Psikofizyolojik insomni hastalarının işitsel uyarılmış p300 potansiyel genliği yönünden sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılması
Comparison of patients with psychophysiological insomnia and healthy controls in terms of auditory evoked p300 potential amplitude
- Tez No: 1024080
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BÜLENT DEVRİM AKÇAY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Psikofizyolojik insomni, P300, olay ilişkili potansiyel, aşırı uyarılmışlık, elektroensefalografi, Psychophysiological insomnia, P300, event-related potential, hyperarousal, electroencephalography
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Psikofizyolojik insomni, uykuya dalma ve uykuyu sürdürme güçlüğünün kronikleştiği, koşullanmış uyarılmışlık ve uykuya ilişkin bilişsel-duygusal uğraşların eşlik ettiği bir insomni alt tipi olarak tanımlanmaktadır. Bu klinik tabloda gece belirtilerine ek olarak gündüz döneminde dikkat ve bilişsel işlevlerde güçlükler görülebilmektedir. P300 bileşeni ise dikkat kaynağı tahsisi ve uyaran değerlendirme süreçlerini yansıtan önemli bir olay ilişkili potansiyel göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada kronik insomni (psikofizyolojik insomni alt tip) tanısı konulmuş bireylerde işitsel uyarılmış P300 genliğinin sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılması ve P300 genliği ile uyku ve psikolojik değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya DSM-5 tanı ölçütlerine göre kronik insomni (psikofizyolojik insomni alt tip) tanısı konulmuş 20 birey ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 20 sağlıklı gönüllü dâhil edilmiştir. Katılımcıların uyku ve psikolojik durumlarını değerlendirmek amacıyla Uykusuzluk Şiddeti İndeksi, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Epworth Uykululuk Ölçeği, Uyku Hakkındaki İşlevsiz İnanç ve Tutumlar Ölçeği, Uyku Öncesi Uyarılma Ölçeği, Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri ile Hamilton Anksiyete ve Hamilton Depresyon Ölçekleri uygulanmıştır. Elektrofizyolojik değerlendirme kapsamında işitsel oddball paradigması sırasında elektroensefalografi kayıtları alınarak P300 genliği analiz edilmiştir. Bulgular insomni grubunun uyku kalitesi, uykusuzluk şiddeti, uyku öncesi uyarılma ve psikolojik belirti düzeylerinin sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermiştir (p<0,05). Ayrıca pariyetal elektrottan elde edilen P300 genliği değerlerinin insomni grubunda anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir (p<0,001). Korelasyon analizlerinde insomni grubunda P300 genliği ile Sürekli Kaygı (STAI-2), Hamilton Anksiyete Ölçeği ve Uyku Öncesi Uyarılma Ölçeği arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Bulgular psikofizyolojik insomnide dikkat süreçleri ve kortikal uyarılmışlık ile ilişkili nörobilişsel farklılıklar olabileceğini göstermektedir. P300 genliği ölçümünün insomni değerlendirmesinde nesnel bir elektrofizyolojik gösterge olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Psychophysiological insomnia is defined as a subtype of insomnia characterized by chronic difficulty initiating and maintaining sleep, accompanied by conditioned arousal and cognitive-emotional preoccupation related to sleep. In this clinical condition, in addition to nocturnal symptoms, impairments in attention and cognitive functioning may also occur during the daytime. The P300 component is accepted as an important event-related potential indicator reflecting attentional resource allocation and stimulus evaluation processes. This study aimed to compare auditory-evoked P300 potential amplitude in individuals with psychophysiological insomnia and a healthy control group and to examine the relationship between P300 amplitude and sleep and psychological variables. The study included 20 individuals diagnosed with psychophysiological insomnia according to DSM-5 criteria and 20 age- and sex-matched healthy volunteers. To evaluate sleep and psychological status, the Insomnia Severity Index, Pittsburgh Sleep Quality Index, Epworth Sleepiness Scale, Dysfunctional Beliefs and Attitudes about Sleep Scale, Pre-Sleep Arousal Scale, State-Trait Anxiety Inventory, Hamilton Anxiety Rating Scale, and Hamilton Depression Rating Scale were administered. Within the scope of electrophysiological evaluation, electroencephalography recordings were obtained during an auditory oddball paradigm, and P300 potential amplitude was analyzed. The findings showed that the insomnia group had significantly higher levels of poor sleep quality, insomnia severity, pre-sleep arousal, and psychological symptoms compared to the healthy control group (p<0.05). In addition, P300 amplitude values obtained from the parietal electrode differed significantly in the insomnia group (p<0.001). Correlation analyses revealed significant positive relationships between P300 amplitude and trait anxiety (STAI-2), Hamilton Anxiety Rating Scale scores, and Pre-Sleep Arousal Scale scores in the insomnia group. These findings indicate that neurocognitive differences related to attentional processes and cortical hyperarousal may be present in psychophysiological insomnia. P300 measurement may be used as an objective electrophysiological indicator in the evaluation of insomnia.
Benzer Tezler
- Psikofizyolojik insomnia hastaları ve paradoksal insomnia hastaları ile sağlıklı bireylerin biliş, üst-biliş ve kişilik özellikleri açısından karşılaştırılması
Comparison of the cognition, meta-cognition and personal features in patients with psychophysiological insomnia, paradoxical insomnia and healthy people
BELİZ HAZAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Bölümü
PROF. DR. SİREL KARAKAŞ
PROF. DR. FUAT ÖZGEN
- İnsomni ve hipersomni bozukluğu olan ve olmayan bireylerin dikkat eksikliği ve hiperaktivite, dissosiyasyon, çocukluk çağı travmaları ve ruminasyon değişkenleri açısından incelenmesi
Research of individuals with and without insomnia and hypersomnia disorders in terms of attention deficit and hyperactivity, dissociation, childhood traumas and rumination variables
SEYYİDE ŞİFA GÖKTAŞ
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN EMREM BEŞTEPE
- Psikofizyolojik ve paradoksal uykusuzluk bozukluğunda uykunun mikroyapısının araştırılması
Investigation of the microstructure of sleep in psychophysiological and paradoxical insomnia disorder
NİHAN NUR CERAN GÜRLEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNAN YETKİN
- Psikofizyolojik ölçüm tabanlı beyin bilgisayar arayüz sistemlerinde performans artırmaya yönelik bir çalışma
A study on performance increasing in psychophysiological measurement based brain-computer interface systems
ERDEM ERKAN
Doktora
Türkçe
2018
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolKarabük ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKBABA