Öğretmenlerde Krono Akdeniz Diyet Skoru ile ultra işlenmiş gıda tüketimi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between Chrono Mediterranean Diet Score and ultra-processed food consumption among teachers
- Tez No: 1024022
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YILDIRIM MAVİŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, öğretmenlerde Krono Akdeniz Diyet Skoru (CMDS) ile Ultra İşlenmiş Gıda (UİG) tüketimi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma kesitsel tipte olup, İstanbul ili Sultangazi ilçesinde devlet okullarında görev yapan 155 kadın ve 95 erkek olmak üzere toplam 250 öğretmen üzerinde 10 Ocak-10 Nisan 2026 tarihlerinde yürütülmüştür. Araştırma verileri; sosyodemografik ve mesleki özelliklerin belirlenmesi için Tanımlayıcı Özellikler Formu; krono beslenme örüntüleri ve Akdeniz diyeti uyumunun değerlendirilmesi için Krono Akdeniz Diyet Skoru (CMDS); ultra işlenmiş gıda tüketim çeşitliliğinin değerlendirilmesi için Çok İşlenmiş Besin Tüketimi Kısa Tarama Anketi (sQ-HPF); beslenme alışkanlıkları ve ultra işlenmiş gıda tüketim nedenlerinin sorgulanması için Beslenme Alışkanlıkları Formu; antropometrik ölçümler ile günlük enerji ve besin öğesi alımlarının değerlendirilmesi için 24 Saatlik Besin Tüketim Kaydı Formu aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak toplanmıştır.. Antropometrik ölçümler; biyoelektrik impedans analizi (BIA) cihazı kullanılarak araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiş, vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel ve kalça çevresi ile vücut kompozisyonuna ilişkin yağ ve kas oranı değerleri kaydedilmiştir. 24 saatlik enerji ve besin ögesi alımları Türkiye'ye özgü geliştirilen Beslenme Bilgi Sistemi (BeBİS) programı ile analiz edilmiş ve Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER)-2022 referans değerlerine göre değerlendirilmiştir. Katılımcıların Krono Akdeniz Diyet Skoru (CMDS) toplam skor ortalaması 8,97±3,81 olup normal dağılım göstermiştir. CMDS toplam skoru kadınlarda (9,32±3,71) erkeklerden (8,39±3,91) daha yüksek bulunmakla birlikte bu fark istatistiksel olarak anlamlılık göstermemiştir (t=1,865; p=0,064). sQ-HPF toplam skor ortalaması 6,51 ± 1,99 olarak bulunmuş, çarpıklık (-1,062) ve basıklık (+1,218) değerleri normal dağılım varsayımını karşılamamıştır. Ayrıca sQ-HPF toplam skoru cinsiyetler arasında anlamlı fark göstermemiştir (z=0,961; p=0,337).Katılımcıların büyük çoğunluğunun yüksek UİG tüketim grubunda yer aldığı görülmüş; sQ-HPF dağılımında %79,2'si yüksek, %15,2'si orta ve %5,6'sı düşük grupta sınıflanmıştır. Düşük gruptaki yetersiz gözlem sayısı nedeniyle analizlerde düşük-orta (%20,8) ve yüksek (%79,2) olmak üzere ikili gruplandırma kullanılmıştır. Ayrıca sQ-HPF toplam skoru ile CMDS toplam skoru arasında anlamlı korelasyon saptanmamıştır (ρ=0,018; p=0,778). Sonuç olarak, bu çalışmada öğretmenlerde krono Akdeniz diyeti uyumunun orta düzeyde olduğu, buna karşın ultra işlenmiş gıda tüketiminin oldukça yaygın bulunduğu görülmüştür. CMDS ile sQ-HPF arasında anlamlı bir ilişki saptanmamış olması, Krono Akdeniz diyeti uyumu ve ultra işlenmiş gıda tüketiminin birbirini tek başına açıklayan değişkenler olmadığını düşündürmektedir. Bununla birlikte öğretmenlerde yüksek UİG tüketimi, düzensiz beslenme ve sağlıksız yaşam tarzı davranışlarıyla birlikte görülmektedir bu durum beslenme eğitimi ve yaşam tarzı müdahalenin önemini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the relationship between the Chrono Mediterranean Diet Score (CMDS) and ultra-processed food (UTF) consumption among teachers. The research is cross-sectional and was conducted on a total of 250 teachers (155 women and 95 men) working in public schools in the Sultangazi district of Istanbul between January 10 and April 10, 2026. Data were collected through face-to-face interviews using the following methods: a Descriptive Characteristics