Aşılma olasılıklarına göre yağış süreklilik eğrilerinin belirlenmesi: Ankara örneği
Determination of precipitation duration curves based on exceedance probabilities: The case of Ankara
- Tez No: 1024189
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH SAKA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel iklim değişikliği ve ısınma süreçleri, yağış rejimlerinde düzensizliklere yol açarak hidrolojik döngü üzerinde önemli etkiler yaratmaktadır. Bu değişimlerin bir sonucu olarak, son yıllarda hem taşkın olaylarının hem de kuraklık problemlerinin daha sık ortaya çıktığı gözlenmektedir. Yıllık toplam yağış miktarındaki azalmalar kuraklık riskini artırırken, yükselen sıcaklıkların tetiklediği aşırı yağışlar ise ani taşkınlara neden olabilmektedir. Bu durum, ekstrem yağış değerlerinin her iki ucunun (yüksek ve düşük yağışlar) birlikte analiz edilmesini gerekli kılmaktadır. Özellikle kentsel alanlarda kuraklığa karşı uygulanabilecek stratejilerden biri olan yağmur suyu hasadı çalışmalarında, belli olasılıklar altında gerçekleşmesi beklenen yağış miktarlarının doğru tahmin edilmesi, su kaynaklarının sürdürülebilir biçimde yönetilebilmesi açısından önemli bir temel oluşturmaktadır. Bu tez kapsamında, Ankara ili ve ilçeleri için ortalama aylık toplam yağış değerleriyle belli aşılma olasılıklarına ait olan aylık toplam yağış miktarlarının tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, çalışılan alanda etkili olan meteoroloji gözlem istasyonları Thiessen poligonları yöntemiyle belirlenmiş ve 62 istasyona ilişkin veriler Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden temin edilmiştir. Çalışmada 2021-2024 yıllarına ait veriler kullanılmış olup, bu dönem hem en fazla sayıda istasyonu hem de en kapsamlı veri setini sağlaması nedeniyle tercih edilmiştir. Ankara iline bağlı 25 ilçenin sınırları ile oluşturulan Thiessen poligonları üzerinden 2021-2024 yılları arasındaki aylık toplam yağışlara ilişkin alansal ortalama değerler hesaplanmıştır. Elde edilen 48 adet aylık toplam yağış verisi ile hem Ankara ilinin hem de ilçelerinin yağış süreklilik eğrileri belirlenmiş özellikle %10, %30, %40, %50 ve %90 aşılma olasılıklarına ait olan yağış değerleri tespit edilmiştir. Böylece Ankara ilçeleri, belirlenen Yağış Süreklilik Eğrileri (YSE) açısından karşılaştırılmış ve bu bulgular haritalar üzerinde görselleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, Ankara ili ve yakın çevresindeki meteoroloji gözlem istasyonlarının çalışma sahasında homojen dağılmadığı, en geniş temsil alanına Polatlı Tigem istasyonunun (1307,69 km²), en küçük temsil alanına ise Sarıyahşi istasyonunun (10,39 km²) sahip olduğu belirlenmiştir. Ankara ili ortalama aylık toplam yağışlarının %10, %30, %40, %50 ve %90 aşılma olasılıklarına karşılık gelen değerleri sırasıyla 75,88 mm, 42,83 mm, 34,59 mm, 26,98 mm ve 4,75 mm olarak hesaplanmıştır. İlçe bazında yapılan değerlendirmelerde, %10 aşılma olasılığında en yüksek yağış değerlerinin Mamak, Elmadağ ve Çamlıdere ilçelerinde; %90 aşılma olasılığında ise Çamlıdere, Kızılcahamam ve Güdül ilçelerinde olduğu saptanmıştır. Araştırma bulguları, yağmur suyu hasadı uygulamalarında yalnızca ortalama yağış değerlerinin değil, %30, %40, %50 ve %90 gibi aşılma olasılıklarına karşılık gelen yağış süreklilik değerlerinin de dikkate alınmasının daha güvenilir ve uygulanabilir planlama yapılmasına katkı sağlayacağını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Global climate change and the associated warming processes have led to irregularities in precipitation regimes, thereby exerting significant impacts on the hydrological cycle. As a result, the frequency of both flood events and drought problems has increased in recent years. While the decline in annual total precipitation intensifies drought risk, extreme precipitation events triggered by rising temperatures contribute to sudden floods. Hence, analyzing both extremes of precipitation (low and high values) together has become essential. Especially in urban areas, strategies such as rainwater harvesting require reliable estimations of precipitation amounts expected under certain probabilities