Platform ekonomisinde prekaryalaşmanın yeni yüzleri: Türkiye'de motorlu ve bordrolu kuryelerin emek, kimlik ve güvencesizlik deneyimleri
New faces of precarization in the platform economy: labor, identity, and insecurity experiences of motorized and payroll couriers in Turkey
- Tez No: 1023189
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DERYA KÖMÜRCÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihsel olarak incelendiğinde üretim ilişkilerinin sürekli bir değişim ve dönüşüm içinde olduğu bilinmektedir. Kapitalist üretim biçimleri, dijitalleşme ile birlikte geleneksel işçi ve patron ilişkisini dönüştürmüştür. Neoliberal kapitalizm döneminde, zaman ve mekân eski önemini kaybetmiş, emeğin üretimi her an ve her yerde sömürüye açık bir hale gelmiştir. Esneklik ve güvencesizliğin hüküm sürdüğü yeni iş ilişkilerinde, üretim sektörünün yerini hizmet sektörü almıştır. Hizmet sektöründe emeğin yoğunlaşması, tek taraflı sözleşmelere bağlı ve sosyal güvencelerden yoksun bir ekonomi biçiminin etkinleşmesine yol açmıştır. Platform Ekonomisi, modern dönemin en popüler hizmet alanını oluşturmuştur. Prekaryalaşma ile birlikte, mesleki statülerde belirsizlikler yoğunlaşmış ve kimlik problemleri ortaya çıkmıştır. Platform ekonomisi kapsamında, özellikle hizmet sektörünün ilk akla gelen işçileri olan kuryeler, prekaryalaşmış bu alanda emeklerini satarak var olmaya çalışmaktadır. Çalışmada moto kuryelerin emek üretimleri, güvencesizlik deneyimleri ve kimlik aidiyetleri sorgulanmış, talepleri dile getirilmiştir. Çalışma, esnaf ve bordrolu kuryelerin, iş süreçleri boyunca yaşadıkları deneyimleri yazıya aktarmayı amaçlamıştır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmamış mülakat ve etnografik yöntem yolu ile gözlem teknikleri uygulanmıştır. İstanbul'da yaşayan ve çalışan 12 erkek moto kurye ile soruların belli olmadığı ve doğal akışta ilerleyen derin sohbetler gerçekleştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Production relations are in a continuous process of transformation. With the expansion of capitalist modes of production and the acceleration of digitalization, the conventional employer–employee relationship has undergone significant restructuring. In the contemporary phase of capitalism, shaped by neoliberal policies, the boundaries of time and space have diminished in importance, rendering labor processes increasingly fluid and flexible. Within these emerging employment regimes—characterized by flexibility, informality, and insecurity—the service sector has largely supplanted industrial production as the dominant site of labor. The growing concentration of labor within the service sector has fostered an economic structure grounded in unilateral contractual arrangements and limited social protection. In this context, the Platform Economy has emerged as one of the most prominent manifestations of contemporary service-based capitalism. As precarization deepens, uncertainties surrounding occupational status intensify, giving rise not only to material insecurity but also to questions of professional identity and belonging. Couriers, as emblematic workers of the platform-based service economy, strive to sustain their livelihoods by commodifying their labor under precarious conditions. This study examines the processes of labor production, experiences of insecurity, and identity formations among motorcycle couriers in Turkey, while also articulating their demands and expectations. It aims to document and comparatively analyze the work experiences of both self-employed (independent contractor) and salaried couriers throughout their labor processes. Employing qualitative research methods, the study draws upon semi-structured in-depth interviews and ethnographic observation. Data were collected through extensive, conversational interviews with twelve male motorcycle couriers living and working in Istanbul. Rather than adhering strictly to predetermined questions, interviews unfolded organically, allowing participants' lived experiences and perspectives to emerge in a natural and reflexive manner.
Benzer Tezler
- Paylaşım ekonomisinde algılanan güvenin paylaşıma yönelik tutumlar ve niyet üzerindeki etkisi
The impact of perceived trust on attitudes and intentions towards sharing in the sharing economy
FATMA NUR ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeKütahya Dumlupınar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜBERRA YURDAKUL
- KFG ve AHP yöntemlerinden faydalanılarak dezavantajlı kişilerin istihdamını arttırmaya yarayacak bir platform tasarımı
Design of the career platform to increase the employment of disadvantaged people by using the combined QFD and AHP methods
NAZLI GÜLEŞÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BAŞAR ÖZTAYŞİ
- Örümcek ayaklı havai iş platformlarında yük kapasitesinin tasarım değişkenlerine etkisi
Design of track type air work platform using the finite element method
ÖZCAN ÜRGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Makine MühendisliğiKocaeli ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSİN ASIM GÜVEN
- The value of curation in the community management approaches of creative platforms
Yaratıcı platformların yönetimsel yaklaşımlarında komünite kürasyonunun değeri
BURÇİN ÇAKMAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
İletişim Bilimleriİstanbul Bilgi ÜniversitesiSanat ve Kültür Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE GÖKÇE OKANDAN
- Paylaşım ekonomisine katılım motivasyonlarının ve çevrimiçi kullanıcı etik algısının ortak değer yaratma davranışı üzerine etkisinin incelenmesi: Airbnb üzerine bir araştırma
Examination of the effect of sharing economy participation motivations and online user ethical perception on value co-creation behavior: A study on Airbnb
BÜŞRA BİLGİSEVEN