Pulpal biyobelirteç seviyelerinin vital pulpa tedavisinin başarısı ile ilişkisi: Prospektif klinik çalışma
The relationship between pulpal biomarker levels and the success of vital pulp therapy: A prospective clinical study
- Tez No: 1023120
- Danışmanlar: PROF. DR. ERTUĞRUL KARATAŞ, DOÇ. DR. ESRA LALOĞLU
- Tez Türü: Diş Hekimliği Uzmanlık
- Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
- Anahtar Kelimeler: Vital pulpa tedavisi, pulpotomi, pulpal biyobelirteçler, kanama süresi, uzamış soğuk cevap, ELISA, tedavi başarısı, oksidatif stres, matriks metalloproteinazlar, matür daimi dişler, Vital pulp therapy, pulpotomy, pulpal biomarkers, bleeding time, prolonged cold response, ELISA, treatment outcome, oxidative stress, matrix metalloproteinases, mature permanent teeth
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Diş Hekimliği Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Endodonti Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu prospektif klinik çalışmanın amacı, vital pulpa tedavisi uygulanan matür daimi dişlerde pulpal inflamatuvar biyobelirteçler, matriks yıkımı ve oksidatif stres belirteçleri ile klinik prognostik parametrelerin 1 yıllık tedavi başarısı ile ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Ocak 2025–Mayıs 2025 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Anabilim Dalı Kliniği'ne başvuran 57 hasta değerlendirilmiş, çalışma kriterlerini karşılayan 50 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Vital pulpa tedavisine uygun bulunmayan 7 olgu konvansiyonel kök kanal tedavisine yönlendirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen dişlere parsiyel veya tam pulpotomi uygulanmış; olgular 6. ay ve 1. yılda klinik muayene, pulpa duyarlılık testleri ve radyografik değerlendirmeler ile takip edilmiştir. Tedavi başarısı; hastanın asemptomatik olması, klinik muayenede patolojik bulgu saptanmaması, pulpa duyarlılık testlerine pozitif yanıt alınması ve radyografik olarak periapikal patoloji gelişmemesi kriterleri birlikte değerlendirilerek belirlenmiştir. Pulpal örneklerde MMP-1, MCP-1, IL-1β, MDA, MMP-12, SOD, RANTES, TIMP-1, TGF-β, TNF-α, TAS ve TOS düzeyleri ELISA yöntemiyle analiz edilmiştir. Başarı ve başarısızlık grupları demografik, klinik ve biyokimyasal parametreler açısından karşılaştırılmış; kanama süresi ile biyobelirteçler arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon analiziyle, uzamış soğuk cevap süresi ve kanama süresinin tedavi başarısını öngörmedeki performansı ise ROC analiziyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Bir yıllık takip sonunda 50 olgunun 41'i başarılı, 9'u başarısız olarak değerlendirilmiş ve genel başarı oranı %82 olarak bulunmuştur. Yaş, cinsiyet, başlangıç pulpal tanısı, spontan ağrı varlığı ve uygulanan pulpotomi tipi başarı ile ilişkili bulunmamıştır (p>0,05). Buna karşılık, uzamış soğuk cevap süresi ve kanama süresi başarısızlıkla anlamlı ilişki göstermiştir. Soğuk teste 30 saniyeden uzun yanıt veren olgularda başarısızlık oranı %42,1 iken, 30 saniyenin altında yanıt veren olgularda bu oran %3,2 olarak saptanmıştır (p=0,001). Kanama süresi de başarısız grupta başarılı gruba kıyasla anlamlı derecede daha uzun bulunmuştur (p=0,0003). Biyobelirteç analizlerinde MMP-1, MCP-1, IL-1β, MDA, MMP-12, TGF-β ve TNF-α düzeyleri başarısız grupta anlamlı derecede daha yüksek bulunurken; SOD, TIMP-1 ve TAS düzeyleri başarılı grupta daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). TOS ve RANTES düzeyleri başarısız grupta numerik olarak daha yüksek olmakla birlikte, bu fark istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşmamıştır. Korelasyon analizlerinde kanama süresi ile MMP-1, MCP-1, IL- 1β, MDA, MMP-12, RANTES, TGF-β, TNF-α, TOS ve uzamış soğuk cevap süresi arasında pozitif; SOD, TIMP-1 ve TAS arasında ise negatif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır. ROC analizinde uzamış soğuk cevap süresi için AUC değeri 0,764 (p=0,014), kanama süresi için AUC değeri 0,809 (p=0,004) olarak belirlenmiştir. Cut-off değerleri uzamış soğuk cevap süresi için 30 saniye, kanama süresi için 350 saniye olarak bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmanın bulguları, vital pulpa tedavisinin başarısının yalnızca başlangıç pulpal tanısı veya spontan ağrı varlığı ile açıklanamayacağını; pulpal inflamasyon, matriks yıkımı ve oksidatif stres ile ilişkili biyolojik profilin tedavi prognozu üzerinde belirleyici olabileceğini göstermektedir. Uzamış soğuk cevap süresi ve kanama süresi, klinikte kolay değerlendirilebilen prognostik göstergeler olarak öne çıkmaktadır. Pulpal biyobelirteçlerin klinik parametrelerle birlikte değerlendirilmesi, vital pulpa tedavilerinde biyolojik temelli karar verme ve risk sınıflaması açısından gelecek çalışmalar için umut verici bir yaklaşım sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this prospective clinical study was to evaluate the association of pulpal inflammatory biomarkers, matrix degradation and oxidative stress markers, and clinical prognostic parameters with 1-year treatment success in mature permanent teeth undergoing vital pulp therapy. Materials and Methods: Between January 2025 and May 2025, 57 patients who presented to the Department of Endodontics, Faculty of Dentistry, Atatürk University, were assessed for eligibility. Fifty patients who met the inclusion criteria were included in the study, whereas seven