Uluslararası turizmin ekonomik refah üzerindeki etkileri: Türkiye'ye yönelik bir model önerisi
The effects of international tourism on economic well-being: A development model proposal for Türkiye
- Tez No: 1023662
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL KIZILIRMAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Turizm, Ekonomi, Tourism, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşme sürecinin hızlanmasıyla birlikte uluslararası turizm, ülkelerin dış ticaret dengelerinin iyileştirilmesine katkı sağlayan, istihdam yaratan ve bölgesel kalkınmayı destekleyen stratejik bir ekonomik faaliyet alanı hâline gelmiştir.“Bacasız sanayi”olarak nitelendirilen turizm sektörü, döviz kazandırıcı özelliği, cari açığın finansmanına katkısı ve ulaştırma, konaklama, yiyecek-içecek, inşaat ile perakende ticaret başta olmak üzere çok sayıda sektörle kurduğu güçlü bağlantılar sayesinde ulusal ekonomiler açısından önemli bir konuma sahiptir. Turizmin ekonomik etkilerine ilişkin literatür incelendiğinde, çalışmaların büyük ölçüde turizm ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiye odaklandığı, ekonomik refah üzerindeki etkilerinin ise sınırlı sayıda araştırmada ele alındığı görülmektedir. Ekonomik büyüme, üretim hacmindeki artışı gösteren makroekonomik bir gösterge niteliği taşırken, ekonomik refah büyümenin toplumun farklı kesimlerine nasıl yansıdığını ve yaşam standartlarını ne ölçüde iyileştirdiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle uluslararası turizmin ekonomik refah üzerindeki etkilerinin incelenmesi hem literatürdeki boşluğun giderilmesi hem de politika geliştirme süreçlerine katkı sağlanması açısından önem taşımaktadır. Araştırmada uluslararası turizmin Türkiye'nin ekonomik refahı üzerindeki etkileri karma yöntem yaklaşımıyla incelenmiştir. Nicel analiz kapsamında 2000–2025 dönemine ait makroekonomik veriler kullanılarak reel turizm gelirleri ile kişi başına düşen gayri safi millî hasıla arasındaki uzun ve kısa dönem ilişkileri ARDL sınır testi yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Nitel analiz kapsamında ise turizm ekonomisi alanında uzman akademisyenlerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, uluslararası turizm gelirleri ile ekonomik refah arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişkinin bulunduğunu göstermektedir. Nitel bulgular, turizmin ekonomik refaha katkısının gelir sızıntısı, mevsimsellik, istihdamın niteliği, bölgesel gelişmişlik farklılıkları ve yönetişim yapısı gibi faktörlerden etkilendiğini ortaya koymaktadır. Nicel ve nitel bulgular birlikte değerlendirilerek Türkiye'de uluslararası turizmin ekonomik refaha katkısını artırmaya yönelik beş eksenli bir gelişim modeli oluşturulmuş ve bu model doğrultusunda politika yapıcılara ve sektör paydaşlarına yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The accelerating pace of globalization has positioned international tourism as a strategic economic sector that contributes to improving external trade balances, generating employment, and fostering regional development. Commonly described as a“smokeless industry,”tourism plays a pivotal role in national economies through its capacity to generate foreign exchange earnings, contribute to current account financing, and stimulate a broad range of interconnected sectors, including transportation, accommodation, food and beverage services, construction, and retail trade. Despite its growing economic significance, the existing literature has predominantly examined tourism from the perspective of economic growth, while its contribution to economic well-being has received comparatively limited scholarly attention. Whereas economic growth primarily reflects increases in aggregate production, economic well-being captures the extent to which the gains from economic activity are translated into improved living standards and more broadly shared across society. Examining the relationship between international tourism and economic well-being is therefore essential for advancing the literature and providing an empirical basis for evidence-informed policy formulation. This study investigates the impact of international tourism on economic well-being in Türkiye by employing a mixed-methods research design. The quantitative component analyzes the short-run and long-run relationships between real tourism revenues and gross national income per capita using the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds testing approach based on macroeconomic data covering the period from 2000 to 2025. The qualitative component draws upon semi-structured interviews with academics specializing in tourism economics, and the resulting data were examined through thematic analysis.The empirical findings indicate a statistically significant and positive relationship between international tourism revenues and economic well-being. The qualitative findings further reveal that the extent to which tourism contributes to economic well-being is conditioned by a range of structural factors, including income leakage, seasonality, employment quality, regional disparities, and governance. By integrating the quantitative and qualitative evidence, the study develops a five-pillar development model designed to strengthen the contribution of international tourism to economic well-being in Türkiye. Building upon this model, the study also offers a set of policy recommendations for policymakers and tourism sector stakeholders.
Benzer Tezler
- Impact of Covid-19 on Islamic and conventional stock indexes
Covıd-19'un İslami ve geleneksel hisse senedi endeksleri üzerindeki etkisi
ALMABROK F AHMİD
- Doğal, tarihsel ve arkeolojik alanların turizm potansiyelinin belirlenmesi: Göller bölgesi örneği
The Determination of natural, historical and archeological sites for tourism potential: The case of lakes district
ALİ TÜRK
- Türkiye'de özelleştirme ve özelleştirmenin Türk çalışma hayatına etkileri
Privatization in Turkey and its effects on Turkish labor life
YALÇIN RAMAZAN ERYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriCumhuriyet ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FATİH DOĞANOĞLU
- Prioritization of factors affecting agency value for an airline company using fuzzy cognitive mapping method
Bir havayolu şirketi için acente değerini etkileyen faktörlerin bulanık bilişsel haritalama yöntemi ile önceliklendirilmesi
MUHAMMED FATİH ÖZER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM UÇAL SARI
- The Effect of Economic Globalization on the Islands of the Indian Ocean: An Econometric Analysis
Ekonomik Küreselleşmenin Hint Okyanusu Adalarına Etkisi: Ekonometrik Bir Analiz
ZAFİİRA MEHREEN BİNT HAFIZA BEEHARRY
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
EkonomiPamukkale ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAM DEMİR