Yabancılara Türkçe öğretiminde anlama becerileri araştırmalarının PRISMA kılavuzu rehberliğinde sistematik bir incelemesi
Receptive skills in teaching Turkish to foreigners: A systematic literature review guided by PRISMA 2020 guidelines
- Tez No: 1022199
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BEKİR İNCE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Alıcı dil becerileri, Sistematik derleme, Türkçe eğitimi, Türkçe öğretimi, Yabancı dil öğrenimi, Receptive language abilities, Systematic review, Turkish education, Turkish teaching, Foreign language learning
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Anlama becerileri olarak adlandırılan okuma ve dinleme becerileri yabancılara Türkçe öğretiminde önemli yer tutmaktadır. Nitekim üretici becerileri (yazma ve konuşma) geliştirmek için öncelikle anlama becerilerinde yeterlilik kazanmak gerekmektedir. Dolayısıyla bu iki beceriyi konu alan araştırmaların artması ve alanyazında var olan araştırmaların sistematik olarak değerlendirilmesi bu konuda gelecekte yapılacak çalışmalara da yarar sağlayacaktır. Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe okuma ve dinleme becerileri üzerine yapılan makale ve tezler, 24 maddelik PRISMA 2020 kılavuzu ve yardımcı kaynakları rehber alınarak sistematik literatür incelemesi yöntemiyle değerlendirilmişlerdir. Çalışma için veriler YÖK Tez, DergiPark, Google Scholar, Web of Science, Scopus, Eric, ProQuest, TR Dizin, ULAKBİLİM veri tabanlarından edinilmişlerdir. Taramaya 01.05. 2025 tarihinde başlanmıştır. Bulunan çalışmalar PRISMA akış diyagramına uygun süreçlerden geçirilmiş, dahil etme ve dışlama kriterleri sonucu nihai sayı belirlenmiştir. Çalışmaların: deneysel desen türleri (karma desenli çalışmalar için ayrı tablolar oluşturulması şartıyla), öğretim model ve stratejileri, öğretim materyalleri, bağımlı ve bağımsız değişkenleri, veri toplama araçları, çalışmaların önemli sonuçları ve önerileri değerlendirilmiştir. Çalışmalar arasındaki metodolojik farklılıklar nedeniyle nicel sentez yapılmamış; bu kriterlere göre betimsel sentez yapılmıştır. Sonuçların benzerlik ve farklılıklarına göre oluşturulan kategorilerin her biri okuma ve dinleme için ayrı şekilde ele alınmıştır. Betimsel analizlere göre dahil edilen çalışmaların çoğu teknoloji kullanımı ile dinleme becerisi gelişimi arasında pozitif bir ilişkiye işaret etmiştir. Okuma becerisini en çok olumlu etkileyen değişkenin ise metin uyarlama yöntemi olduğu bulunmuştur. Çalışmaların çoğu ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen ve açıklayıcı sıralı karma desen ile tasarlanmış olup en yaygın veri toplama araçları başarı testleri ve görüşme formlarıdır.
Özet (Çeviri)
Reading and listening comprehension skills play an important role in teaching Turkish to foreigners. In order to develop productive skills (writing and speaking), it is necessary to first demonstrate proficiency in comprehension skills. Therefore, conducting more research on these two skills and reviewing existing research could benefit the field. In this study, articles and theses on reading and listening skills in Turkish as a foreign language were subjected to systematic analysis using the 24-item PRISMA 2020 checklist and supporting resources as a guide. Data sources for the study: YÖK Thesis, DergiPark, Google Scholar, Web of Science, Scopus, Eric, ProQuest, TR Dizin, and ULAKBİLİM databases. The search began on May 1, 2025. The studies found were processed according to the PRISMA flow diagram, and the final number was determined based on inclusion and exclusion criteria. The main objectives considered for the studies: experimental designs models and strategies, materials, variables, data collection tools, and important results and recommendations. A quantitative synthesis was not performed; instead, a descriptive synthesis was conducted based on these objectives. Each category created based on the similarities and differences in the results was evaluated separately for reading and listening. Most of the included studies indicated a positive relationship between technology use and listening skill development. The variable most positively affecting reading skills is the text adaptation/modification method. Most studies used pretest-posttest control group experimental designs and explanatory sequential mixed designs, with achievement tests and interview forms as the most common data collection tools.
Benzer Tezler
- Yabancılara Türkçe öğretiminde akademik okuryazarlık öğretimine yönelik bir eylem araştırması
An action research oriented academic literacy of teaching Turkish language to foreigners
VEDAT EKMEKÇİ
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNDER ÇAĞIRAN
- Yabancılara Türkçe öğretiminde dijital eğitim materyallerinin kullanımının öğrencilerin dinlediğini anlama becerileri üzerine etkisi
The effect of using digital educational materials in teaching Turkish to foreigners on students' listening comprehension skills
MEHMET ORCAN MAKTAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN AKKAYA
- Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil öğrenme stratejilerine dayalı etkinliklerin anlama becerileri ile dil bilgisine yönelik başarıya, kalıcılığa ve Türkçeye yönelik tutuma etkisi
The effects of activities based on language learning strategies on comprehension skills, grammar achievement and retention and attitudes towards Turkish in teaching as a foreign language context
KÜBRA ŞENGÜL
Doktora
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiSosyal Bilgiler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMRA ALYILMAZ
- Yabancılara Türkçe öğretiminde B1-B2 düzeyinde yapay zekâ üretimi hikâyelerin kullanılabilirliği üzerine bir inceleme
A study on the usability of stories produced by artificial intelligence at B1-B2 level in teaching Turkish to foreigners
ASLIHAN SEFERİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN ÇOBANOĞLU
- Yabancılara Türkçe öğretiminde Halide edip Adıvar'ın Himmet Çocuk hikâyesinin B1-B2 düzeyinde sadeleştirilmesi ve etkinlik hazırlanması
Simplifying to B1-B2 level and preparing activity for Halide Edip Adivar's Himmet Children's story, (By) adapting and teaching Turkish to foreigners
FATMA AKTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHTAP ÖZDEN