Bazı gıda koruyucu maddeler ve bitki ekstraktlarının turunçgillerde hasat sonrası çürüklüklerin mücadelesinde kullanım olanakları
The use of some food protection agents and plant extracts in the control of post-harvest rot in citrus fruits
- Tez No: 1023116
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATİH MEHMET TOK, DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM AVAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Turunçgil üretiminde meyvelerinin hasat sonrası depolanması ve pazarlanması sırasında Penicillium, Geotrichum, Colletotrichum, Phytophthora ve Alternaria cinslerine ait bazı fungal çürüklük patojenlerinden kaynaklı meyvelerde önemli oranda kalite ve verim kayıpları görülmektedir. Bu kayıpların önlenmesinde yoğun bir pestisit kullanımı söz konusudur. Ancak bu kimyasal pestisitlerin insan sağlığı ile çevreye verdiği zararların yanı sıra patojenlerde sürekli olarak gelişen bir dayanıklılık sorunundan dolayı her yıl onlarca pestisit aktif maddesi yasaklanmaktadır. Bu yüzden kimyasal fungusitlere karşı alternatif, çevre dostu mücadele yaklaşımlarının geliştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada; turunçgillerde hasat sonrası görülen bazı depo çürüklük etmenlerine (Penicillium digitatum, Geotrichum citri-aurantii ve Colletotrichum gloeosporioides) karşı bazı gıda koruyucu maddeler (sodyum benzoat benzoik asit, sodyum sitrat, sitrik asit, kalsiyum propiyonat, sorbik asit, askorbik asit ve natamisin) ve su ekstraksiyonu yöntemi sonucu elde edilen bazı bitki (Glycyrrhiza glabra, Ricinus communis, Myrtus communis ve Eucalyptus globulus) ekstraktlarının in vitro ve yarı in vivo koşullarda satsuma mandarin ve mayer limon çeşidi meyveler üzerinde antifungal etkileri araştırılmıştır. Çalışmada, çeşitli gıda koruyucu maddeler ve bitki ekstraktlarının fungal izolatlar üzerindeki etkileri hem in vitro hem de yarı in vivo koşullarda değerlendirilmiştir. In vitro denemelerde farklı konsantrasyonların misel gelişimini engelleme oranları belirlenmiş, yarı in vivo çalışmalarda ise mayer limon ve satsuma mandarin çeşitleri üzerinde tedavi edici ve koruyucu etkiler incelenmiştir. İn vitro sonuçlar, özellikle natamisin ve sorbik asidin tüm fungal izolatlarda misel gelişimini tamamen engelleyen en etkili uygulamalar olduğunu göstermiştir. Sodyum benzoat ve benzoik asitin, yüksek konsantrasyonlarda bazı izolatlarda tam inhibisyon sağlarken bazı patojenlere karşı daha düşük etki göstermiş, diğer koruyucu maddelerin ise konsantrasyona bağlı olarak değişen düzeylerde inhibisyon sağladığı belirlenmiştir. Bitki ekstraktları arasında meyan kökü ile okaliptüsün meyve ve yaprak ekstraktları en yüksek konsantrasyonlarda tam inhibisyon sağlayan en etkili uygulamalar olarak öne çıkmıştır. İn vivo denemelerde natamisinin hem tedavi edici hem de koruyucu uygulamalarda en yüksek etkiyi göstermiş, bitki ekstraktları içerisinde ise meyan kökü ve okaliptüs ekstraktlarının daha etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca genel olarak koruyucu uygulamaların tedavi edici uygulamalara kıyasla daha yüksek etkinlik sağladığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, kimyasal fungisit kullanımının azaltılması ve çevre dostu alternatiflerin geliştirilmesi açısından bu bileşiklerin hasat sonrası hastalık yönetiminde potansiyel birer alternatif olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Significant quality and yield losses occur during the postharvest storage and marketing of citrus fruits due to fungal decay pathogens belonging to the genera Penicillium, Geotrichum, Colletotrichum, Phytophthora, and Alternaria. Intensive pesticide use is commonly employed to prevent these losses. However, the harmful effects of chemical pesticides on human health and the environment, together with the continuous development of resistance in pathogen populations, have resulted in the prohibition of dozens of pesticide active ingredients each year. Therefore, there is an increasing need to develop environmentally friendly