Tersanecinin kanuni ipotek ve hapis hakkı
Shipyard owner's statutory mortgage right and right of retention
- Tez No: 1023545
- Danışmanlar: PROF. DR. SEZER ILGIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, tersane sahibinin gemi yapım ve bakım-onarım sözleşmelerinden doğan alacaklarının Türk hukukunda hangi aynî teminat araçlarıyla korunabildiğini incelemeyi amaçlamıştır. İncelemenin odağında, TTK m. 1013'te düzenlenen kanunî gemi ipoteği ile TMK m. 950 vd. hükümlerindeki hapis hakkı yer almaktadır. Tersanecinin emeği ve malzemesi gemi üzerinde ölçülebilir bir artı değer yaratsa da, ayıp ve eksik ifa itirazları alacağı çoğu olayda çekişmeli hâle getirmekte ve genel haciz yolları da deniz ticaretinin hızı karşısında yetersiz kalmaktadır. Bu noktada kanunî ipotek, zilyetlikten bağımsız ve sicile dayalı güçlü bir güvence sunmaktadır. Ancak buı tescil rejimi malik muvafakati yahut mahkeme kararı aramaktadır ve üç aylık hak düşürücü süre, bu hakkı pratikte erişilmesi güç bir teminata dönüştürmektedir. Hapis hakkı ise herhangi bir tescile bağlı olmaksızın derhal işleyebilen fiilî bir baskı aracı olmasına rağmen zilyetliğin rızayla kaybı anında sona erdiği için yapısal olarak kırılgan bir teminat hüviyetindedir. Tez, tescil öncesi ara safhayı açıklamak için şerhedilebilir tescili isteme hakkı şeklinde bir kavramsallaştırma önermekte ve bu kavram üzerinden sicile şerh/itiraz kaydının üçüncü kişiler bakımından munzam etkisini tartışmaktadır. Çalışmanın vardığı sonuç, tersanecinin çoğu olayda tek bir teminatla korunm ası yerine hapis hakkı, sicil koruması ve gerektiğinde ihtiyatî haczin uyuşmazlığın gelişim evresine göre ardışık ve tamamlayıcı biçimde devreye sokulduğu bir hibrit koruma iklimi içerisinde çözüm araması gerektiğidir. De lege ferenda düzleminde, Bağlama Kütüğü'ne kayıtlı deniz araçları bakımından aynî hak doğurucu bir gemi sicili yaratılmadıkça kanunî gemi ipoteğinin işletilemeyeceği de düşünülmektedir. Kanun düzeyinde özel bir tekne rehni veya en azından şerhedilebilir tescili isteme hakkını üçüncü kişilere duyuran bildirim/şerh mekanizması kurulabileceği savunulmaktadır
Özet (Çeviri)
This study examines the proprietary security mechanisms available under Turkish law for claims arising from shipbuilding and ship repair contracts. Its focus is on the statutory ship mortgage regulated under Article 1013 of the Turkish Commercial Code and the right of retention under Articles 950 et seq. of the Turkish Civil Code. Although the shipyard operator's labour and materials create a measurable added value on the vessel, objections based on defects or incomplete performance often render the claim disputed; ordinary enforcement proceedings, in turn, may prove inadequate in view of the speed and mobility of maritime commerce. At this point, the statutory ship mortgage offers a strong form of security independent of possession and grounded in the ship register. Yet this registration regime requires either the owner's consent or a court decision, while the three-month forfeiture period may make the security difficult to obtain in practice. The right of retention, by contrast, operates immediately without registration and gives the shipyard operator effective factual leverage. Its structural weakness, however, lies in its dependence on possession: once possession is voluntarily lost, the right is generally extinguished. The thesis therefore proposes the concept of a“right to request registration capable of annotation”in order to explain the interim stage before registration, and uses this concept to analyse the additional effect of annotation or objection entries in the register against third parties. The study concludes that the shipyard operator should not, in most cases, rely on a single security mechanism. Instead, protection should be sought through a hybrid model in which the right of retention, register-based protection and, where necessary, arrest of the vessel are used successively and in a complementary manner according to the stage of the dispute. De lege ferenda, the study further argues that, unless the Bağlama Kütüğü is transformed into a ship register capable of creating proprietary rights, statutory ship mortgages cannot effectively operate for vessels recorded there. It is therefore submitted that a special pledge regime for such vessels, or at least a notification or annotation mechanism making the shipyard operator's right to request registration visible to third parties, should be introduced by statute.
Benzer Tezler
- Cumhuriyet Döneminde Bahriye Vekaleti
Navy Ministry in the Republic Period
ABDULLAH TOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DenizcilikDokuz Eylül ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET MEHMETEFENDİOĞLU
- Gemi inşa sözleşmesinin kurulması ve tarafların borçları
The formation of the shipbuilding contract and the obligations of the parties
SİNAN MİSİLİ
- Yat inşa sözleşmelerinde ayıp
Defect in yacht building contracts
BURAK KURTÇEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Hukukİstanbul ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN SEVİNÇ KUYUCU
- Gemi endüstrisinde enerji ve ekserji verimliliği analizi
The Analysis of energy andexergy efficiency in ship industry
ŞÖHRET SUBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Gemi MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiGemi İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHRİ ŞAHİN
- Mekan oluşumunda sosyo-kültürel yapının etkisi; kadırga semti örneğinde incelenmesi
The effect of socio-cultural structure in formation of space; case study of kadirga
DÖNDÜ FERHAN YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESRİN DENGİZ