Geri Dön

Tip 2 diyabeti olan hastalarda beslenme bilgi düzeyleri ve egzersiz motivasyonu tutumunun HBA1C değerleri ile ilişkisinin incelenmesi

Investigation of the relationship between nutritional knowledge levels and exercise motivation attitudes with HBA1C values in patients with type 2 diabetes

PDF İndir

  1. Tez No: 1023868
  2. Yazar: EMRE TOPCU
  3. Danışmanlar: DR. RAMAZAN VURAL
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Beslenme bilgisi, Diabetes mellitus-tip 2, Hemoglobin A-glikolize, Yaşam tarzı, Nutrition knowledge, Diabetes mellitus-type 2, Hemoglobin A-glycosylated, Life style
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Antalya Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş: Tip 2 Diyabetes Mellitus (Tip 2 DM), dünyada ve Türkiye'de görülme sıklığı giderek artan önemli bir kronik metabolik hastalıktır. Hastalığın yönetiminde yalnızca ilaç tedavisi yeterli olmayıp, bireylerin yaşam tarzı davranışlarının düzenlenmesi de büyük önem taşımaktadır. Özellikle sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazanılması ve düzenli fiziksel aktivitenin sürdürülmesi, kan glukoz düzeyinin kontrol altında tutulmasına katkı sağlamaktadır. Diyabet kontrolünün değerlendirilmesinde kullanılan glikolize hemoglobin (HbA1c) değeri ise bireylerin son 2-3 aylık ortalama kan glukoz düzeyini yansıtan önemli bir göstergedir. Beslenme bilgi düzeyi ve egzersiz motivasyonu gibi davranışsal faktörlerin HbA1c düzeyleri üzerindeki etkisinin belirlenmesi, diyabet yönetiminde etkili eğitim ve danışmanlık programlarının geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu araştırmada, Tip 2 DM'li bireylerde beslenme bilgi düzeyleri ve egzersiz motivasyonu tutumunun HbA1c değerleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan araştırma, 01 Ağustos–01 Ekim 2025 tarihleri arasında Antalya Kepez Erdoğan-Tuncay Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde (EASM) yürütülmüştür. Araştırmanın evreni Erdoğan-Tuncay EASM'ye kayıtlı bireylerden oluşmaktadır. Araştırmanın yapıldığı tarihlerde EASM 18 yaş üstü nüfusu 3814 tür ve EASM'de Tip 2 DM tanılı hasta sayısı toplamı 318 kişi olarak hesaplanmıştır. Örneklem hacmi bilinen evren formülü ile %95 güven düzeyi ve %5 hata payı esas alınarak belirlenmiş ve araştırmaya 175 gönüllü hasta dahil edilmiştir. Veriler; yüz yüze görüşme yöntemiyle literatür doğrultusunda hazırlanan sosyodemografik soru formu, Beslenme Bilgi Ölçeği, Egzersiz Motivasyon Tutum Ölçeği ve laboratuvar bulgularından elde edilen HbA1c ile açlık plazma glukozu (APG) değerleri kullanılarak toplanmıştır. Veriler SPSS 22.0 paket programında analiz edilmiş; normal dağılım analizleri sonrası parametrik testler, bağımsız gruplarda t-testi, ANOVA, post-hoc testleri, Ki-Kare ve Pearson korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 60,26±9,96 yıl, diyabet süresi ortalaması ise 9,02±6,58 yıldır. Hastaların ortalama HbA1c değeri 7,29±1,63 bulunmuştur. Beslenme bilgi toplam ortalama puanı 88,12±16,07 ile orta–yüksek düzeyde, egzersiz motivasyon tutumu ölçek geneli aritmetik puan ortalaması ise 4,94±1,10 ile orta düzeyin üzerinde saptanmıştır. Beslenme bilgi düzeyi ve egzersiz motivasyonu ile HbA1c arasında negatif yönde güçlü ilişkiler belirlenmiş; bilgi ve motivasyon düzeyinin artmasının glisemik kontrolü iyileştirdiği görülmüştür. Ayrıca yaşam tarzı değişikliği yapan bireylerin HbA1c ve APG düzeylerinin, yalnızca tıbbi tedavi alanlara göre anlamlı biçimde daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Yapılan regresyon analizleri sonucunda, beslenme bilgi düzeyi ve egzersiz motivasyonunun HbA1c düzeyini etkileyen önemli faktörler olduğu belirlenmiştir. Diyabet süresi uzadıkça bilgi ve motivasyon düzeylerinin azaldığı, bu durumun glisemik kontrol üzerinde olumsuz etkiler yarattığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, diyabet yönetiminde tıbbi tedavinin yanında sürekli eğitim, davranışsal destek ve motivasyonel yaklaşımların uygulanmasının gerekliliği vurgulanmıştır.

