Yoğun bakım hemşirelerinde yapay zeka okuryazarlığı ve hasta merkezli bakım yetkinliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between artificial intelligence literacy and patient-centered care competence in intensive care nurses
- Tez No: 1022772
- Danışmanlar: PROF. DR. FUNDA BÜYÜKYILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, yoğun bakım hemşirelerinin yapay zekâ okuryazarlık ve hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı-ilişki arayıcı tasarımda gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini; İstanbul'da bir eğitim araştırma hastanesinde görev yapmakta olan yoğun bakım hemşireleri, örneklemini ise; evren içerisinde dahil edilme kriterlerini karşılayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 151 hemşire oluşturdu. Araştırmanın verileri,“Hemşire Bilgi Anket Formu”,“Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği (YAPZEKO)”ve“Hasta Merkezli Bakım Yetkinliği Ölçeği (HMBYÖ)”ile yüz yüze görüşülerek toplandı. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edildi. Araştırmaya katılan hemşirelerin yaş ortalamasının 27,58±3,25 yıl, %79,5'inin kadın, %67,5'inin bekâr ve %93,4'ünün lisans mezunu olduğu görüldü. Hemşirelerinin mesleki deneyim süresi 4,52±3,07, yoğun bakım ünitesinde çalışma süresi 3,39±2,58, bulunulan kurumda çalışma süresi 3,19±2,74 yıldır. Hemşirelerin öz bildirimlerine dayalı olarak belirlenen bilgi teknolojileri araçları kullanma beceri skoru ortalaması 6.84±1.63 (10 üzerinden) ve sağlık bakım teknolojilerini kullanma beceri skoru ortalaması 8.15±1.53 (10 üzerinden)'tür. Hemşirelerin, lisans eğitimi süresinde teknoloji ile ilgili sağlık alanına yönelik eğitim alma oranının %45,7, mezuniyet sonrası bu alana yönelik ders/kurs alma oranının ise %2,6 olduğu saptandı. Hemşirelerin YAPZEKO ortalama puanı 3,96±0,37 (yüksek düzey), ve HMBYÖ ortalama puanı 4,26±0,36 (yüksek düzey) olarak belirlendi ve aralarında pozitif yönde çok ileri düzeyde anlamlı korelasyon görüldü (p<0,001). Hemşirelerde erkek cinsiyet, bilgi teknoloji araçları kullanma beceri skoru, sağlık bakım teknolojilerini kullanma beceri skoru ve eğitim sürecinde sağlık alanına yönelik teknoloji ile ilgili ders alma durumunun YZ okuryazarlığı üzerinde; yaş, medeni durum, mesleki deneyim, mezuniyet sonrası sağlık alanına yönelik teknoloji ile ilgili ders/kurs alma durumunun ise HMB yetkinliği üzerinde etkili olduğu saptandı. Bu sonuçlar, dijital dönüşüm sürecindeki hemşirelik mesleğinde YZ okuryazarlığının sadece teknik bir beceri değil, HMB yetkinliğini güçlendiren önemli bir bileşen olduğunu ortaya koyarak, hemşirelik müfredatları ve profesyonel gelişim programlarında dijital yetkinliklerin birey merkezli bakım değerleriyle entegre edilmesi gerekliliğini ortaya koyması açısından literatüre katkı sağlamıştır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted using a descriptive and correlational design to examine the relationship between artificial intelligence literacy and patient-centered care competence among intensive care nurses. The population of the study consisted of intensive care nurses working at a training and research hospital in Istanbul, while the sample comprised 151 nurses who met the inclusion criteria and agreed to participate in the study. Research data were collected through face-to-face interviews using the“Nurse Information Questionnaire Form,”the“Artificial Intelligence Literacy Scale (AILS),”and the“Patient-Centered Care Competency Scale (PCCCS).”The obtained data were analyzed using appropriate statistical methods. The mean age of the participating nurses was 27.58 ± 3.25 years; 79.5% were female, 67.5% were single, and 93.4% held a bachelor's degree. The nurses' mean duration of professional experience was 4.52±3.07 years, mean duration of employment in the intensive care unit was 3.39±2.58 years, and mean duration of employment at the current institution was 3.19±2.74 years. Based on self-reports, the nurses' mean skill score for using information technology tools was 6.84±1.63 out of 10, and the mean skill score for using healthcare technologies was 8.15±1.53 out of 10. It was determined that 45.7% of the nurses had received technology-related education in the field of healthcare during their undergraduate education, whereas only 2.6% had attended courses or training programs related to this field after graduation. The nurses' mean artificial intelligence literacy scale score was 3.96±0.37 (high level), and the mean patient-centered care competence scale score was 4.26±0.36 (high level). A highly significant positive correlation was identified between the two variables (p<0.001). Male gender, skill scores related to the use of information technology tools, skill scores related to the use of healthcare technologies, and receiving technology-related education in the healthcare field during formal education for artificial intelligence literacy, as well as age, marital status, professional experience, and participation in post-graduate courses or training related to healthcare technologies for patient-centered care competence, were identified as characteristics. These results demonstrate that artificial intelligence literacy in nursing which is undergoing digital transformation,is not merely a technical skill but a critical component that enhances patient-centered care competence. Thus, the study contributes to the literature by highlighting the necessity of integrating digital competencies with person-centered care values within nursing curricula and professional development programs.
Benzer Tezler
- Yoğun bakım hemşirelerinin dijital okuryazarlık ,yapay zekâ hazırbulunuşlukları ve yapay zekâ kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between intensive care nurses' digital literacy, artificial intelligence readiness and artificial intelligence anxiety
GİZEM TOKATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaHemşirelikte Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ŞENYUVA
- Yoğun bakımda çalışan hemşirelerin metaverse ve yapay zeka algılarının mesleki yetkinliklerinde yordayıcı rolü
The predictive role of intensive care nurses' perceptions of the metaverse and artificial intelligence on professional competencies
ZELAL URUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikAdıyaman ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASİN ÇETİN
- Akıllı basınç yarası sınıflandırma sisteminin geliştirilmesi ve sistemi kullanan hemşirelerin deneyimlerinin incelenmesi
Development of the intelligent pressure injury classification system and examination of the experiences of the nurses using the system
HANDENUR GÜNDOĞDU
- Yoğun bakım hemşirelerinin duygusal zeka, merhamet yorgunluğu ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between emotional intelligence, compassion fatigue and psychological well-being levels of intensive care nurses
OSMAN GÖKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Hemşirelikİstanbul Rumeli ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TANŞU
- Radyasyondan korunma davranışları ve bilgi düzeyinin artırılmasında motivasyonel mesajların etkisi: Yoğun bakım hemşirelerinde deneysel bir çalışma
The effect of motivational messages on radiation protection behavior and increasing knowledge levels: An experimental study of intensive care nurses
CENGİZ SARITOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikBatman Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HABİP BALSAK