Akdeniz Bölgesinde yatay düzleme gelen global güneş ışınımı miktarının ampirik yöntemlerle tahmini ve coğrafi bilgi sistemleri ile haritalanması
Estimation of global solar radiation amount coming to horizontal plane in Mediterranean Region by empirical methods and mapping with geographic information systems
- Tez No: 1023788
- Danışmanlar: PROF. DR. RECEP KÜLCÜ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Akdeniz Bölgesi'nde yatay düzleme gelen aylık global güneş radyasyonu miktarının ampirik yöntemlerle tahmin edilmesi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında jeostatistiksel metotlarla haritalanması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, bölgede yer alan meteoroloji istasyonlarından uzun yıllara ait iklim verileri temin edilmiş ve veri tabanına entegre edilmiştir. Meteoroloji istasyonları için farklı ampirik tahmin modelleri, ATATEK-Solar yazılımında yer alan Nelder-Mead Simplex, Pattern Search ve Simulated Annealing optimizasyon algoritmaları kullanılarak yerel şartlara göre optimize edilmiştir. İstasyon bazında en düşük RMSE değerlerini sunan optimal modeller ve lokal katsayılar belirlenmiştir. Küresel radyasyon ölçümü bulunmayan lokasyonlar için en yakın istasyonların optimize edilmiş ampirik modelleri kullanılarak veri üretimi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen noktasal radyasyon verilerinin alansal dağılım modellerini çıkarmak amacıyla deterministik (IDW, RBF) ve jeostatistiksel (Ordinary, Simple, Universal ve Empirical Bayesian Kriging) interpolasyon yöntemleri karşılaştırılmıştır. Yapılan çapraz doğrulama analizleri sonucunda, kış ve sonbahar dönemlerinde Universal Kriging, ilkbahar aylarında Simple Kriging ve yaz aylarında Empirical Bayesian Kriging (EBK) yöntemlerinin en düşük hata oranıyla en yüksek hassasiyeti sağladığı tespit edilmiştir. Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) verileri ile yapılan korelasyon analizleri, Akdeniz Bölgesi'ndeki güneş radyasyonu dağılımı üzerinde mezo-ölçekli topoğrafik bariyerlerin, yükseltinin, eğim ve bakı bileşenlerinin enlem etkisinden daha baskın olduğunu ortaya koymuştur. Ampirik modeller ve yüzey analizleri ile üretilen aylık global güneş radyasyonu haritaları; bölgedeki tarımsal planlamada lokasyonların optimizasyonu ve yenilenebilir enerji yatırımları için stratejik bir değere sahip olacaktır.
Özet (Çeviri)
This study aims to estimate the monthly global solar radiation on a horizontal plane in the Mediterranean Region using empirical methods and to map its distribution through geostatistical techniques within a Geographic Information Systems framework. Within the scope of the research, long-term climate data were obtained from meteorological stations located in the region and integrated into a spatial database. Various empirical estimation models were optimized for local conditions using the Nelder-Mead Simplex, Pattern Search, and Simulated Annealing optimization algorithms available in the ATATEK-Solar software. Optimal models and local coefficients yielding the lowest RMSE values were determined on a station-by-station basis. For locations lacking global radiation measurements, data generation was carried out using the optimized empirical models of the nearest stations. In order to derive spatial distribution models from the obtained point radiation data, deterministic (IDW, RBF) and geostatistical (Ordinary, Simple, Universal, and Empirical Bayesian Kriging) interpolation methods were compared. Cross-validation analysis revealed that Universal Kriging in the winter and autumn seasons, Simple Kriging in the spring months, and Empirical Bayesian Kriging in the summer months provided the highest accuracy with the lowest error rates. Correlation analyses conducted with Digital Elevation Model data demonstrated that meso-scale topographic barriers, elevation, slope and aspect components more dominant on the distribution of solar radiation in the Mediterranean Region than the latitude effect. The monthly global solar radiation maps generated through empirical models and surface analyses serve as a strategic baseline for location optimization in agricultural planning and for renewable energy investments in the region.
Benzer Tezler
- Investigation of mantle kinematics beneath Turkey and adjacent regions based on seismological and numerical modelling
Türkiye ve yakın çevresinin altında kalan üst mantonun kinematik özelliklerinin sısmolojik ve sayıssal model ve gözlemlerile incelenmesi
JUDITH MARIA CONFAL
Doktora
İngilizce
2020
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY TAYMAZ
- Girit-Kıbrıs yayları ve Ölü Deniz fay zonu çevresinde oluşan depremlerin kaynak mekanizması parametreleri, kayma dağılımları ve tarihsel tsunami simülasyonları
Source mechanism parameters and slip distributions of the Crete-Cyprus arcs, Dead Sea transform fault earthquakes and historical tsunami simulations
SEDA YOLSAL
Doktora
Türkçe
2008
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY TAYMAZ
- Kilikya bölgesinin güncel sismisitesi ve sismotektoniği
Present day seismicity and seismotectonic of the cilicia basin
MEHMET ERGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. HALUK GYİDOĞAN
PROF.DR. MUSTAFA AKTAR
- Source characteristics of 2017 Ayvacık, Lesvos and Bodrum-Kos earthquakes (Mw≥3.5) obtained from regional moment tensor inversion
2017 Ayvacık, Lesvos ve Bodrum-Kos depremlerinin (Mw≥3.5) kaynak mekanizması parametrelerinin moment tensör ters çözüm yöntemiyle belirlenmesi
ELİF BATIGÜN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA YOLSAL ÇEVİKBİLEN
- Yerfıstığının kırılmasında yeni bir yöntem
Başlık çevirisi yok
ONUR GÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Makine MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiMakine Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. İ. DENİZ AKÇALI