Adli amaçlı mezar açma (Feth-i Kabir) işlemlerinin hukuksal açıdan değerlendirilmesi
Legal evaluation of exhumation for forensic purposes
- Tez No: 1023190
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KENAN KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Adli Tıp, Forensic Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Adli Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Adli Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Feth-i Kabir (Mezar Açma) İşlemi, ölüm sonrası defin süreci tamamlanmış bir kişinin mezarının, hukuki veya bilimsel gerekçeler doğrultusunda yeniden açılarak ceset üzerinde inceleme yapılmasını ifade eden istisnai bir adli işlemdir. Bu işlem; ölüm sebebinin belirlenmesi, kimlik tespiti, delil elde edilmesi, DNA incelemesi yapılması ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması gibi amaçlarla uygulanmaktadır. Özellikle ceza muhakemesi hukuku bakımından önemli bir delil elde etme yöntemi olan mezar açma işlemi, aynı zamanda insan onuru, ölüye saygı, aile hayatının korunması ve dini-kültürel değerler bakımından da son derece hassas bir müdahale niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada Mezar Açma İşlemi; kavramsal, hukuki, etik ve karşılaştırmalı hukuk boyutlarıyla incelenmiştir. İlk olarak defin, ölüm ve mezar kavramları ile ölüm sonrası bedenin hukuki statüsü değerlendirilmiş, ardından mezar açma işleminin amacı, uygulanma nedenleri ve hukuki niteliği ele alınmıştır. Çalışmanın temel inceleme alanını Türk hukuk sistemi oluşturmaktadır. Özellikle soruşturma ve kovuşturma aşamalarında işlemin uygulanışı, yetkili merciler ve usul kuralları incelenmiştir. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (20), Minnesota Protokolü (6), Cenevre Sözleşmeleri (22) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları (21) çerçevesinde uluslararası hukuk ile karşılaştırmalı değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmada ayrıca mezar açma işleminin etik boyutu ile Türk hukukunda konuya ilişkin yüksek yargı kararları incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, Türk hukukunda Mezar Açma işlemine ilişkin açık ve sistematik bir düzenlemenin bulunmadığı, uygulamanın büyük ölçüde yargı içtihatları ve ceza muhakemesi ilkeleri doğrultusunda şekillendiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, Mezar Açma işleminin yalnızca teknik bir adli işlem olmadığını; insan hakları, etik ilkeler ve toplumsal değerlerle doğrudan ilişkili çok boyutlu bir hukuki kurum olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda konuya ilişkin normatif düzenlemelerin güçlendirilmesi ve insan hakları temelli yaklaşımın geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Exhumation is an exceptional forensic procedure that refers to the reopening of the grave of a deceased person whose burial process has been completed, in order to conduct examinations on the body based on legal or scientific grounds. This procedure is carried out for purposes such as determining the cause of death, establishing identity, obtaining evidence, conducting DNA analysis, and revealing the material truth. As an important method of obtaining evidence within the field of criminal procedure law, exhumation also constitutes a highly sensitive intervention in terms of human dignity, respect for the deceased, the protection of family life, and religious and cultural values. This study examines exhumation from conceptual, legal, ethical, and comparative law perspectives. Firstly, the concepts of burial, death, and grave, as well as the legal status of the body after death, are evaluated. Subsequently, the purpose, grounds for application, and legal nature of exhumation are discussed. The primary focus of the study is the legal framework governing exhumation under Turkish law. In particular, the implementation of the procedure during the investigation and prosecution phases, the competent authorities, and the applicable procedural rules are examined. Furthermore, comparative evaluations are conducted within the framework of international legal instruments, including the European Convention on Human Rights, the Minnesota Protocol, the Geneva Conventions, and the case law of the European Court of Human Rights. The study also addresses the ethical dimension of exhumation and examines relevant decisions of the higher courts in Turkish law. The findings reveal that Turkish law lacks a clear and systematic legal framework governing exhumation, and that the practice has largely developed through judicial precedents and the principles of criminal procedure law. In conclusion, the study demonstrates that exhumation is not merely a technical forensic procedure but a multidimensional legal institution directly associated with human rights, ethical principles, and societal values. Accordingly, it is concluded that the normative framework governing exhumation should be strengthened and that a human rights-based approach should be further developed and effectively implemented.
Benzer Tezler
- Adli amaçlı mezar açma (feth-i kabir) işlemlerine antropolojik yaklaşım
Anthropological approach to forensic exhumations
EDA ÖZMERMER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Antropolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMEL HÜLYA YÜKSELOĞLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURDAN SEZGİN
- 19.yy İtalyan mezar heykelleri
19th Century Italian tomb sculptures
SEVAL ALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiHeykel Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ARZU ATIL
- Myrina koroplastik eserleri
Myrina coroplastic works
İSHAK KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ArkeolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF ALBAYRAK
- Mezar stelleri üzerinde betimlenen motiflere göre antik çağ gemileri
Antique age ships which are described as ornoment on the tomb stones
ERDOĞAN ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
ArkeolojiSelçuk ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ADİL TIRPAN
- Anadolu köpek figürlü greek mezar stelleri
The anatolian dog figural greek tomb steles
DERYA İNALTEKİN