaktadır. Çalışmada ilk olarak deniz kirliliği kavramı açıklanmış, atmosferik, karasal ve deniz kaynaklı kirlilik türleri ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Atmosferden taşınan kirleticiler, uçak atıkları, kıyı ötesi petrol ve doğalgaz faaliyetleri ile uluslararası deniz yatağı çalışmalarının deniz çevresine etkileri kapsamlı biçimde incelenmiş; gemilerden ve gemi atıklarından kaynaklanan kirlilik özel bir başlık altında değerlendirilmiştir. Tezin ikinci bölümünde deniz kirliliğinin önlenmesine yönelik uluslararası ve ulusal düzenlemeler ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS), Deniz Kirliliğinin Önlenmesi için Uluslararası Sözleşme (International Convention for the Prevention of Pollution from Ships, MARPOL 73/78), 1990 tarihli Petrol Kirliliğine Karşı Hazırlıklı Olma, Müdahale ve İşbirliği ile İlgili Uluslararası Sözleşme (International Convention on Oil Pollution Preparedness, Response and Co-operation, OPRC 90) ve bölgesel çevre sözleşmeleri gibi temel uluslararası metinlerin yanı sıra; Anayasa, Çevre Kanunu, 5312 sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Mücadele Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin deniz çevresinin korunmasındaki rolü açıklanmıştır. Ayrıca Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (International Maritime Organisation, IMO) uluslararası deniz çevresi politikasındaki önemi değerlendirilmiştir. Üçüncü bölüm, deniz kirliliğinin özel hukuk açısından sonuçlarına ayrılmıştır. Bu kapsamda kirletenlerin sorumluluğu, donatan, donatma iştiraki ve gemi adamlarının hukuki sorumlulukları doktrinsel ve yargı kararları ışığında incelenmiştir. Kirlenme zararının unsurları, maddi ve manevi zararlar, çevre zararları ile tazminat davalarında davacı–davalı konumları, yetkili mahkemeler ve zamanaşımı süreleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise deniz kirliliği kamu hukuku açısından değerlendirilmiş; çevre hakkı, devletin çevreyi koruma yükümlülüğü, önleyici tedbirlerin önemi ve idari mercilerin görev ve yetkileri açıklanmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı başta olmak üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, belediyeler, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğünün deniz kirliliğinin önlenmesindeki rolleri detaylandırılmıştır. Ayrıca donatan, donatma iştiraki ve gemi adamlarının cezai sorumlulukları ile denetim, tespit, cezanın tahakkuku ve tahsiline ilişkin süreç hukuki bir çerçevede değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, deniz kirliliğinin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda çok yönlü bir hukuki sorun olduğunu ortaya koymakta; ulusal ve uluslararası düzeyde etkin bir korumanın sağlanabilmesi için idari, hukuki ve cezai mekanizmaların uyum içinde çalışması gerektiğini vurgulamaktadır. Tez, mevcut düzenlemelerin değerlendirilmesi ve uygulamada karşılaşılan sorunlara yönelik öneriler sunarak deniz çevresinin korunmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The growth of the world population, industrialization, intensive maritime transportation, and increasing economic activities in coastal areas are increasing the pressure on marine ecosystems with each passing year.. Seas are not only a source of biodiversity, but also one of the fundamental uncertainties of international trade, energy flows and economic development. However, this versatile use threatens serious violence; Marine ecology is becoming a global problem, both ecologically and for humanity. For this reason, we attach great importance to the legal consideration and comprehensive evaluation of maritime bans and the development of sustainable environmental policies. This thesis examines marine pollution with a multidimensional approach and offers a systematic evaluation of both environmental and legal aspects. In the study, first the concept of marine pollution was explained and types of atmospheric, terrestrial and marine pollution were discussed in detail. The effects of atmospheric pollutants, aircraft waste, offshore oil and natural gas activities, and international seabed exploration on the marine environment have been comprehensively examined; Pollution from ships and ship wastes has been evaluated under a special heading. In the second part of the thesis, international and national regulations for the prevention of marine pollution are analyzed in detail. In addition to basic international texts such as the 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), the International Convention for the Prevention of Pollution from Ships (MARPOL 73/78), the 1990 International Convention on Oil Pollution Preparedness, Response and Co-operation, OPRC 90 and regional environmental agreements; The role of the Constitution, the Environmental Law, the Law No. 5312 on Combating Pollution of the Marine Environment with Oil and Other Harmful Substances in Emergency Situations and the relevant regulations in the protection of the marine environment is explained. Additionally, the importance of the International Maritime Organization (IMO) in international marine environment policy was evaluated. The third section is devoted to the consequences of marine pollution from a private law perspective. Within this scope, the legal responsibilities of polluters, shipowners, shipowners, and seafarers are examined in light of doctrinal and judicial decisions. The elements of pollution damage, material and moral damages, the positions of plaintiffs and defendants in environmental damage and compensation cases, the competent courts, and the statutes of limitations are discussed in detail. The fourth section evaluates marine pollution from a public law perspective, explaining environmental rights, the state's obligation to protect the environment, the importance of preventive measures, and the duties and powers of administrative authorities. The roles of the Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change, the Ministry of Transport and Infrastructure, municipalities, the Coast Guard Command, and the General Directorate of Coastal Safety in preventing marine pollution are detailed. Furthermore, the criminal liability of shipowners, shipowners, and seafarers, as well as the processes related to inspection, detection, assessment, and collection of fines, are evaluated within a legal framework. In conclusion, this study demonstrates that marine pollution is not only an environmental problem but also a multifaceted legal problem. It emphasizes that administrative, legal, and criminal mechanisms must work in harmony to ensure effective protection at national and international levels. The thesis aims to contribute to the protection of the marine environment by evaluating existing regulations and offering recommendations to address problems encountered in their implementation.
Benzer Tezler
- Bunker Konvansiyonu ve Konvansiyon`un Türkiye açısından değerlendirilmesi
Bunker Convention and its validity in application in Turkey
CANAN ÖZLEM ILGIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Hukukİstanbul ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMİNE YAZICIOĞLU
- Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'de Çevre Hukuku
Environmental law in European Community and Turkey
SELMA AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
EkonomiAnkara ÜniversitesiAvrupa Toplulukları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜSUN ARSAVA
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Kamu görevlilerinin yargılanması
Prosecution of public officials
HALİL İBRAHİM DİZMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
HukukKocaeli ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUSRET İLKER ÇOLAK
- Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları
Foundations of social assistance and solidarity
GÜVEN YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
SosyolojiMaltepe ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN HATEMİ