Form to determine sociodemographic and professional characteristics; the Chrono Mediterranean Diet Score (CMDS) to evaluate chrono-eating patterns and adherence to the Mediterranean diet; the Multi-Processed Food Consumption Short Questionnaire (sQ-HPF) to assess the variety of ultra-processed food consumption; a Nutritional Habits Form to inquire about eating habits and reasons for ultra-processed food consumption; and a 24-Hour Food Consumption Record Form to assess anthropometric measurements and daily energy and nutrient intake. Anthropometric measurements were taken. Bioelectrical impedance analysis (BIA) was performed by the researcher, and body weight, height, waist and hip circumference, and body composition values such as fat and muscle percentage were recorded. 24-hour energy and nutrient intakes were analyzed using the Nutrition Information System (BeBIS) program developed specifically for Turkey and evaluated according to the Turkish Nutrition Guide (TÜBER)-2022 reference values. The mean total Chrono Mediterranean Diet Score (CMDS) of the participants was 8.97±3.81, showing a normal distribution. Although the CMDS total score was higher in women (9.32±3.71) than in men (8.39±3.91), this difference was not statistically significant (t=1.865; p=0.064). The mean total sQ-HPF score was found to be 6.51 ± 1.99, and the skewness (-1.062) and kurtosis (+1.218) values did not meet the assumption of normal distribution. Furthermore, the sQ-HPF total score did not show a significant difference between genders (z=0.961; p=0.337). The vast majority of participants were found to be in the high ultra-processed food consumption group; in the sQ-HPF distribution, 79.2% were classified as high, 15.2% as medium, and 5.6% as low. Due to the insufficient number of observations in the low group, binary grouping was used in the analyses: low-medium (20.8%) and high (79.2%). Additionally, no significant correlation was found between the sQ-HPF total score and the CMDS total score (ρ=0.018; p=0.778). In conclusion, this study showed that adherence to the chrono-Mediterranean diet was at a moderate level among teachers, while ultra-processed food consumption was quite common. The lack of a significant relationship between CMDS and sQ-HPF suggests that adherence to the chrono-Mediterranean diet and ultra-processed food consumption are not variables that explain each other independently. However, high consumption of unhealthy dietary habits among teachers is often associated with irregular eating patterns and unhealthy lifestyle behaviors, highlighting the importance of nutrition education and lifestyle interventions.
Benzer Tezler
- Annelerin travmatik diş yaralanmaları hakkında bilgilendirici broşür öncesi ve sonrası bilgi düzeylerinin ölçülmesi
Knowledge level of mothers regarding traumatic dental injuries before and after informative leaflet
BETÜL AKCABAŞ
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2018
Diş HekimliğiZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİMGE DURMUŞLAR
- Öğretmenlerde tükenmişlik ile yükleme biçimi, cinsiyet, eğitim düzeyi ve hizmet süresi değişkenleri arasındaki yordayıcı ilişkilerin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
SONAY DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZAFER GÖKÇAKAN
- Öğretmenlerde denetim odağının problem çözmeye yönelik yaratıcılıklarıyla ilişkisi
The locus of control and creativity in problem solving correlation related with teachers
ESMA GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Bilim ve TeknolojiMarmara ÜniversitesiTeknoloji Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜLKÜ UZUNÇARŞILI
- Öğretmenlerde beş faktör kişilik özellikleri ile iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Relationships between five peronality factors traits and job satisfaction of teachers
SERPİL DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAŞAR ÖZBAY