Ebeveynlerde aşı tereddüdü: Kesitsel bir çalışma
Vaccine hesitancy among parents: A cross-sectional study
- Tez No: 1023092
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Aşı Tereddüdü, Bağışıklama, Ebeveynler, Sosyoekonomik Faktörler, Family Practice, Immınization, Parents, Socioeconomic Factors, Vaccination Hesitancy, Supporting Institutions: None
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, 0-18 yaş aralığında çocuğu bulunan ebeveynlerde aşı tereddüdü düzeyini ve bu duruma eşlik eden sosyodemografik, ailesel ve davranışsal etkenleri değerlendirmek amacıyla kesitsel olarak planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine başvuran ebeveynler arasında, 31/03/2026-31/05/2026 tarihleri arasında yüz yüze anket tekniğiyle yürütülmüş; çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 343 ebeveyn ve bu ebeveynlerin 640 çocuğuna ait veriler değerlendirmeye alınmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan Sosyodemografik Özellikler Formu ile Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği kanıtlanmış Aşı Tereddüdü Ölçeği (ATÖ) kullanılmıştır. Bulgular: Ölçek standart bir kesim noktasına (cut-off) sahip olmamakla birlikte, 5'li Likert yapısındaki teorik orta noktaya (27 puan) kıyasla örneklemde saptanan toplam ATÖ puan ortalaması (18,92±6,75), ebeveynlerin düşük-orta düzeyde bir tereddüt sergilediği şeklinde değerlendirilebilir. Çocukların büyük çoğunluğunun (%90,6) aşı takviminin tam olduğu belirlenirken, aşıları eksik, geciktirilmiş veya hiç yaptırılmamış küçük bir alt grubun varlığı da dikkat çekmiştir. Eğitim düzeyi, çalışma durumu, gelire katkı oranı ve hane halkı geliri ile ATÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmış, eğitim ve gelir düzeyi arttıkça tereddüt puanlarının azaldığı gözlenmiştir; buna karşılık medeni durum ve ebeveyn yaşı ile anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Katılımcıların çoğunluğu (%63,3) çocuk sağlığına ilişkin kararları eşiyle ortaklaşa aldığını, aşı konusunda en çok güvendikleri kaynağın ise kendi doktoru veya bir sağlık profesyoneli olduğunu (%62,1) bildirmiştir. Ayrıca, aşı takvimini tam tamamlamış olmasına karşın ATÖ puanı yüksek kalan bir alt grubun varlığı, aşı tereddüdünün fiili aşılama davranışından bağımsız olarak da değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular, birinci basamak sağlık hizmetlerinde aşı danışmanlığının yalnızca aşıyı reddeden küçük bir azınlığa değil, tereddüt spektrumunun daha geniş bir kesimine yönelik olarak uygulanması gerektiğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This cross-sectional study aimed to assess the level of vaccine hesitancy among parents of children aged 0-18 years and the sociodemographic, familial, and behavioral factors associated with this condition. Materials and Methods: The study was conducted through face-to-face interviews with parents attending the outpatient clinics of the University of Health Sciences Umraniye Training and Research Hospital between 31/03/2026 and 31/05/2026. Data from 343 parents and their 640 children who met the inclusion criteria were included in the analysis. A researcher-developed Sociodemographic Characteristics Form and the validated Turkish version of the Vaccine Hesitancy Scale (VHS) were used as data collection tools. Results: Although the scale does not have standard cutoff points, the mean total VHS score observed in the sample (18.92 ± 6.75), when compared to the theoretical midpoint (27 points) on the 5-point Likert scale, can be interpreted as indicating that parents exhibit a low-to-moderate level of hesitation. Although the vaccination schedule was complete for the large majority of children (90.6%), a small but clinically notable subgroup had incomplete, delayed, or entirely missed vaccinations. Parental education level, employment status, contribution to household income, and household income were significantly associated with VHS scores, with hesitancy decreasing as education and income increased; no significant association was found with marital status or parental age. Most participants (63.3%) reported making child health decisions jointly with their spouse, and the most trusted source of vaccine-related information was their own physician or another health professional (62.1%). Notably, a subgroup of parents who had fully vaccinated their children nonetheless reported high VHS scores, suggesting that vaccine hesitancy should be evaluated independently of actual vaccination behavior. x Conclusions: These findings suggest that vaccine counselling in primary care should be directed not only at the small minority who refuse vaccination, but at a broader segment of the hesitancy spectrum.
Benzer Tezler
- Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı 0–6 yaş grubu çocuğu olan ebeveynlerde aşı tutumu, aşılanmanın psikolojik öncülleri ve sosyodemografik faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of vaccine attitudes, psychological antecedents of vaccination, and sociodemographic factors among parents of children aged 0–6 years registered at a family health center
ÖZGÜR KAVAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
DR. BEGÜM YILDIRIM ERENCE
- Çocukluk çağı aşı tereddüdü ile karşılaşma sıklığı, nedenleri ve çözüm önerileri: Samsun ili aile sağlığı merkezlerindeki sağlık çalışanlarıyla kesitsel bir çalışma
The frequency, causes and solution suggestions of childhood vaccination hesitance: A cross-sectional study with healthcare workers in Samsun family health centers
MEHTAP ALTUNTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KÜRŞAT ŞAHİN
- İzmir İlindeki Bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine Başvuran Ebeveynlerin Aşı Tereddüdü Durumları ile Alternatif Tıp Uygulamalarına Yönelik Tutumlarının Değerlendirilmesi
Evaluation of Vaccination Hesitancy and Attitudes Towards Alternative Medicine Practices of Parents Applying to the Family Medicine Polyclinic of a Training and Research Hospital in Izmir
SİMANUR CAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OLGU AYGÜN
- Erciyes Üniversitesi çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran ebevenylerin çocukluk çağı aşıları hakkındaki tutumları ve çocukluk çağı aşıları okuryazarlığının değerlendirilmesi
Evaluation of parental attitudes toward childhood vaccines and childhood vaccine literacy among parents attending the pediatric outpatient clinic of Erciyes University
CANSU AKŞEHİRLİOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiErciyes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF DENİZ ŞAFAK
- Siberkondria ciddiyet düzeyi ve sağlık algısının aşılama hakkındaki tutum ve davranış üzerine etkisinin incelenmesi
Examining the effect of cyberchondria severity level and health perception on attitudes and behavior about vaccination
NERMİN ÖZTOP
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA YILDIRIM BAŞ