alternative approaches to chemical fungicides. In this study, the in vitro and semi-in vivo antifungal activities of several food preservatives (sodium benzoate, benzoic acid, sodium citrate, citric acid, calcium propionate, sorbic acid, ascorbic acid, and natamycin) and water-extracted plant materials obtained from Glycyrrhiza glabra, Ricinus communis, Myrtus communis, and Eucalyptus globulus were evaluated against important postharvest citrus pathogens (Penicillium digitatum, Geotrichum citri-aurantii, and Colletotrichum gloeosporioides) on Satsuma mandarin and Meyer lemon fruits. The effects of the food preservatives and plant extracts on the fungal isolates were assessed under both in vitro and semi-in vivo conditions. In the in vitro assays, the inhibitory effects of different concentrations on mycelial growth were determined, while the semi-in vivo experiments evaluated both curative and preventive activities on Meyer lemon and Satsuma mandarin fruits. The in vitro results demonstrated that natamycin and sorbic acid were the most effective treatments, completely inhibiting mycelial growth of all fungal isolates. Sodium benzoate and benzoic acid achieved complete inhibition of certain isolates at higher concentrations but showed lower efficacy against some pathogens, whereas the other food preservatives exhibited concentration-dependent inhibitory effects. Among the plant extracts, licorice (Glycyrrhiza glabra) and eucalyptus (Eucalyptus globulus) fruit and leaf extracts were the most effective treatments, providing complete inhibition at the highest concentrations. In the semi-in vivo experiments, natamycin exhibited the greatest efficacy in both curative and preventive applications, while licorice and eucalyptus extracts were identified as the most effective plant-derived treatments. Furthermore, preventive applications generally provided higher levels of disease control than curative applications. Overall, the findings indicate that these food preservatives and plant extracts have considerable potential as environmentally friendly alternatives for the management of postharvest citrus diseases, contributing to the reduction of chemical fungicide use and the development of sustainable disease management strategies.
Benzer Tezler
- Influence of dietary siam weed (Chromolaena odorata) leaf extract on growth, body composition and thermal stress resistance in Nile tilapia (Oreochromis niloticus)
Diyetsel Siyam Otu (Chromolaena odorata) Yaprak Ekstraktının Nil Tilapyasında (Oreochromis niloticus) Büyüme, Vücut Kompozisyonu ve Termal Stres Direnci Üzerindeki Etkisi
VERONICA A. KABIA
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Su ÜrünleriAtatürk ÜniversitesiSu Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ARSLAN
- Gıdalarda bulunan çeşitli antimikrobiyallerin bazı probiyotik laktobasiller üzerine etkileri
The effects of various antimicrobials in food on some probiotic lactobasils
AYSUN SAĞLAM
Doktora
Türkçe
2023
Gıda Mühendisliğiİstanbul Aydın ÜniversitesiGıda Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİL BOSTAN
- Determination of the stability of beeswax encapsulated red beetroot extract in kefir
Balmumu ile kapsüllenmiş kırmızı pancar ekstraktının kefir içerisindeki stabilitesinin belirlenmesi
KÜBRA AYAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERAAT ÖZÇELİK
- Türkiye'de yetişen bazı tahıl türlerinden elde edilen fenolik antioksidanların tespiti ve farklı yöntemlerle elde edilen doğal ekstraktların gıda endüstrisinde koruyucu olarak kullanılması
Analysis of phenolic antioxidant in some grain species grown in Turkey and natural extracts obtained by different methods of use in the food industry as a preservative in the food industry
TUĞBA KARDAŞ
- Investigation of the antifungal activity of different essential oils and their nanofibers
Farklı esansiyel yağlarının ve nanoliflerinin antifungal etkisinin araştırılması
DİLARA DEVECİOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE FUNDA KARBANCIOĞLU GÜLER