Hemşire gerontolojik yeterliliğinin yaşlı ayrımcılığı ve ölüm okuryazarlığı ile ilişkisi
The relationship between gerontological competence of nurses ageism and death literacy
- Tez No: 1022835
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM HALİL TÜRKBEYLER, DOÇ. DR. DUYGU AYAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Gerontolojik yeterlilik, yaşlı ayrımcılığı, ölüm okuryazarlığı, hemşire, birinci basamak sağlık hizmetleri, Gerontological competence, age discrimination, death literacy, nurse, primary health care
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma birinci basamak sağlık hizmetlerinde hemşire gerontolojik yeterliliğinin pozitif negatif yaşlı ayrımcılığı ve ölüm okuryazarlığı düzeyinin belirlenmesi, ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmaktadır. Tanımlayıcı-ilişkisel olarak yürütülen araştırma, Türkiye ilinin Gaziantep şehri genelinde yer alan 44 aile sağlığı merkezinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Gaziantep ili genelindeki 177 aile sağlığı merkezi arasından belirlenen 44 aile sağlığı merkezlerinde (ASM) çalışan hemşireler oluşturmaktadır (n=192). Örneklem sayısı, G*Power 3.1, A priori analizi ile belirlenmiştir. Literatürde referans çalışma bulunmadığı için etki büyüklüğü d=0.5 varsayılmış, %95 güç ve %5 hata (Effect size: 0.5, Power (1- β err prob) = 0.95) ile minimum 176 birey olarak belirlenmiştir. Araştırma verileri 01.09.2025-01.01.2026 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Gerontolojik Hemşirelik Yeterlilik Ölçeği (GEHEYÖ), Pozitif ve Negatif Yaşlı Ayrımcılığı Ölçeği (PNYAÖ), Ölüm Okuryazarlığı Ölçeği/ Death Literacy Index (DLI) kullanılmıştır. Çalışma 192 birinci basamak sağlık hizmeti kurumlarında yer alan hemşirelerde yapılmıştır. Bu hemşirelerin %36,9'unun 28-37 yaş aralığında, %96,8'inin kadın, %76,1'inin evli olduğu görülmektedir. Hemşirelerin %74,4'ünün lisans/lisansüstü düzeyinde eğitim aldığı, %80,8'inin yaşlı sağlığı ile ilgili herhangi bir eğitim almadığı, %80,7'sinin aile üyesi bir yaşlıya bakım vermediği saptanırken %25,1'inin 11-15 yıldır hemşirelik mesleğini yaptığı, %46,9'unun mesleki süresi boyunca en sık çalıştığı grubun Bebek/Çocuk/Adölesan olduğu ve %44,7'sinin Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri'nde çalışma süresinin 1-5 yıl olduğu saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular sonucu hemşirelerin gerontolojik yeterlilik, pozitif negatif yaşlı ayrımcılığı ve ölüm okuryazarlığı düzeyleri ortalamanın üstünde bulunmuştur. Hemşirelerin gerontolojik hemşirelik yeterlilikleri ile; pozitif negatif yaşlı ayrımcılığı düzeyleri arasında pozitif yönde düşük düzeyde (r=0,294; p=0,001), ölüm okuryazarlığı düzeyleri ile ise pozitif yönde orta düzeyde (r=0,358; p=0,001) ilişki saptanmıştır. Hemşirelerin pozitif negatif yaşlı ayrımcılığı düzeyleri ile ölüm okuryazarlığı düzeyleri arasında (r=0,194; p=0,007) pozitif yönde düşük düzeyde ilişki saptanmıştır. Ayrıca hemşirelerin pozitif yaşlı ayrımcılığı düzeyleri ile ölüm okuryazarlığı düzeyleri arasında (r=0,171; p=0,018) pozitif yönde düşük düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak birinci basamak sağlık hizmeti kurumlarındaki hemşirelerde yapılan araştırmada gerontolojik yeterlilik, pozitif negatif yaşlı ayrımcılığı ve ölüm okuryazarlığı düzeyleri ortalamanın üstünde saptanmıştır. Buna ek olarak hemşirelerin gerontolojik hemşirelik yeterlilikleri artıkça ölüm okuryazarlığı düzeyleri de artış göstermektedir ve hemşirelerin pozitif yaşlı ayrımcılığı düzeyleri artıkça ölüm okuryazarlığı düzeyleri artmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to determine the relationship between nurses' gerontological competence in primary healthcare settings and the levels of positive and negative age discrimination and mortality literacy, and to examine the relationship between these factors. This descriptive-relational study was conducted in 44 family health centers located