Lise öğrencilerinin bilişim teknolojileri kullanım, yapay zekâ okuryazarlık ve bireysel yenilikçilik seviyelerinin belirlenmesi
Determination of high school students' information technology usage, artificial literacy and individual innovativeness levels
- Tez No: 1024144
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER FARUK İSLİM, DOÇ. DR. NEŞE SEVİM ÇIRAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin bilişim teknolojileri kullanım, yapay zekâ okuryazarlık ve bireysel yenilikçilik seviyelerinin demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, okul türü, sınıf seviyesi, bilgi teknolojileri araçları kullanım beceri seviyesi, günlük teknoloji kullanım süresi, yapay zekâ eğitimi alma durumu) açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek ve öğrencilerin bireysel yenilikçilik kategorilerine göre dağılımlarını incelemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinin kullanıldığı çalışmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Mersin ili Silifke ilçesinde farklı okul türlerinde (Anadolu, Fen, Anadolu İmam Hatip ve Çok Programlı Anadolu Lisesi) öğrenim gören 1018 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde, araştırmanın amacı doğrultusunda belirlenen kriterlere uygun katılımcılara ulaşmak amacıyla amaçlı örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Verilerin toplanmasında Bilişim Teknolojileri Kullanım Ölçeği, Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği ve Bireysel Yenilikçilik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS Statistics 27 paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğu, Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testlerinin yanı sıra çarpıklık-basıklık katsayıları ve grafiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, verilerin parametrik analiz koşullarını karşıladığı belirlenmiştir. Analizler öncesinde, varyansların homojenliği Levene testi ile değerlendirilmiştir. İki kategorili bağımsız değişkenlerin incelenmesinde varyansların homojen olduğu durumlarda bağımsız örneklem t-testi, homojenlik varsayımının ihlal edildiği durumlarda ise Welch t-testi sonuçları dikkate alınmıştır. Üç ve daha fazla grubun karşılaştırılmasında, varyansların homojen olduğu durumlarda tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmış ve belirlenen anlamlı farklılıkların kaynağını tespit etmek amacıyla Tukey HSD post-hoc testi kullanılmıştır. Varyans homojenliği varsayımının karşılanmadığı durumlarda ise Welch ANOVA testi tercih edilmiş ve gruplar arası ikili karşılaştırmalarda Games-Howell testinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, lise öğrencilerinin bilişim teknolojileri kullanım seviyelerinin bilgi teknolojileri araçları kullanım beceri seviyesi ve günlük teknoloji kullanım süresine göre anlamlı bir farklılık gösterdiğini; cinsiyet, yaş, okul türü, sınıf seviyesi ve yapay zekâ eğitimi alma durumuna göre ise anlamlı bir farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Yapay zekâ okuryazarlığı seviyelerinin okul türü, bilgi teknolojileri araçları kullanım beceri seviyesi ve yapay zekâ eğitimi alma durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterdiği; cinsiyet, yaş, sınıf seviyesi ve günlük teknoloji kullanım süresine göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Bireysel yenilikçilik seviyelerinin ise yaş, bilgi teknolojileri araçları kullanım beceri seviyesi ve yapay zekâ eğitimi alma durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterdiği; cinsiyet, okul türü, sınıf seviyesi ve günlük teknoloji kullanım süresine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Katılımcıların bireysel yenilikçilik kategorilerine göre dağılımı incelendiğinde, lise öğrencilerinin“sorgulayıcı”kategorisinde bulundukları sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to determine whether high school students' levels of information technology usage, artificial intelligence literacy, and individual innovativeness differ significantly in terms of demographic variables (gender, age, school type, grade level, IT skills, daily technology usage duration, and prior AI education) and to examine the distribution of students according to individual innovativeness categories. Employing the survey model, one of the quantitative research methods, the sample consists of 1018 volunteer high school students studying in various school types (Anatolian, Science, Anatolian Imam Hatip, and Multi-Program Anatolian High Schools) in the Silifke district of Mersin during the spring semester of the 2024-2025 academic year. Purposive sampling was preferred to reach participants who met the specific criteria established for the research objectives. Data were collected using the Information Technology Usage Scale, the Artificial Intelligence Literacy Scale, and the Individual Innovativeness Scale. Data analysis was conducted using SPSS Statistics 27. The normality of the data was assessed using Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests, as well as skewness-kurtosis coefficients and graphical methods. Preliminary analyses confirmed that the data met parametric assumptions. Variance homogeneity was evaluated using Levene's test. For two category, the independent samples t-test was used under homogeneity, while Welch's t-test was applied when this assumption was violated. For three or more groups, one-way ANOVA followed by Tukey's HSD post-hoc test wasperformed if variances were homogeneous. When the homogeneity assumption was violated, Welch's ANOVA and the Games-Howell post-hoc test were utilized. According to the research findings, high school students' IT usage levels showed significant differences based on IT skills and daily technology usage duration, whereas no significant differences were found regarding gender, age, school type, grade level, or prior AI education. AI literacy levels exhibited significant differences based on school type, IT skills, and prior AI education, while no significant differences were detected according to gender, age, grade level, or daily technology usage duration. Individual innovativeness levels were found to differ significantly based on age, IT skills, and prior AI education, yet no significant differences were observed regarding gender, school type, grade level, or daily technology usage duration. When the distribution of participants according to individual innovativeness categories was examined, it was concluded that the high school students were situated in the“Early Majority”category.
Benzer Tezler
- Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlık algı düzeylerinin incelenmesi
Investigation of the artificial intelligence literacy perception levels of information technology teachers
ONUR GÜLBENK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METİN KAPIDERE
- Lise öğrencilerinin dijital akıcılık ve dijital vatandaşlık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of digital fluence and digital citizenship levels of high school students in terms of different variables
ŞENOL GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN AKPINAR
- Öğretmenlerin öğretim yönetim sistemi kullanım düzeylerini etkileyen faktörlerin tespiti: Erzurum ili EBA ders örneği
Determination of the factors affecting the levels of teachers' usage of Learning Management System: The Example of Erzurum province education ınformation network
SELÇUK KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER ARPACIK
- Okulların dijital olgunluk düzeylerinin belirlenmesi
Determining the digital maturity levels of schools
YEŞİM YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN BALYER
DOÇ. DR. ARSLAN BAYRAM
- Öğretmenlerin sanal müzeleri ve müzelerin çevrim içi hizmetlerini kullanımlarına ilişkin yaklaşımlarının incelenmesi
Examination of teachers' approach to their use of virtual museums and museums' online services
SILA BAYINDIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiMüze Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. CEREN GÜNERÖZ