Özet (Çeviri)

Introduction: Type 2 diabetes mellitus is an important chronic metabolic disease whose prevalence is increasing worldwide and in Türkiye. In the management of the disease, medication alone is not sufficient; regulating individuals' lifestyle behaviors is also of great importance. In particular, adopting healthy eating habits and maintaining regular physical activity contribute to the control of blood glucose levels. The glycated hemoglobin (HbA1c) value, used in the evaluation of diabetes control, is an important indicator that reflects the average blood glucose level over the past 2–3 months. Determining the effects of behavioral factors such as nutritional knowledge level and exercise motivation on HbA1c levels is important for the development of effective education and counseling programs in diabetes management. This study aims to examine the relationship between nutritional knowledge levels and exercise motivation attitudes with HbA1c values in individuals with type 2 diabetes. Method: This descriptive and cross-sectional study was conducted between August 1 and October 1, 2025, at the Antalya Kepez Erdoğan-Tuncay Training Family Health Center. The population of the study consisted of patients with Type 2 diabetes mellitus registered at the Family Health Center, and the sample size was determined using the formula for a known population with a 95% confidence level and a 5% margin of error. A total of 175 voluntary patients were included in the study. Data were collected through face-to-face interviews using a sociodemographic questionnaire prepared in line with the literature, a nutritional knowledge scale, an exercise motivation attitude scale, and HbA1c and fasting blood glucose values obtained from laboratory results. The data were analyzed using the SPSS 22.0 statistical package program. After testing for normal distribution, parametric tests were applied, including independent samples t-test, ANOVA, post-hoc tests, Chi-square test, and Pearson correlation analysis. Results: The mean age of the participants was 60.26±9.96 years, and the mean duration of diabetes was 9.02±6.58 years. The patients' mean HbA1c value was 7.29±1.63, which was above the target range. The total nutritional knowledge score was found to be at a moderate-to-high level with 88.12±16.07, while the overall exercise motivation attitude score was above the moderate level with 4.94±1.10. Strong negative correlations were found between nutritional knowledge level, exercise motivation, and HbA1c; it was observed that increases in knowledge and motivation levels improved glycemic control. In addition, individuals who made lifestyle changes had significantly lower HbA1c and fasting blood glucose levels compared to those receiving only medical treatment. Conclusion: As a result of the regression analyses, it was determined that nutritional knowledge level and exercise motivation are important factors affecting HbA1c levels. It was also found that as the duration of diabetes increases, levels of knowledge and motivation decrease, which has negative effects on glycemic control. In conclusion, the necessity of implementing continuous education, behavioral support, and motivational approaches alongside medical treatment in diabetes management was emphasized.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    192455

    Prediyabetik bireylerde tip 2 diyabet gelişiminin engellenmesi için verilen yaşam tarzı değişikliklerine hasta uyumunu etkileyen faktörlerin saptanması

    Factors that effects the adherence to the lifestyle changes which prevents type 2 diabetes progression in prediabetic patients

    DENİZ BESLER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Aile HekimliğiDokuz Eylül Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. DİLEK GÜLDAL

    PROF.DR. SENA YEŞİL

  2. Tez No

    192841

    Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi

    The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma

    HACI HASAN ESEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    PatolojiSelçuk Üniversitesi

    Patoloji Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK

  3. Tez No

    851287

    Tip 2 diyabet hastalarında bakım kalitesi ve tedaviye uyum düzeyi ile yaşam kalitesi ve yatış maliyetleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the relationship between quality of care and level of compliance with treatment and quality of life and hospitalization costs in Type 2 diabetes patients

    MEHMET IŞIK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Sağlık YönetimiAnkara Üniversitesi

    Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YASEMİN AKBULUT

  4. Tez No

    960913

    Tip 2 diyabetli hastalarda beslenme okuryazarlığı, sağlık kaygısı ve sağlıklı beslenme tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi

    The relationship between nutritional literacy, health anxiety and healthy eating attitude in patients with Type 2 diabetes

    ENGİN PEKOK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Hemşirelikİnönü Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SERAP PARLAR KILIÇ

  5. Tez No

    697742

    Tip 2 diyabetli hastalarda beslenme durumu, biyokimyasal bulgular ve sezgisel yeme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the relationship between nutrition status, biochemical parameters and intuitive eating in patients with Type 2 diabetes

    MERVE PAZAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Beslenme ve DiyetetikHaliç Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HASAN HÜSREV HATEMİ

Geri Dön