throughout Gaziantep city in Turkey. The study population consisted of nurses working in 44 family health centers selected from among 177 family health centers in Gaziantep province (n=192). The sample size was determined using G*Power 3.1, A priori analysis. Since no reference studies were found in the literature, an effect size of d=0.5 was assumed, and a minimum of 176 individuals was determined with 95% power and 5% error (Effect size: 0.5, Power (1- β err prob) = 0.95). Research data were collected between September 1, 2025 and January 1, 2026. The Personal Information Form, the Gerontological Nursing Competency Scale (GNCS), the Positive and Negative Age Discrimination Scale (PNADS), and the Death Literacy Index (DLI) were used as data collection tools in the study. The study was conducted on 192 nurses working in primary healthcare institutions. It was found that 36.9% of these nurses were between 28-37 years old, 96.8% were female, and 76.1% were married. 74.4% of the nurses had received undergraduate/graduate education, 80.8% had not received any training related to geriatric health, and 80.7% did not provide care to an elderly family member. Furthermore, 25.1% had been working as nurses for 11-15 years, 46.9% had worked most frequently with infants/children/adolescents, and 44.7% had worked in primary healthcare for 1-5 years. The findings of the study showed that the nurses' gerontological competence, positive/negative age discrimination, and mortality literacy levels were above average. The study examined the nurses' gerontological nursing competencies in relation to: A low-level positive correlation was found between positive and negative age discrimination levels (r=0.294; p=0.001), and a moderate-level positive correlation was found between death literacy levels (r=0.358; p=0.001). A low-level positive correlation was also found between nurses' positive and negative age discrimination levels and death literacy levels (r=0.194; p=0.007). Furthermore, a low-level positive correlation was determined between nurses' positive age discrimination levels and death literacy levels (r=0.171; p=0.018). The study conducted on nurses in primary healthcare settings found that their gerontological competence, positive and negative age discrimination, and mortality literacy levels were above average. Additionally, as nurses' gerontological nursing competencies increased, their mortality literacy levels also increased, and as nurses' levels of positive age discrimination increased, their mortality literacy levels also increased.
Benzer Tezler
- Hemşirelerin geriatrik hasta bakımında karşılaştıkları güçlüklerin ve tutumlarının belirlenmesi
The determination of the attitudes and difficulties the nurses faced in geritaric patient care
DERYA ADIBELLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Halk SağlığıAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DİLEK KILIÇ
- Acil servis hemşirelerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları
Attitudes of emergency nurses' towards ageism
TUĞÇE ÖZKUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Hemşirelikİstanbul Arel ÜniversitesiCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL ABDULLAYEV
- Huzurevinde yaşayan yaşlıların geleceğe yönelik beklentilerinin özbakım gücü ve yaşam doyumuna etkisi
The effects of future expectations, which the elders have, who are living in nursing homes, on their intensity of self care and life satisfaction
TUĞBA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Halk SağlığıOndokuz Mayıs ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BİRSEN ALTAY
- Hemşire yöneticilerin iş tanımları
Başlık çevirisi yok
MERDİYE ŞENDİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Hemşirelikİstanbul ÜniversitesiHemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİ OKTAY
- Hemşire öğrencilerin kişisel hijyen bilgi ve uygulamalarının belirlenmesi
Başlık çevirisi yok
HATİCE BEBİŞ