cases that were not suitable for vital pulp therapy were referred for conventional root canal treatment. Partial or full pulpotomy was performed in the included teeth, and the cases were followed up at 6 months and 1 year using clinical examination, pulp sensibility tests, and radiographic evaluation. Treatment success was determined based on the combined assessment of absence of symptoms, absence of pathological clinical findings, positive responses to pulp sensibility tests, and absence of radiographic periapical pathology. The levels of MMP-1, MCP-1, IL-1β, MDA, MMP- 12, SOD, RANTES, TIMP-1, TGF-β, TNF-α, TAS, and TOS in pulpal samples were analyzed using ELISA. Successful and failed cases were compared in terms of demographic, clinical, and biochemical parameters. The associations between bleeding time and biomarker levels were evaluated using Spearman correlation analysis, and the predictive performance of prolonged cold response duration and bleeding time for treatment success was assessed using ROC analysis. Results: At the 1-year follow-up, 41 of the 50 cases were classified as successful and nine as failed, yielding an overall success rate of 82%. Age, sex, baseline pulpal diagnosis, presence of spontaneous pain, and type of pulpotomy were not associated with treatment success (p>0.05). In contrast, prolonged cold response duration and bleeding time were significantly associated with failure. The failure rate was 42.1% in cases with a cold test response longer than 30 seconds, whereas it was 3.2% in cases with a response shorter than 30 seconds (p=0.001). Bleeding time was also significantly longer in the failure group than in the success group (p=0.0003). Biomarker analysis showed that MMP-1, MCP-1, IL-1β, MDA, MMP-12, TGF-β, and TNF-α levels were significantly higher in the failure group, whereas SOD, TIMP-1, and TAS levels were higher in the success group (p<0.05). TOS and RANTES levels were numerically higher in the failure group; however, these differences did not reach statistical significance. Correlation analysis revealed positive correlations between bleeding time and MMP-1, MCP-1, IL-1β, MDA, MMP-12, RANTES, TGF-β, TNF-α, TOS, and prolonged cold response duration, whereas negative correlations were observed with SOD, TIMP-1, and TAS. ROC analysis demonstrated an AUC value of 0.764 for prolonged cold response duration (p=0.014) and 0.809 for bleeding time (p=0.004). The cut-off values were 30 seconds for prolonged cold response duration and 350 seconds for bleeding time. Conclusion: The findings of this study indicate that the success of vital pulp therapy cannot be explained solely by baseline pulpal diagnosis or the presence of spontaneous pain. Instead, the biological profile associated with pulpal inflammation, matrix degradation, and oxidative stress may play a determining role in treatment prognosis. Prolonged cold response duration and bleeding time appear to be clinically accessible prognostic indicators. The combined evaluation of pulpal biomarkers and clinical parameters may offer a promising approach for biologically based decision-making and risk stratification in vital pulp therapy.
Benzer Tezler
- Sağlıklı, geri dönüşümlü ve geri dönüşümsüz pulpitis tanısı konmuş dişlerin pulpal doku, DOS ve dentin sıvısı örneklerinde IL-8, FGF-1 ve VEGF seviyelerinin karşılaştırılması
Comparison of IL-8, FGF-1 and VEGF levels in pulp tissue,GCF and dentinal fluid samples of healthy, reversible and irreversible pulpitis diagnosed teeth
BEDİRHAN GÜL
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2025
Diş HekimliğiKırıkkale ÜniversitesiEndodonti Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ERDEMİR
- Apikal periodontitisli dişlerde Nd: YAG lazerin oksidatif stres ve matriks metalloproteinaz-9 üzerine etkisinin incelenmesi
Examination of the effect of Nd: YAG laser on oxidative stress and matrix metalloproteinase-9 in teeth with apical periodontitis
DİLARA ÜNSAL GÜL
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2025
Diş HekimliğiKırıkkale ÜniversitesiEndodonti Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ TÜRKYILMAZ
- Sağlıklı dişlerin ve semptomatik geri dönüşümsüz pulpitis tanılı dişlerin pulpa doku örneklerinde hipoksi ile indüklenen faktör-1 alfa, vasküler endotelyal büyüme faktörü, tümör nekroz faktör- alfa ve matriks metallaproteinaz-9 miktarlarının değerlendirilmesi
Evaluation of hypoxia-inducible factor-1 alpha, vascularendothelial growth factor, tumor necrosis factor-alpha, and matrix metalloproteinase-9 levels in pulp tissue samples of healthy teeth and teeth diagnosed with symptomatic irreversible pulpitis
NAZMİYE KURT
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2025
Diş HekimliğiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiEndodonti Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMRE KOÇ
- Apikal periodontitis ile ilişkili ekstraradiküler ve intraradiküler enfeksiyonlardaki mikrobiyotanın incelenmesi
Investigation of microbiota in extraradicular and intraradicular infections associated with apical periodontitis
BETÜL BURCU ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
2024
Diş Hekimliğiİstanbul Medipol ÜniversitesiEndodonti Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEYDA ERŞAHAN EROĞLU
- Pulpal yangıların gümüş boyama (Ag-NOR) yöntemi ile karşılaştırmalı olarak gösterilmesi
Başlık çevirisi yok
MECLA AKTUĞ