KAMUDA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLAMASI VE PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ: DEVLET ÜNİVERSİTELERİ ÖRNEĞİ
REPORTING OF SUSTAINABILITY IN PUBLIC AND EVALUATION OF ITS PERFORMANCE: CASE OF STATE UNIVERSITIES
- Tez No: 1023196
- Danışmanlar: PROF. DR. PROF. DR. HALUK BENGÜ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Kurumsal sürdürülebilirlik, Yükseköğretim kurumları, Corporate sustainability, Higher education institutions
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sürdürülebilirlik anlayışının günümüz dünyasında önem verilen ve tartışılan konuların başında gelmesi bu anlayışın birçok kurum ve kuruluş tarafından benimsenmesini gerektirmiştir. Bu anlayışı faaliyetlerine entegre eden kurumlar; ekonomik, sosyal ve çevresel sorumluluklarını bütüncül şekilde yönetme imkanına sahip olmaktadır. Sürdürülebilirliğin kurumsal düzeyde yaygınlaşması kamu kurumlarında da sürdürülebilirlik odaklı uygulamaların gelişmesine katkı sağlamış ve bu kapsamda yer alan kurum ve kuruluşlar sürdürülebilirlik raporlarını yayımlamaya başlamıştır. Eğitim, öğretim, araştırma ve topluma hizmet misyonlarıyla hareket eden yükseköğretim kurumları, sürdürülebilirlik anlayışının kurumsal düzeyde en belirgin yansıma bulduğu ve uygulamaların en yoğun şekilde görüldüğü kurumlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Yükseköğretim kurumlarında sürdürülebilirlik uygulamalarının önem kazanması sürdürülebilirlik performanslarının ölçülmesini ve değerlendirilmesini gerektirmiştir. Bu çalışmanın amacı, UI GreenMetric (Universitas Indonesia GreenMetric World University Rankings) Türkiye sıralamasında ilk beş sıra içinde yer alan devlet üniversitelerinin 2020-2024 dönemindeki sürdürülebilirlik performanslarını inceleyerek sıralama değişimlerinin nedenlerini analiz etmektir. Çalışmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Çalışmada öncelikle sıralamada yer alan üniversitelerin UI GreenMetric skorları ve sıralama verileri elde edilerek bu veriler üzerinden nicel analizler yapılmıştır. Daha sonra sürdürülebilirlik raporlarında yer alan kurumsal uygulamalarla nicel veriler nitel olarak desteklenmiştir. Nicel analiz, araştırma kapsamında yer alan tüm üniversiteler için gerçekleştirilirken; nitel analiz, liderlik ve rekabet dinamiğinin yoğun olarak gözlemlendiği ilk iki sırada yer alan üniversiteler üzerinden yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, incelenen üniversitelerin sürdürülebilirlik performanslarında genel olarak artış eğilimi yaşandığı belirlenmiştir. Üniversitelerin sıralamadaki konum değişimlerinde en temel belirleyici etkenin toplam UI GreenMetric skorlarındaki artış olduğu gözlemlenmekle birlikte bileşen bazlı performans değişimlerinin ve bu bileşenlerin ağırlıklı etkilerinin sıralama sonuçları üzerinde belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Özellikle yüksek ağırlığa sahip bileşenlerde meydana gelen değişimlerin üniversitelerin sıralamadaki konumunu doğrudan etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte sürdürülebilirlik raporları temelinde gerçekleştirilen nitel analizler, sıralama değişimlerinin ardındaki kurumsal uygulamaların açıklanmasına katkıda bulunmuştur. Çalışma, üniversitelerin sıralama değişimini hem sonuç hem de süreç ve neden odaklı bir yaklaşımla değerlendirmesi yönüyle literatüre katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The fact that sustainability has become one of the most important and widely discussed issues in today's world has necessitated its adoption by many institutions and organizations. Institutions that integrate this understanding into their activities are able to manage their economic, social, and environmental responsibilities in a holistic manner. The widespread adoption of sustainability at the institutional level has also contributed to the development of sustainability-oriented practices in public institutions, leading organizations within the public sector to publish sustainability reports. Higher education institutions, which operate with the missions of education, research, and community service, stand out as one of the institutions where the concept of sustainability is most prominently reflected at the organizational level and where sustainability practices are implemented most intensively. The growing importance of sustainability practices in higher education institutions has made it necessary to measure and evaluate their sustainability performance. The aim of this study is to examine the sustainability performances of state universities ranked among the top five in the UI GreenMetric (Universitas Indonesia GreenMetric World University Rankings) Türkiye ranking during the 2020–2024 period and to analyze the reasons for ranking changes. A mixed-methods approach was adopted in the study. First, the UI GreenMetric scores and ranking data of the universities included in the ranking were obtained, and quantitative analyses were conducted based on these data. Then, the quantitative data were qualitatively supported by the institutional practices included in sustainability reports. While the quantitative analysis was conducted for all universities included in the scope of the research, the qualitative analysis was carried out through the universities ranked in the top two positions, where leadership and competitive dynamics were observed most intensely. The findings revealed that the sustainability performance of the universities examined generally showed an increasing trend. Although increases in total UI GreenMetric scores were observed to be the primary determinant of changes in universities' ranking positions, it was also found that component-based performance changes and the weighted effects of these components played a decisive role in ranking outcomes. In particular, changes occurring in highly weighted components were found to have a direct impact on the ranking positions of universities. Furthermore, qualitative analyses based on sustainability reports contributed to explaining the institutional practices underlying ranking changes. The study contributes to the literature by evaluating changes in university rankings through an approach that considers not only the outcomes but also the processes and underlying causes of such changes.
Benzer Tezler
- Sustainability reporting and operational excellence: waste management in global apparel companies originated from three countries
Sürdürülebilirlik raporlaması ve operasyonel mükemmellik: üç ülke menşeli küresel hazır giyim şirketlerinde atık yönetimi vakaları
SHADI RASHVAND
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ TUNÇALP
- Borsa İstanbul'da işlem gören enerji şirketlerinin finansal durumlarının TOPSIS yöntemiyle incelenmesi ve sürdürülebilirlik açısından borsa performanslarının değerlendirilmesi
Analysis of the financial status of energy companies traded in Borsa Istanbul by TOPSIS method and evaluation of their stock market performance in terms of sustainability
SAMET BÜYÜKYILMAZ
- Avrupa Birliği bina enerji performansı direktifinin Türkiye'deki mevcut otel binaları için uyarlanmasına yönelik bir yaklaşım
An approach for adaptation of European Union energy performance of buildings directive for existing hotel building in Turkey
MERVE ATMACA
Doktora
Türkçe
2016
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ZERRİN YILMAZ
- Entegre raporlamaya geçişte faaliyet raporlarının rolü: İmalat sektöründe ampirik bir çalışma
The role of activity reports in the transition to integrated reporting: An empirical study in the manufacturing industry
GÖZDE ARSIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeKütahya Dumlupınar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN ELMACI
- Sürdürülebilirlik uygulamaları ve finansal performans: BİST elektrik endeksinden kanıt
Sustainability practices and financial performance: Evidence from BİST electricity index
OĞULCAN DURMUŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZGÜR KAYALICA