Kültürel benlik kurgusu ve yaşlı bireylere yönelik yaş ayrımcılığı ilişkisinde temas ve cinsiyetin rolleri
The role of contact and gender in the relationship between cultural self-construal and ageism
- Tez No: 1023938
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MELİKE EĞER AYDOĞMUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Psikoloji, Geriatri, Sociology, Psychology, Geriatrics
- Anahtar Kelimeler: Gruplararası temas, Yaşa dayalı ayrımcılık, Intergroup contact, Ageism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma yaşlı bireylere yönelik yaş ayrımcılığını benlik boyutları, yaşlı bireylerle temas ve cinsiyet değişkenleri çerçevesinde incelemektedir. Yaş ayrımcılığı yaşlı bireylere yönelik kalıp yargı, önyargı ve ayrımcı davranışları kapsayan, bireylerin psikolojik ve fiziksel iyi oluşunu etkileyen önemli bir toplumsal sorun olarak görülmektedir. Yaşlı bireylerin nüfus içindeki oranının dünyada ve Türkiye'de hızla artması, bu sorunun toplumsal yaşam açısından önemini artırmaktadır. Araştırma 18-35 yaş arası batı (n=345) ve doğu (n=315) bölgelerinden üniversite öğrencileriyle yürütülmüştür. Veriler demografik bilgi formu, İlişkisel-Bireyci-Toplulukçu Benlik Ölçeği, yaşlı bireylerle temas ifadeleri, Kogan Yaşlı İnsanlara Yönelik Tutum Ölçeği ve Yaşlanma Semantik Diferansiyel Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Analizler SPSS programı ve SPSS Process Macro eklentileriyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada değişkenler arası ilişkiler incelenmiş ardından batı ve doğu bölgeleri arasındaki benlik boyutları, temas sıklığı, temas kalitesi ve yaş ayrımcılığı konularındaki farklar ortaya çıkarılmıştır. Sonrasında yaşlı bireylerle kurulan temasın sıklığı ve temas kalitesinin aracı rolü, cinsiyetin ise düzenleyici etkisi incelenmiştir. Araştırmada Process Macro Model 4 ve Model 8 kullanılmıştır. Aracı ve düzenleyici analizler Hayes'in varsayımlarına göre raporlanmıştır. Bulgular, Türkiye'nin batı ve doğu bölgelerinin benlik boyutları, yaş ayrımcılığı ve temas açısından farklılaştığını göstermektedir. Benlik boyutlarının yaş ayrımcılığıyla farklı düzeylerde ilişkili olduğunu, özellikle temasın kalitesinin yaşlı insanlara yönelik olumsuz tutumları azaltmada belirleyici rol oynadığı tespit edilmiştir. Cinsiyetin düzenleyici etkisi ise ilişkisel benlik boyutunda sınırlı kalmakta ve kadınlarda bu etkinin daha güçlü olduğu görülmektedir. Çalışma, Türkiye gibi geniş coğrafyalara yayılmış ülkelerin yaş ayrımcılığı dinamikleri açısından bölgeler arası farklılıklara sahip olabileceğini, bu nedenle politikaların ve müdahale çalışmalarının bu farklılıkları göz ardı etmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines ageism toward older adults within the context of self-aspect dimensions, contact with older adults, and gender. Ageism is regarded as an important social issue that encompasses stereotypes, prejudice, and discriminatory behaviors toward older adults and affects individual's psychological and physical well-being. The rapidly increasing proportion of older adults in the population, both worldwide and in Türkiye, further increases the significance of this issue for social life. The study was conducted with university students aged 18–35 from the western (n = 345) and eastern (n = 315) regions of Türkiye. Data were collected using a demographic information form, the Relational, Individual, Collective Self-Aspects Scale, items assessing contact with older adults, Kogan's Attitudes Toward Old People Scale, and the Aging Semantic Differential Scale. Analyses were conducted using SPSS and the SPSS PROCESS Macro add-on. First, the correlations among the variables were examined. Subsequently, regional differences between western and eastern Türkiye were identified in terms of self-aspect dimensions, contact frequency, contact quality, and ageism. The mediating role of contact frequency and contact quality in relationships involving contact with older adults, as well as the moderating effect of gender, was then investigated. Process Macro Model 4 and Model 8 were used in the study. Mediation and moderation analyses were reported in accordance with Hayes' assumptions. The findings indicate that the western and eastern regions of Türkiye differ in terms of self-aspect dimensions, ageism, and contact with older adults. The results show that self-aspect dimensions are associated with ageism at varying levels and that contact quality, in particular, plays an important role in reducing negative attitudes toward older people. The moderating effect of gender was limited to the relational self dimension, and this effect was stronger among women. The study demonstrates that countries spread across wide geographical areas, such as Türkiye, may exhibit regional differences in the dynamics of ageism. Therefore, policies and intervention programs should not overlook these regional differences.
Benzer Tezler
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY
- Konut bölgelerinde parsel düzeni uygulamasının kent topraklarının rasyonel kullanımı çerçevesinde mimari açıdan değerlendirilmesi
An Architeet's Criticism of the Currently Practised method of plot formation in residential areas from the point of View of rational utilization of urban deatories
SUZAN ESİRGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMAN
- Ülkemizdeki çeşitli büyüklükteki yerleşim merkezlerinde uygulanabilecek kültür yapısı planlama modeli
The Planning model of the cultural building which applicable at different size of settlement center
MUSTAFA İNCESAKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMEN
- Acenaphthene uygulaması ile tütün dihapladlerinin elde edilmesi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SERVET KEFİ
- Sosyal değişim sürecinde konut planları farklılaşması-Konya örneği
The Changes of the types of house-plans in accordance with the social changes“Konya being the Sample”
İBRAHİM BAKIR