An analysis of pilots' willingness to adopt wearable technology and interoceptive awareness: The case of Türki̇ye
Pilotların giyilebilir teknolojiyi kullanma eğilimi ve içsel farkındalıklarının analizi: Türkiye örneği
- Tez No: 1022905
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZKAN YAVUZYILMAZ, DOÇ. DR. ALİYE ATAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, Civil Aviation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Türk Hava Kurumu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Pilot yorgunluğu, havacılık güvenliğine yönelik en kalıcı ve karmaşık tehditlerden biri olmaya devam etmekte olup, bilişsel performansı, karar verme yeteneğini, durumsal farkındalığı ve reaksiyon süresini olumsuz etkilemektedir. Düzenleyici önlemler ve Yorgunluk Risk Yönetim Sistemleri (FRMS) bu riski azaltmayı amaçlasa da, mevcut yaklaşımlar genellikle bireysel fizyolojik ve psikolojik farklılıkları yeterince hesaba katmayan genelleştirilmiş modellere dayanmaktadır. Aynı zamanda, giyilebilir Nesnelerin İnterneti (IoT) teknolojilerinin hızlı gelişimi, uyku kalitesi, kalp atış hızı değişkenliği ve sirkadiyen ritim bozukluğu gibi yorgunlukla ilgili biyometrik göstergelerin sürekli, invaziv olmayan izlenmesi için yeni fırsatlar yaratmıştır. Bununla birlikte, bu teknolojilerin havacılıkta başarılı bir şekilde uygulanması yalnızca teknik yeteneklerine değil, aynı zamanda pilotların bunları kabul etme ve kullanma istekliliğine de bağlıdır. Bu çalışma, Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Çok Boyutlu İçsel Algısal Farkındalık Değerlendirmesi (MAIA) yöntemlerini entegre ederek, Türk pilotlarının yorgunluk yönetimi için giyilebilir biyolojik veri izleme cihazlarını kabul etmelerini etkileyen faktörleri araştırmaktadır. Türk havacılık merkezlerinden görev yapan 254 aktif pilotla nicel, kesitsel bir anket çalışması yapılmıştır. Anket, algılanan fayda, algılanan kullanım kolaylığı, içsel farkındalık, güven, gizlilik endişeleri ve giyilebilir teknolojiyi benimseme davranışsal niyeti arasındaki ilişkileri incelemek için TAM ve MAIA'dan geçerliliği kanıtlanmış yapıları birleştirmiştir. Bulgular, giyilebilir cihazları faydalı, kullanımı kolay ve refahlarını destekleyici olarak algılayan pilotların bunları kabul etme olasılığının önemli ölçüde daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ek olarak, daha yüksek içsel farkındalık seviyeleri, fizyolojik izlemeye ve öz düzenlemeye daha fazla açıklıkla ilişkilidir. Veri gizliliği, kurumsal şeffaflık ve bilgilerin potansiyel kötüye kullanımıyla ilgili endişeler, benimsemenin önündeki temel engeller olarak belirlenmiştir. Bu araştırma, bilişsel, duygusal ve bedensel faktörleri entegre ederek havacılıkta teknoloji kabulünü anlamak için yeni, çok boyutlu bir çerçeve sunmaktadır. Sonuçlar, Türk havacılık bağlamında ve ötesinde etik, etkili ve bireye duyarlı yorgunluk yönetimi çözümlerini uygulamaya çalışan havayolları, düzenleyiciler ve teknoloji geliştiricileri için pratik çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Pilot fatigue remains one of the most persistent and complex threats to aviation safety, negatively affecting cognitive performance, decision-making, situational awareness, and reaction time. Although regulatory measures and Fatigue Risk Management Systems (FRMS) aim to mitigate this risk, current approaches often rely on generalized models that do not sufficiently account for individual physiological and psychological differences. At the same time, the rapid development of wearable Internet of Things (IoT) technologies has created new opportunities for continuous, non-invasive monitoring of biometric indicators related to fatigue, such as sleep quality, heart rate variability, and circadian disruption. However, the successful implementation of such technologies in aviation depends not only on their technical capabilities, but also on pilots' willingness to accept and use them. This study investigates the factors influencing Turkish pilots' acceptance of wearable biological data-tracking devices for fatigue management by integrating the Technology Acceptance Model (TAM) and the Multidimensional Assessment of Interoceptive Awareness (MAIA). A quantitative, cross-sectional survey was conducted with 254 active pilots operating from major Turkish aviation hubs. The questionnaire combined validated constructs from TAM and MAIA to explore relationships between perceived usefulness, perceived ease of use, interoceptive awareness, trust, privacy concerns, and behavioural intention to adopt wearable technology. The findings demonstrate that pilots who perceive wearable devices as useful, easy to use, and supportive of their wellbeing are significantly more likely to accept them. In addition, higher levels of interoceptive awareness are associated with greater openness to physiological monitoring and self-regulation. Concerns regarding data privacy, organisational transparency, and potential misuse of information were identified as key barriers to adoption. This research contributes a novel, multidimensional framework for understanding technology acceptance in aviation by integrating cognitive, emotional, and embodied factors. The results offer practical implications for airlines, regulators, and technology developers seeking to implement ethical, effective, and individual-sensitive fatigue management solutions within the Turkish aviation context and beyond.
Benzer Tezler
- Introducing autonomous vehicles into urban mobility systems: A hybrid choice model approach
Otonom araçların kentsel ulaşım sistemlerine entegrasyonu: Hibrit seçim modeli yaklaşımı
HASANBURAK YÜCEL
Doktora
İngilizce
2025
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERGÜN
- Eğitimde yapay zekâ kullanımı değerlendirme ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Matematik öğretmen adayları perspektifi
Turkish adaptation of artificial intelligence use in education evaluation scale: The perspective of pre-service mathematics teachers
ÜMMÜHAN BETÜL YEŞİLDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE YAVUZ
- Spor salonundaki aletlerin kapasite tahminlemesi için bir uygulama çerçevesi
An application framework for gym equipment capacity forecast
OSMAN ÇAYLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN İNCE
- Stamped concrete as a solution to improve the aesthetics of buildings in Burkina Faso: An analysis of the visual impact of stamped concrete on local architecture
Ham toprak, Burkina Faso'dakı konut krizine sürdürülebilir bir yanıt
LOUİS JUDİCAEL CHADRAK DAMA
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Gedik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REDVAN GHASEMLOUNIA
- KOSGEB desteklerinde kaynak aktarım oranının incelenmesi:TR 42 bölgesi örneği
The analysis of the effectivenes of government support for economy: An application on the SMES which took Kosgeb support in TR 42 area
ABDÜSSAMET ATASEVEN