in order to ensure sustainable water resource management. This study seeks to estimate the average monthly total precipitation values and monthly total precipitation amounts corresponding to certain exceedance probabilities for Ankara Province and its districts. For this purpose, meteorological observation stations influencing the study area were identified using the Thiessen polygon method, and data pertaining to 62 stations were acquired from the General Directorate of Meteorology. The period between 2021 and 2024 was selected since it provides the most comprehensive dataset in terms of both the number of stations and data availability. Thiessen polygons were constructed together with the administrative boundaries of 25 districts of Ankara, and the areal averages of monthly precipitation totals were calculated for the period 2021–2024. Based on the obtained 48 monthly total precipitation values, Precipitation Duration Curves (PDC) were developed for both Ankara Province and its districts, and precipitation amounts corresponding to the 10%, 30%, 40%, 50%, and 90% exceedance probabilities were determined. Consequently, the districts of Ankara were compared according to the PDCs, and the findings were presented through thematic maps. The analyses revealed that the meteorological observation stations within Ankara Province and its surrounding area were not homogeneously distributed across the study area. Among the stations, Polatlı Tigem represented the largest area (1307.69 km²), whereas Sarıyahşi represented the smallest area (10.39 km²). The average monthly total precipitation values of Ankara Province corresponding to the 10%, 30%, 40%, 50%, and 90% exceedance probabilities were calculated as 75.88 mm, 42.83 mm, 34.59 mm, 26.98 mm, and 4.75 mm, respectively. At the district scale, the highest precipitation values at the 10% exceedance probability were observed in Mamak, Elmadağ, and Çamlıdere districts, whereas at the 90% exceedance probability, the highest values were obtained in Çamlıdere, Kızılcahamam, and Güdül districts. The findings indicate that considering not only average precipitation values but also precipitation duration values corresponding to the 30%, 40%, 50%, and 90% exceedance probabilities can contribute to more reliable and practical planning of rainwater harvesting applications.
Benzer Tezler
- Batı karadeniz havzasında yıllık yağış süreklilik eğrileri kullanılarak yıllık debi süreklilik eğrilerinin elde edilmesi
Estimation of annual flow duration curves using annual precipitation duration curves in the western black sea basin
MENAR ACLUNİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İnşaat MühendisliğiKarabük Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH SAKA
- High flow, low flow and drought characteristics of Küçük Menderes river basin
Küçük Menderes havzasının yüksek akım, düşük akım ve kuraklık özellikleri
GÖKHAN SARIGİL
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAFZÜLLAH AKSOY
- İstanbul'un ilçelerinde yağış süreklilik eğrileri
Rainfall continuity curves in Istanbul's districts
FATMA AĞIRMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İnşaat MühendisliğiKarabük Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH SAKA
- Giresun ili Aksu Deresi için farklı parametreler kullanılarak yapay sinir ağları ile akış modellemesi ve ileriye dönük akım tahminleri yapılması
Future flow prediction and flow modelling with artificial neural network using diffirent parameters for Aksu River in Giresun
HASAN TÖREHAN BABACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İnşaat MühendisliğiGümüşhane Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FATİH SAKA
YRD. DOÇ. MURAT KANKAL
- Assessment of the effect of uncertainties associated with input parameters on failure of earth-fill dams
Girdi parametrelerine bağlı belirsizliklerin toprak dolgu barajların yıkılması üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
DİLAN DİLER ÖVENLER
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İnşaat MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ MELİH YANMAZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ZAİFOĞLU