Firik buğdayının yüksek yağlı diyetle beslenen farelerin vücut ağırlığı ve metabolik parametreleri ile bağırsak mikrobiyotasına etkileri
Effects of Firik (freekeh) wheat on body weight metabolic parameters and gut microbiota of mice fed a high-fat diet
- Tez No: 1022719
- Danışmanlar: PROF. DR. EDA KÖKSAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Bağırsak mikrobiyotası, Bitki fenolikleri, Durum buğdayı, Hepatosteatoz, Hiperglisemi, Kan lipidleri, Kolesterol-diyet, Makro besinler, Plant phenolics, Hyperglycemia, Blood lipids, Cholesterol-dietary, Macronutrient
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Firik, erken süt döneminde hasat edilen yeşil buğdaydan elde edilen, lif ve fenolik bileşikler açısından zengin bir tahıl ürünüdür. Bu çalışma, firiğin yüksek yağlı diyetle beslenen farelerde metabolik parametreler, bağırsak mikrobiyotası ve karaciğer histopatolojisine etkilerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. İlk aşamada firiğin besin ögesi kompozisyonu ve antioksidan aktivitesi analiz edilmiştir. Çiğ firikte DPPH ve ABTS antioksidan aktiviteleri olgun buğdaya göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,05). İkinci aşamada, 6–8 haftalık 24 erkek C57BL/6 fare 4 hafta boyunca normal yağlı (%16 yağ; NYD) veya yüksek yağlı (%59 yağ; YYD) diyetle beslenmiştir. Ardından fareler dört gruba ayrılarak 6 hafta süresince NYD (n=6), YYD (n=6), %40 firik içeren normal yağlı (FNYD, n=6) ve yüksek yağlı (FYYD, n=6) diyetlerle beslenmiştir. Normal ve yüksek yağlı diyetlere firik ilavesi vücut ağırlığı, boy uzunluğu, Lee indeksi ve serum lipit parametreleri üzerinde anlamlı etki göstermemiştir (p>0,05). Sadece FNYD grubunda HDL-K düzeyinin, NYD grubuna göre arttığı saptanmıştır (p=0,019). Firik eklenen gruplarda kan glukoz düzeyleri 60., 90. ve 120. dakikalarda daha yüksek saptanmıştır (p<0,01); bağırsak mikrobiyotası analizlerinde (fekal örneklerden) Bacillota (Firmicutes)/ BacteroidotaBacteroidota göreceli bolluk oranı firik eklenen gruplarda daha düşük bulunmuştur ancak anlamlı fark gözlenmemiştir (p>0,05). Alfa çeşitlilik indeks değerleri firik eklenen gruplarda anlamlı artış göstermiştir artmıştır (p<0,05; NYD - FNYD Inverse Simpson indeksine göre; YYD - FYYD Observed ve Chao1 indekslerine göre). Beta çeşitlilik açısından yüksek yağlı diyet gruplarında belirgin ayrışma gözlenmekle birlikte (R=0,926; p<0,001), firik ilavesinin anlamlı etkisi saptanmamıştır. LEfSe analizinde (LDA>4) YYD grubunda Prevotellaceae ve Ruminococcaceae aileleri FYYD grubuna göre baskın bulunmuştur (p<0,05). Firik eklenen gruplarda karaciğer hasarı ve steatoz skorları daha düşük olma eğilimi göstermekle birlikte, istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sonuç olarak, firiğin glisemik parametreler üzerindeki etkilerine rağmen; bağırsak mikrobiyal çeşitliliğini artırma ve karaciğer steatozunu hafifletme potansiyeli olabileceği görülmüştür. Bu etkilerin insanlarda klinik çalışmalarla doğrulanması ve firiğin fonksiyonel bir tahıl ürünü olarak diyetteki metabolik etkilerinin mekanistik olarak değerlendirilmesi önemlidir.
Özet (Çeviri)
Freekeh is a cereal product obtained from green wheat harvested at the early milk stage and is rich in dietary fiber and phenolic compounds. This study was conducted to evaluate the effects of freekeh on metabolic parameters, gut microbiota, and liver histopathology in mice fed a high-fat diet. In the first phase, the nutrient composition and antioxidant activity of freekeh were analyzed. Raw freekeh exhibited significantly higher DPPH and ABTS antioxidant activities compared to mature wheat (p<0,05). In the second phase, 24 male C57BL/6 mice aged 6–8 weeks were fed either a normal-fat diet (16% fat; NFD) or a high-fat diet (59% fat; HFD) for 4 weeks. The animals were then divided into four groups and fed for 6 weeks with NFD (n=6), HFD (n=6), a 40% freekeh-supplemented normal-fat diet (FNFD, n=6), and a high-fat diet (FHFD, n=6). Normal and high-fat diets supplemented with freekeh had no significant effect on body weight, height, Lee index, or serum lipid parameters (p>0,05); however, HDL-C levels were significantly increased in the FNFD group compared to the NFD group (p=0,019). Blood glucose levels were higher at 60, 90, and 120 minutes in freekeh-supplemented groups (p<0,01). In gut microbiota analyses (fecal samples), the Bacillota (Firmicutes)/Bacteroidota ratio was lower in freekeh-supplemented groups, although not statistically significant (p>0,05). Alpha diversity indices were increased in freekeh-supplemented groups (p<0,05; based on the Inverse Simpson index for NFD–FNFD and Observed and Chao1 indices for HFD–FHFD). Beta diversity showed a clear separation among high-fat diet groups (R=0,926; p<0,001), while freekeh supplementation had no significant effect. LEfSe analysis (LDA>4) indicated that Prevotellaceae and Ruminococcaceae families were more abundant in the HFD group compared to the FHFD (p<0.05). Liver damage and steatosis scores tended to be lower in freekeh-supplemented groups, but this was not statistically significant. In conclusion, despite its effects on glycemic parameters, freekeh may have the potential to improve gut microbial diversity and attenuate hepatic steatosis. t is important to verify these effects in humans through clinical studies and to mechanistically evaluate the metabolic effects of freekeh as a functional cereal product in the diet.
Benzer Tezler
- Edremit-Burhaniye Ovası ve yakın çevresinin beşeri ve iktisadi coğrafyası üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA MUTLUER
- Yerel emmer buğdayının (GACER) kompozisyonunun ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of composition and technological properties of the local emmer wheat (GACER)
FATMA SAZAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gıda MühendisliğiHacettepe ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK SİVRİ ÖZAY
- Bazı ilkel buğdaylarda kalite parametrelerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on determination of quality parameters of some ancient wheats
GÖKHAN ZENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Gıda MühendisliğiSelçuk ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM ELGÜN
PROF. DR. SELMAN TÜRKER
- Kars yöresine ait ata buğdayı Kavılca ve modern ekmeklik buğdaydan hazırlanan un ve ekmeğin fonksiyonel özelliklerinin ve sağlık etkilerinin incelenmesi
Investigation of the functional properties and health effects of flour and bread prepared from Kavılca wheat grown in Kars and modern bread wheat
ELİF FEYZA AYDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERAAT ÖZÇELİK
- Tam olgunlaşmadan hasat edilen buğday unu ile zenginleştirilen yoğurdun probiyotik ve prebiyotik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of probiotic and prebiotic properties of yoghurt fortified by using immature wheat grain flour
ÇİĞDEM KONAK GÖKTEPE
Doktora
Türkçe
2017
Gıda MühendisliğiSelçuk ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT AKIN