Dış ticaret dengesi ve endüstri-içi ticaret ilişkisi: Türkiye ekonomisi üzerine bir uygulama
Foreign trade balance and intra-industry trade relationship: An application on the Turkish economy
- Tez No: 1024099
- Danışmanlar: PROF. DR. FÜSUN YENİLMEZ, DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN KILIÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir ülkenin endüstri-içi ticareti, dış ticaret dengesine de etki edebilmektedir. İki kavram karşılıklık olarak birbiri ile ilişkilidir. Bir ülkenin belirli bir endüstride daha iyi olması, o endüstriye daha fazla ihracat yapmasına ve dolayısıyla dış ticaret açığının azalmasına neden olabilmektedir. Öte yandan, endüstri-içi ticarette dengesizlikler oluşabilir ve birkaç endüstrinin ağırlıklı olarak ticaret yapması dış ticaret dengesizliğini artırabilir. Bu durumda belli bir sektörün ithalatının artması veya ihracatının azalması dış ticaret dengesini artırabilecektir. Sonuç olarak, dış ticaret dengesi ve endüstri-içi ticaret arasındaki ilişki karmaşık bir şekilde ortaya çıkmaktadır ve ülkenin ekonomik yapısı, belirli mallarda karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olup olmaması, küresel piyasa koşulları, küresel talepteki değişiklikler, teknolojik gelişmeler ve tüketici tercihlerindeki değişimler gibi faktörler, hem dış ticaret açıklarını hem de endüstri içi ticaret kalıplarını etkileyebilmektedir. Bu nedenle, bu iki kavramın aralarındaki farkın anlaşılması için geniş bir ekonomik analiz yapmak gereklidir. Gelişmiş ülkelerin ticaret yapısı incelendiğinden; ülkelerin dış ticaretinde endüstri-içi ticaretin (EİT) önemli bir paya sahip olduğu dikkat çekmektedir. Bu çalışmada problem,“küresel piyasa ekonomisinde %70 paya sahip olan seçilmiş ülkelerin, endüstri-içi ticaret hareketlerinin dış ticaret dengesi üzerinde nasıl ve hangi yönde bir ilişkiye sahip olduğu”ve“ülkeler arasında hangi mal grupları arasında endüstriler-arası/endüstri-içi ticaretin var olduğu”şeklinde ortaya konulmuştur. Çalışmada Türkiye'nin ihracat ve ithalat oranlarının öne çıktığı ülkeler (Almanya, ABD, İtalya, Rusya Federasyonu, İngiltere) ele alınmaktadır. 2000-2022 yılları arasında dış ticaret dengesinin endüstri-içi ticaret üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
A country's intra-industry trade can also affect its foreign trade balance. The two concepts are mutually related. A country being better in a certain industry can cause it to export more to that industry and thus reduce its foreign trade deficit. On the other hand, imbalances can occur in intra-industry trade and the fact that a few industries trade heavily can increase the foreign trade imbalance. In this case, an increase in imports or a decrease in exports of a certain sector can increase the foreign trade balance. As a result, the relationship between the foreign trade balance and intra-industry trade is complex and factors such as the country's economic structure, whether it has a comparative advantage in certain goods, global market conditions, changes in global demand, technological developments and changes in consumer preferences can affect both foreign trade deficits and intra-industry trade patterns. Therefore, a comprehensive economic analysis is necessary to understand the difference between these two concepts. Since the trade structure of developed countries is examined; it is noteworthy that intra-industry trade (IIT) has a significant share in the foreign trade of countries. In this study, the problem is presented as“how and in what direction the intra-industry trade movements of selected countries with a 70% share in the global market economy have a relationship on the foreign trade balance”and“between which groups of goods there is inter-industry/intra-industry trade between countries”. The study examines the countries where Turkey's export and import rates stand out (Germany, USA, Italy, Russian Federation, England). It is aimed to examine the effect of the foreign trade balance on intra-industry trade between 2000-2022.
Benzer Tezler
- Türkiye'de dış ticaretin yapısal analizi (1980-1991)
Başlık çevirisi yok
NURDAN ÇOLAKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
İşletmeİstanbul ÜniversitesiSayısal Yöntemler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEYRAN ORHUNBİLGE
- İran ekonomisinde ithal ikamesi ve yapısal değişmenin ekonometrik analizi
Başlık çevirisi yok
HEDAYAT MONTAKHAB
- Türkiye and Central and Eastern European countries' foreign trade competitiveness analysis from a technological perspective
Türkiye ve Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin dış ticaret rekabet gücünün teknolojik bir perspektiften analizi
SARA MOUJAHID
Doktora
İngilizce
2025
Uluslararası TicaretSivas Cumhuriyet ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK ŞAHİN ÇEVİK
PROF. DR. KIVANÇ HALİL ARIÇ
- 2017-2022 yılları arası Manisa ili dış ticaretinin ekonomik ve finansal analizi: Sektör, ürün ve ürün grupları bazında bir inceleme
Economic and financial analysis of Manisa province foreign trade between 2017-2022: A study on sector, product, and product groups
ÖZCAN ARAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeTürk Hava Kurumu Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR KÖSE