Seneca'da haz ilkesi
The principle of pleasure in Seneca
- Tez No: 1022314
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TAMER YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Erdem, Felsefe, Seneca, Stoa, Virtue, Philosophy, Seneca, Stoa
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması Geç Dönem Stoa düşüncesinin Roma'daki öncülerinden biri olan Lucius Annaeus Seneca'nın ahlak felsefesinde haz kavramının konumunu ve bu kavramın en yüksek iyi olarak kabul edilen erdemle kurduğu ilişkiyi incelemektedir. Araştırma hazzın insan doğasındaki kökenlerini, tutkularla olan etkileşimini ve bireyin sarsılmaz bir ruh haline erişmesi sürecindeki engelleyici rolünü kapsamlı bir biçimde ele almaktadır. Seneca'nın geleneksel Yunan Stoa öğretilerini Roma toplumunun pratik beklentilerine ne şekilde uyarladığı ve kendi düşünsel gelişimi boyunca hazza bakışında meydana gelen değişimler çalışmanın temel odak noktalarını oluşturmaktadır. İnceleme sürecinde nitel araştırma yöntemlerinden metin analizi ve doküman incelemesi ağırlıklı olarak kullanılmış, filozofun kaleme aldığı eserler tarihsel, toplumsal ve biyografik bağlamlarıyla birlikte hermenötik bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Ek olarak karşılaştırmalı analizlerle filozofun fikirlerindeki gelişim süreci neden-sonuç ilişkisi içinde irdelenmiştir. Ayrıca ortaya koyduğu ahlaki görüşlerin kendi yaşam pratiği ve siyasi kariyeriyle ne ölçüde örtüştüğü eleştirel bir süzgeçten geçirilerek tartışılmıştır. Araştırma sonucunda Seneca'nın başlangıçta hazzı erdemli yaşamın önünde büyük bir tehdit olarak gördüğü ve katı bir şekilde reddettiği ancak zamanla bu görüşünü yumuşattığı saptanmıştır. Filozofun tutkulara tamamen karşı çıkmak yerine bilgenin hayatında ihtiyatlı ve denetimli bir haz deneyimine alan açarak katı teorik öğretilerini pratik hayatın gerçekleriyle bağdaştırmaya çalıştığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak Seneca, öğretisini daha esnek, uygulanabilir ve insan doğasının zaaflarını da hesaba katan gerçekçi bir ahlak sistemi haline getirmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the role of pleasure in the moral philosophy of Lucius Annaeus Seneca, a leading figure of Roman Stoicism, and its relationship with virtue, which is considered the highest good. The research investigates the origins of pleasure in human nature, its interaction with the passions, and its role as an obstacle to achieving an undisturbed state of mind. The study focuses on how Seneca adapted traditional Greek Stoic teachings to the practical demands of Roman society, alongside the evolution of his views on pleasure throughout his intellectual development. The methodology relies primarily on qualitative text analysis and document review. Seneca's writings are evaluated through a hermeneutic approach, contextualised within their historical, social, and biographical settings. Furthermore, comparative analyses are used to trace the cause and effect relationships driving the evolution of his thought. The thesis also critically assesses the extent to which Seneca's moral teachings align with his personal life and political career. The findings indicate that while Seneca initially viewed pleasure as a major threat to a virtuous life and strictly rejected it, he moderated this stance over time. Rather than attempting to eradicate the passions entirely, he sought to reconcile strict Stoic theory with practical reality by allowing room for a cautious, controlled experience of pleasure in the life of the sage. Ultimately, Seneca transformed his doctrine into a more flexible, applicable, and realistic moral framework that accounts for the vulnerabilities of human nature.
Benzer Tezler
- Bilgece yaşama dair bir arayış: Seneca etiğinde zaman, özgürlük ve ölüm
An attemp regarding to wise life: Time, freedom and death in seneca's ethic
DAMLA YILDIZ
- Roma Dönemi stoasında asketizm ve hedonizm gerilimi
Ascetism and hedonism tension in the Roman Period stoas
SEDAT ÇAPKIN
- Seneca'da yaşam-ölüm ikilemi ve bilgelik anlayışı
The dilemma of life and death and understanding of wisdom for Seneca
CEM KORUNMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeTrakya Üniversitesiİnsan ve Toplum Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEBİ MEHDİYEV
- Seneca'da tanrısal öngörü ve kötülük problemi
Divine providence and the problem of evil in Seneca
AYŞE ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
FelsefeTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ YILDIRIM
- Can sıkıntısı ve acı arasında yaşam: Seneca ve Arthur Schopenhauer'da istenç ve mutsuzluk problemi
Life between boredom and pain: The problem of will and unhappiness in Seneca and Arthur Schopenhauer
EZGİ CAN