Multipl skleroz hastalarında fiziksel aktivite ve sedanter davranış parametreleri ile ilişkili faktörlerin incelenmesi

Investigation of factors releated with physical activity and sedentary behavior parameters in patients with multiple sclerosis

Tez No: 1022745
Yazar: PINAR TOSUN
Danışmanlar: DOÇ. DR. FATMA AYVAT
Tez Türü: Yüksek Lisans
Konular: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Physiotherapy and Rehabilitation
Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
Yıl: 2026
Dil: Türkçe
Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Ana Bilim Dalı: Nörolojik Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Bilim Dalı: Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmanın amacı, Multipl Skleroz (MS) hastalarında fiziksel aktivite (FA) ve sedanter davranış (SD) parametrelerinin subjektif ve objektif yöntemlerle değerlendirilerek, bu parametrelerin hastaların üst ve alt ekstremite reaksiyon zamanı (RZ), yorgunluk, kognisyon, denge, yürüyüş ve yaşam kalitesi ile olan çok boyutlu ilişkilerini incelemekti. FA ve SD paternleri, ActiGraph wGT3X-BT akselerometre ile objektif olarak kaydedildi; aynı zamanda Godin Boş Zaman Egzersiz Anketi (GLTEQ) ve Sedanter Davranış Anketi (SDA) ile subjektif veriler toplandı. Basit ve seçimli RZ, BlazePod Reaksiyon Eğitim Cihazı kullanılarak alt ve üst ekstremitelerde değerlendirildi. Bunlara ek olarak, yorgunluk Modifiye Yorgunluk Etki Ölçeği (MYEÖ), kognisyon Sembol Sayı Modaliteleri Testi (SSMT), denge Mini Denge Değerlendirme Sistemler Testi (Mini-BESTest), yürüyüş parametreleri Zamanlı 25 Adım Yürüme Testi (Z25AYT), Altı Nokta Adım Testi (ANAT), 6 Dakika Yürüme Testi (6DYT), yaşam kalitesi Multipl Skleroz Uluslararası Yaşam Kalitesi Ölçeği (MusiQoL) ile değerlendirildi. Araştırmaya, Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) skoru ≤ 5,5 olan 51 MS hastası dahil edildi. Bireylerin yaş ortalaması 37,69±10,46 yıl, EDSS skoru ortancası 2,5 (1,5-4) olarak bulundu. Toplam sedanter evre sayısının artması RZ'de kısalmayla ilişkili bulunurken (p<0,05), sedanter molaların ortalama süresinin uzaması tüm RZ ölçümlerinde uzamayla ilişkili bulundu (p<0,05). Toplam sedanter evre süresi ve sayısı MYEÖ toplam skoru ve fiziksel alt boyutuyla negatif, sedanter mola süresi ve sayısı ise bu alt boyutlarla pozitif yönde ilişkili bulundu (p<0,05). Hafif şiddette FA yüzdesi MYEÖ toplam, kognitif ve psikososyal alt boyutlarıyla pozitif yönde ilişkili bulundu (p<0,05). Öz bildirime dayalı SD skoru ve sedanter yüzde oranı SSMT doğru sayısıyla pozitif yönde ilişkili bulunurken (p=0,002; p=0,022), hafif şiddette FA ile SSMT arasında negatif yönde bir korelasyon saptandı (p=0,007). SD süresi ve yüzdesi Mini-BESTest toplam skoru, antisipatuar postural düzenleme ve reaktif postural kontrol alt boyutlarıyla pozitif yönde ilişkili bulunurken (p<0,05), hafif şiddette FA ise denge parametreleriyle negatif yönde ilişkili bulundu (p<0,05). Yürüyüş parametreleri (Z25AYT, ANAT, 6DYT) ile SD ve FA arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0,05). Sedanter evre süresi ve sayısı MusiQoL ile pozitif, sedanter mola süresi ve sayısı ise MusiQoL ile negatif yönde ilişkili bulundu (p<0,05). Sürdürülen sedanter dönemler daha hızlı RZ, daha düşük yorgunluk, daha iyi bilgi işleme hızı ve denge ile daha yüksek yaşam kalitesiyle ilişkiliyken, SD'yi bölen hareketli aralar bunun tersiyle ilişkili bulunmuştur; bu tablonun açıklaması, eforla artıp dinlenmeyle gerileyen MS yorgunluğu/yorulabilirliğidir. Bununla birlikte, yapılandırılmış egzersizin daha iyi dengeyle ilişkisi, tablonun yalnızca“dinlenme iyidir”biçiminde okunamayacağını ve kapasitenin de önemli olduğunu göstermektedir. Çalışmamız, zorlayıcı bilişsel-motor görevlerin enerjinin en yüksek olduğu zamanlara planlanmasını ve onarıcı dinlenmeyle dengelenmesini öngören, kondisyon için yapılandırılmış egzersizi koruyan ve her hastanın yorgunluk profiline göre bireyselleştirilen bir enerji koruma yaklaşımının değerine işaret etmektedir. Multipl Skleroz, Fiziksel Aktivite, Sedanter Davranış, Reaksiyon Zamanı

