Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlık algı düzeylerinin incelenmesi
Investigation of the artificial intelligence literacy perception levels of information technology teachers
- Tez No: 983326
- Danışmanlar: DOÇ. DR. METİN KAPIDERE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Türkiye genelinde görev yapmakta olan 158 bilişim teknolojileri öğretmeninin yapay zekâ okuryazarlık algı düzeylerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Diğer alanlarda olduğu gibi yapay zekâ teknolojilerinin eğitim alanında da hızla yaygınlaşması, öğretmenlerin yapay zekâ teknolojilerine yönelik kullanım becerilerinin oldukça önemli olduğunu göstermiştir. Özellikle öğrencilerin teknoloji ile etkileşimleri konusunda rehber niteliğinde olan bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlığı düzeylerinin ölçülmesi, eğitimde dijital kavramların sağlıklı bir biçimde ilerleyebilmesi açısından temel bir gereksinimdir. Bu çalışmada nicel yaklaşımla yürütülen ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini oluşturan öğretmenler Türkiye genelinde çeşitli eğitim kademelerinde görev yapan 158 bilişim teknolojileri öğretmenidir. Çalışmada veri toplama aracı olarak Polatgil ve Güler (2023) tarafından geliştirilen ve dört alt boyuttan (farkındalık, kullanım, değerlendirme, etik) oluşan Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken betimsel istatistikler ve parametrik testler kullanılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlık algı düzeylerinin genel olarak orta düzeyin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Görev yapılan kurum türü değişkenine göre anlamlı farklılık bulunmuş olup; lise düzeyinde görev yapan öğretmenlerin okuryazarlık düzeylerinin daha düşük olduğu görülmüştür. Ayrıca bilgi teknolojileri araçlarını ileri düzeyde kullanan öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığı algı düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlığı algı düzeylerini artırmaya yönelik hizmet içi eğitim programlarının geliştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca yapay zekâ temelli yeterliklerin eğitim ortamlarına ilave edilmesi ve yapay zekâ teknolojilerinin etik, bilinçli ve etkili kullanımını destekleyecek politikaların benimsenmesi önerilmektedir. Çalışmanın, eğitimde dijital dönüşüm süreçlerine katkı sağlayacağı ve öğretmen eğitimi alanında yeni araştırmalara zemin oluşturacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate the Artificial Intelligence (AI) literacy perception levels of 158 Information Technology (IT) teachers working across Turkey. Given the rapid spread of AI technologies in education, similar to other fields, teachers' skills in utilizing these technologies have become crucial. Measuring the AI literacy levels of IT teachers, who serve as guides for students' technology interactions, is a fundamental requirement for the healthy progression of digital concepts in education.The study employed a quantitative approach using a relational screening model. The sample consisted of 158 IT teachers serving at various educational levels across Turkey. The Artificial Intelligence Literacy Scale, developed by Polatgil and Güler (2023) and comprising four sub-dimensions (awareness, utilization, evaluation, ethics), was used as the data collection tool. Descriptive statistics and parametric tests were used for data analysis.The results indicate that teachers' overall AI literacy perception levels are above the moderate level. No significant difference was found based on the gender and age variables. However, a significant difference was found based on the type of institution where they work, with teachers at the high school level showing lower literacy levels. Furthermore, teachers who use IT tools at an advanced level reported higher AI literacy perception levels.In conclusion, it is necessary to develop in-service training programs to enhance the AI literacy perception levels of IT teachers. It is also recommended to integrate AI-based competencies into educational environments and adopt policies that support the ethical, conscious, and effective use of AI technologies. This study is expected to contribute to digital transformation processes in education and pave the way for new research in teacher training.
Benzer Tezler
- Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi: Konya İli örneği
The examination of artificial intelligence literacy levels of information technologies teachers: The case of Konya
FATMA GÜL CİVELEKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiEnformatik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMİDE ŞAHİNKAYASI
- Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin eğitimde yapay zekâ okuryazarlığı ve farkındalık düzeylerinin genel tutumlarına etkisi
The effect of information technology teachers' artificial intelligence literacy and awareness levels in education on their general attitudes
ARİF DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiEğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAL YURTSEVEN
- Öğretmenlerin eğitimde bilişim teknolojilerini etik kullanım düzeylerinin incelenmesi
Examining teachers' levels of ethical use of information technologies in education
EMRULLAH ÇALIŞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN ÖZDEMİR
- Öğretmenlerin dijital yeterliliklerinin hizmet içi eğitim kursları çerçevesinde incelenmesi
Examining teachers' digital competencies within the framework of in-service training courses
BÜŞRA BAĞBANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVA BAYRAK KARSLİ
- Öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığı, bireysel yenilikçilik ve yapay zekâya yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between teachers' artificial intelligence literacy, individual innovativeness, and attitudes towards artificial intelligence
NİLHAN KÖKSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBartın ÜniversitesiBilişim Sistemleri ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GİZEM KARAOĞLAN YILMAZ