Osmanlı-Lehistan sınırında stratejik bir merkez: Hotin kalesi (1713-1774)
A strategic center on the Ottoman–Polish border: The fortress of Hotin (1713-1774)
- Tez No: 1023533
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CENGİZ FEDAKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Hotin Kalesi'nin XVIII. yüzyılın ilk yarısındaki Osmanlı merkezi idaresine bağlanmasının ardından dönüşümünü ve kalenin 1713-1774 yılları arasında imparatorluğun kuzey sınır savunma sistemi içerisinde üstlendiği rolü analiz etmektedir. Çalışmanın temel argümanı, Hotin Kalesi'nin yalnızca bir askeri üs olmayıp Doğu Avrupa'da özellikle Osmanlı-Rus rekabeti çerçevesinde değişen güç dengeleri doğrultusunda yeniden yapılandırılmış stratejik bir sınır merkezi olduğudur. 1710-1713 Osmanlı-Rus Savaşı akabinde ortaya çıkan siyasi ve diplomatik gelişmeler çerçevesinde Osmanlı İmparatorluğu, yükselen Rusya tehdidine karşı kuzey sınırlarını tahkim etmek ve Lehistan üzerindeki nüfuzunu güçlenditmek maksadıyla Hotin Kalesi'ni Boğdan Voyvodalığı'nın hakimiyetinden alıp önemli bir askeri ve idari merkez haline getirmiştir. Bu süreçte kale, kısa vadeli askeri ihtiyaçların ötesine geçerek uzun vadede belirli bir kuzey siyaseti kapsamında yeniden örgütlenmiştir. Tez, Osmanlı arşiv belgeleri, çeşitli Osmanlı ve Boğdan kronikleri ile özellikle Venedik balyos raporları olmak üzere Avrupa diplomatik kaynaklarının mukayeseli bir analizine dayanmaktadır. Farklı kaynak gruplarının birlikte değerlendirilmesi aracılığıyla aynı siyasi ve askeri gelişmelere ilişkin farklı bir tarihsel anlatı oluşturulmuştur. Araştırma neticesinde Hotin Kalesi'nin Osmanlı idaresine entegrasyonunun başlangıçta askeri ve lojistik gerekliliklerden kaynaklandığı, ancak zamanla stratejik bir imparatorluk politikasına dönüştüğü tespit edilmiştir. Bu süreçte kale, askeri, idari ve sosyo-ekonomik işlevleri bir arada barındıran çok bir hudut merkezi haline dönüşmüştür. Askeri yapılar, sivil ve dini yapılar ile mahallelerden meydana gelen kentsel dokusu, klasik Osmanlı şehirleşme anlayışının yansımalarını göstermektedir. Bununla birlikte gümrük, pazar ve panayırlar ve kahve tahmisi gibi unsurlar aracılığıyla Hotin'in bölgesel ticaret ağlarında önemli bir ticari merkez işlevi de üstlendiği ortaya konulmuştur. Sonuç olarak çalışma, Hotin Kalesi'ni Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğu Avrupa'daki kuzey siyaseti çerçevesinde değerlendirmekte ve kalenin dönüşümünü XVIII. yüzyılın ilk yarısında değişen siyasi gerekliklere karşı geliştirilen pragmatik bir imparatorluk stratejisinin örneği olarak yorumlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis analyzes the transformation of the Khotyn Fortress following its incorporation into the Ottoman central administration in the first half of the eighteenth century and examines the role it played within the empire's northern frontier defense system between 1713 and 1774. The central argument of the study is that Khotyn Fortress was not merely a military outpost but a strategically restructured frontier center shaped by the changing balance of power in Eastern Europe, particularly within the context of Ottoman-Russian rivalry. In the political and diplomatic environment that emerged after the Ottoman-Russian War of 1710-1713, the Ottoman Empire removed Khotyn Fortress from the authority of the Principality of Moldavia and transformed it into an important military and administrative center. This policy was intended to strengthen the empire's northern defenses against the rising Russian threat and to reinforce Ottoman influence over the Poland-Lithuanian Commonwealth. In this process, the fortress evolved beyond serving short-term military needs and was reorganized as part of a broader and long-term northern frontier policy. The thesis is based on a comparative analysis of Ottoman archival documents, various Ottoman and Moldavian chronicles, and European diplomatic sources, particularly the reports of Venetian bailo. Through the combined evaluation of these diverse source groups, the study constructs an alternative historical narrative regarding the same political and military developments. The research demonstrates that the integration of Khotyn Fortress into the Ottoman administrative system initially stemmed from military and logistical necessities, but gradually developed into a strategic imperial policy. In this context, the fortress was transformed into a multifunctional frontier center combining military, administrative, and socio-economic functions. Its urban fabric, consisting of military structures, civil and religious buildings, and residential quarters, reflected key features of the classical Ottoman model of urban development. Furthermore, the study reveals that through customs facilities, markets, fairs, and the coffee tax-farm (kahve tahmisi), Khotyn also assumed an important role as a commercial hub within regional trade networks. In conclusion, the thesis evaluates Khotyn Fortress within the framework of the Ottoman Empire's northern policy in Eastern Europe and interprets its transformation as an example of a pragmatic imperial strategy developed in response to the changing political necessities of the eighteenth century.
Benzer Tezler
- Mustafa Celâleddin Paşa (Konstanty Borzecki) 1826-1876
Mustafa Celâleddin Pasha (Konstanty Borzecki) 1826-1876
BURHAN BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NECATİ ÇAVDAR
- Osmanlı Devletinde Sultan IV. Murad ve dönemi yenilik hareketleri: 1623 - 1640
Sultan Murad IV. in the Ottoman State and his period the reforms: 1623 - 1640
MERYEM ŞAHİN SUNGUR
- Pierre Ruffin'in Kırım Günlüğü ışığında Maksud Giray Han dönemi (1767-1768)
The period of Maksud Giray Khan in the light of Pierre Ruffin's Crimean Diary (1767-1768)
ONUR BİRİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA DERİN PAŞAOĞLU
- Nef`i'nin kasidelerinde tarihi perspektif
Başlık çevirisi yok
YUNİS GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Türk Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE MENGİ
- Polonya Kralı Jan III. Sobieski ve hükümdarlığında Osmanlı-Lehistan ilişkileri (1674-1696)
Polish King John III Sobieski and Polish-Ottoman Relations (1674-1696)
SABİRE ARIK