Protestan geleneğinde otorite anlayışı-Kuveykırlar örneği
The concept of authority in the Protestant tradition-The case of the Quakers
- Tez No: 1023059
- Danışmanlar: PROF. DR. FUAT AYDIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Protestan geleneğinde otorite anlayışı, tarihsel süreçte kurumsal, metinsel ve bireysel temeller arasında sürekli yeniden tanımlanan dinamik bir yapı sergilemiştir; Kuveykır hareketi ise bu dönüşümün en radikal ve özgün örneklerinden birini temsil etmektedir. Bu hareket, otoritenin nasıl tanımlandığını, meşrûlaştırıldığını ve dönüştürüldüğünü gösteren çok boyutlu bir model sunmaktadır. Bu çalışma, sosyal bilimler literatüründe otorite ile iktidar arasındaki ayrımı temel alarak, otoritenin zorlayıcı güçten ziyade rıza, kabul ve içselleştirme temelinde işlediğini ortaya koymaktadır. Bu kuramsal çerçeve, dinî otoritenin yalnızca kurumsal bir yapı değil; aynı zamanda anlam, meşruiyet ve deneyim üretimiyle ilişkili çok boyutlu bir olgu olduğunu gösteren analizlerle derinleştirilmiştir. Bu bağlamda dinî otoritenin ilahî, metinsel, yorumlayıcı ve kurumsal boyutları değerlendirilmiştir. Dinî otoritenin tarihsel gelişimi karizmatik, kurumsal ve metinsel aşamalar üzerinden ele alındığında, modern dönemde bu yapının bireysel ve deneyimsel temellere kaydığı görülmektedir. Kuveykırlık, İçsel Işık doktrini aracılığıyla otoritenin kaynağını bireyin doğrudan deneyimine dayandıran radikal bir yeniden tanımlama girişimi olarak öne çıkmaktadır. Ancak bu merkezsizleşme, otoritenin ortadan kalkması yerine bireysel deneyim ile kolektif düzenleme mekanizmaları arasında yeniden kurulan ilişkisel bir yapıya dönüşmesine yol açmıştır. Bu yaklaşımın aile, toplumsal ve siyasi alanlardaki yansımaları, otoritenin farklı düzlemlerde nasıl yeniden üretildiğini göstermektedir. Aile içinde eşitlikçi ilişkiler güçlenmiş; kadınların ve çocukların konumu yeniden tanımlanmıştır. Siyasi alanda ise eleştirel mesafe ile pragmatik uyum arasında dinamik bir denge kurulmuştur. Sivil katılım, barış tanıklığı ve toplumsal adalet vurgusu bu sürecin temel göstergeleri olarak öne çıkmaktadır. Bu yönüyle Kuveykırlık, dinî otoritenin yalnızca teolojik değil; toplumsal, kültürel ve tarihsel süreçler içinde yeniden şekillenen bir olgu olduğunu ortaya koyan güçlü bir analitik model sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The concept of authority within the Protestant tradition has been continuously redefined across institutional, textual, and individual foundations, with the Quaker movement representing one of its most distinctive and radical expressions. This study argues that authority operates not primarily through coercion, but through consent, acceptance, and internalization. In this context, religious authority is examined not merely as an institutional structure, but as a multidimensional phenomenon shaped by meaning, legitimacy, and experience. Its divine, textual, interpretive, and institutional dimensions are therefore analyzed together. The historical development of religious authority, moving through charismatic, institutional, and textual phases, reveals a modern shift toward individual and experiential foundations. Through the doctrine of the Inner Light, Quakerism redefines authority by grounding it in direct personal experience. Yet this decentralization does not abolish authority; rather, it transforms it into a relational structure between individual experience and collective discernment. The social and political implications of this model demonstrate how authority is reproduced across different spheres. Egalitarian family relations, the redefinition of women's roles, civic engagement, peace testimony, and social justice all reflect this transformation. In this respect, Quakerism provides a significant analytical model for understanding religious authority as a dynamic phenomenon shaped by social, cultural, and historical contexts.
Benzer Tezler
- Modern siyasi-hukuki kavramları yeniden düşünmek: Spinoza'nın siyaset felsefesi çerçevesinde yeni bir perspektif arayışı
Rethinking the modern political-legal concepts: A search for a new perspective in the context of Spinoza?s philosophy of politics
REYDA ERGÜN
- Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış
The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective
ABDOLGADER MOHAMED ALİ
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN
- Jean Baudrillard ve postmodern gerçeklik üzerine bir inceleme
An investigation on postmodern reality and Jean Baudrillard
MERT BELEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeAkdeniz ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL DOĞRUCAN
- Demokratikleşme yaklaşımları açısından“Arap Baharı”ve geleceği: Mısır örneği
Arab spring" and its future from the perspectives of democratization approaches: Egypt case
HAKAN AKYOL
Doktora
Türkçe
2019
Uluslararası İlişkilerAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYDAR ÇAKMAK
- Hıristiyanların Hz. Muhammed'e yönelik eleştirilerine karşı nübüvvet savunusu: Kādî Abdülcebbâr ve Rahmetullah Hindî hindî örneği
The defense of prophethood against christian criticisms of Prophet Muhammad: the case of Qāḍī ʿAbd al-Jabbār and Raḥmatullāh Hindī
METE AKCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinHitit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL BULUT