Özet (Çeviri)

The aim of this study was to evaluate physical activity (PA) and sedentary behavior (SB) parameters in patients with Multiple Sclerosis (MS) using subjective and objective methods, and to investigate the multidimensional relationships of these parameters with the patients' upper and lower extremity reaction time (RT), fatigue, cognition, balance, gait, and quality of life. PA and SB patterns were objectively recorded using the ActiGraph wGT3X-BT accelerometer; concurrently, subjective data were collected using the Godin Leisure-Time Exercise Questionnaire (GLTEQ) and the Sedentary Behavior Questionnaire (SBQ). Simple and choice RT were evaluated in the upper and lower extremities using the BlazePod Reaction Training System. In addition, fatigue was assessed with the Modified Fatigue Impact Scale (MFIS), cognition with the Symbol Digit Modalities Test (SDMT), balance with the Mini-Balance Evaluation Systems Test (Mini-BESTest), gait parameters with the Timed 25-Foot Walk (T25FW), Four Square Step Test (FSST), and 6-Minute Walk Test (6MWT), and quality of life with the Multiple Sclerosis International Quality of Life Questionnaire (MusiQoL). The study included 51 MS patients with an Expanded Disability Status Scale (EDSS) score of ≤ 5.5. The mean age of the participants was 37.69±10.46 years, and the median EDSS score was 2.5 (1.5-4). An increase in the total number of sedentary bouts was associated with shorter RTs (p<0.05), whereas an increase in the average duration of sedentary breaks was associated with prolonged RTs across all measurements (p<0.05). Total sedentary bout duration and frequency were negatively correlated with the MFIS total score and physical subscale, while sedentary break duration and frequency were positively correlated with these subscales (p<0.05). The percentage of light-intensity PA was positively correlated with the MFIS total, cognitive, and psychosocial subscales (p<0.05). While the selfreported SB score and sedentary percentage were positively correlated with the number of correct responses in the SDMT (p=0.002; p=0.022), a negative correlation was found between light-intensity PA and the SDMT (p=0.007). SB duration and percentage were positively correlated with the Mini-BESTest total score, anticipatory postural adjustment, and reactive postural control subscales (p<0.05); conversely, light-intensity PA was negatively correlated with balance parameters (p<0.05). No significant relationship was observed between gait parameters (T25FW, FSST, 6MWT) and SB or PA (p>0.05). Sedentary bout duration and frequency were positively correlated with MusiQoL, whereas sedentary break duration and frequency were negatively correlated with MusiQoL (p<0.05). While sustained sedentary bouts were associated with faster RT, lower fatigue, better information processing speed and balance, and higher quality of life, active breaks interrupting SB were associated with the opposite pattern; the most likely explanation for this picture is MS-related fatigue/fatigability, which increases with exertion and recedes with rest. However, the association between structured exercise and better balance indicates that this picture cannot simply be read as“rest is good”, and that capacity also matters. Our study points to the value of an energy conservation approach that plans demanding cognitive-motor tasks for periods of peak energy, balances them with restorative rest, preserves structured exercise for conditioning, and is individualized according to each patient's fatigue profile. Multiple Sclerosis, Physical Activity, Sedentary Behavior, Reaction Time

Benzer Tezler

Tez No
565001
Multipl sklerozlu hastalarda yorgunluk ve fiziksel aktivite düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between fatigue and physical activity level in patient with multiple sclerosis
KADER ÇEKİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Gazi Üniversitesi
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARZU GÜÇLÜ GÜNDÜZ
Tez No
916716
Multipl skleroz hastalarında kinezyofobi varlığının değerlendirilmesi; kinezyofobinin fiziksel aktivite, fonksiyonel durum, yaşam kalitesi ve depresyon üzerine etkisi
Evaluation of the existence of kinesiophobia in patients with multiple sclerosis; effect of kinesiophobia on physical activity, functional status, quality of life and depression
BİLGE NUR KILINÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Gazi Üniversitesi
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JALE MERAY
Tez No
661612
Multıple skleroz hastalarında fiziksel aktivite düzeyinin ağrı, yorgunluk ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of physical activity level on pain, fatigue and quality of life in patients with multiple sclerosis
DENİZ SULTAN AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Haliç Üniversitesi
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELEK GÜNEŞ YAVUZER
Tez No
681590
Multipl skleroz hastalarında fiziksel aktiviteyi artırma amaçlı gözetimli egzersiz programına karşı çevrimiçi eğitim programının etkileri
The effects of a supervised exercise program versus online education program to increase physical activity in patients with multiple sclerosis
GAMZE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YONCA ZENGİNLER YAZGAN
Tez No
791148
Multipl skleroz hastalarında pilates temelli telerehabilitasyonun fiziksel performans ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of pilates-based telerehabilitation on physical performance and quality of life in patients with multiple sclerosis
KADER ELDEMİR
Doktora
Türkçe
2022
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Gazi Üniversitesi
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU GÜÇLÜ GÜNDÜZ

Geri Dön