Uluslararası hukukta iklim göçü: Afrika'daki düzenlemeler ve çevresel adalet perspektifi
Climate migration in international law: African regulations and the perspective of environmental justice
- Tez No: 1024190
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜRSEL BAYRAM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Bölge Çalışmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Afrika Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Afrika'da iklim değişikliğine bağlı insan hareketliliğinin uluslararası hukuk ve bölgesel Afrika düzenlemeleri bakımından nasıl ele alındığını çevresel adalet perspektifinden incelemektedir. Araştırmanın çıkış noktası, iklim nedeniyle yerinden edilen kişilerin 1951 Cenevre Sözleşmesi ve mevcut uluslararası mülteci hukuku içinde açık ve bağlayıcı bir statüye sahip olmaması ve bu durumun belirgin bir koruma boşluğu yaratmasıdır. Bu doğrultuda çalışmada nitel hukuki araştırma yöntemi benimsenmiş, belge analizi, literatür incelemesi ve normatif değerlendirmeden yararlanılmıştır. Bölgesel uygulama sorunları, iklim baskısının ve hukuki sınırlılıkların belirgin biçimde görüldüğü Sahel ve Afrika Boynuzu örnekleri üzerinden tartışılmıştır. Bu çerçevede çalışma, iklim göçünü hareketlilik olgusunun ötesinde ele almakta ve mevcut koruma rejimlerinin sınırlarını ortaya koyan yapısal bir hukuk ve adalet sorunu olarak değerlendirmektedir. Çalışmada iklim göçünün tek bir nedene indirgenemeyeceği vurgulanmaktadır. Çevresel baskılar, yoksulluk, kırılgan geçim kaynakları ve sınırlı devlet kapasitesi gibi etkenlerle birleşerek yerinden edilmeyi hızlandırmaktadır. Bu nedenle iklim göçüne ilişkin koruma eksikliği, teknik bir statü boşluğu olmanın yanında tarihsel emisyon eşitsizliği, sorumluluk paylaşımı, finansman, kurumsal kapasite, uygulama yetersizliği ve tanınma adaletiyle bağlantılı yapısal bir adalet sorunu olarak değerlendirilmektedir. Afrika özelinde, 1969 tarihli Afrika Birliği Örgütü Mülteci Sözleşmesi ve 2009 Kampala Sözleşmesi gibi bölgesel düzenlemeler, küresel mülteci hukukuna kıyasla daha esnek ve önemli koruma imkanları sunmaktadır. Ancak bu düzenlemeler sınır aşan iklim hareketliliği, devlet kapasitesi, finansman, uygulama ve siyasi irade bakımından sınırlılıklar taşımaktadır. Çalışma, daha etkili bir koruma için mevcut bölgesel mekanizmaların güçlendirilmesi, insan hakları temelli yaklaşımın derinleştirilmesi, çevresel adalet ilkelerinin hukuki değerlendirmeye daha açık biçimde dahil edilmesi ve sorumluluğun daha adil biçimde paylaşılması gerektiği sonucuna ulaşmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines how human mobility linked to climate change in Africa is addressed under international law and regional African legal frameworks from the perspective of environmental justice. The starting point of the research is that persons displaced by climate-related factors do not have a clear and binding status under the 1951 Geneva Convention and the existing framework of international refugee law. This creates a significant protection gap. In this context, the study adopts a qualitative legal research method and draws on document analysis, literature review and normative assessment. Regional implementation problems are discussed through the examples of the Sahel and the Horn of Africa, where climate pressures and legal limitations are particularly visible. Within this framework, the study approaches climate migration beyond the phenomenon of mobility and evaluates it as a structural legal and justice-related problem that reveals the limits of existing protection regimes. The study emphasizes that climate migration cannot be reduced to a single cause. Environmental pressures accelerate displacement when they interact with poverty, fragile livelihoods and limited state capacity. For this reason, the protection gap concerning climate migration is assessed not merely as a technical status gap, but as a structural justice problem connected to historical emissions inequality, responsibility-sharing, financing, institutional capacity, implementation deficits and recognition justice. In the African context, regional instruments such as the 1969 OAU Refugee Convention and the 2009 Kampala Convention provide more flexible and significant protection opportunities compared to the global refugee law framework. However, these instruments also have limitations in terms of cross-border climate mobility, state capacity, financing, implementation and political will. The study concludes that more effective protection requires strengthening existing regional mechanisms, deepening the human rights-based approach, incorporating environmental justice principles more explicitly into legal assessment and sharing responsibility more fairly.
Benzer Tezler
- 21. yüzyılda bir çevre hakkı ihlali örneği: İklim mültecileri
An example of environment rights violation in 21st century: Climate refugees
NİLÜFER COŞKUN YAĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Kamu YönetimiHacettepe Üniversitesiİnsan Hakları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL BOZBEYOĞLU
- Uluslararası hukukta iklim değişikliğinin denizler üzerindeki etkileri
The effects of climate change on the seas in international law
UĞUR KAYNAKÇIOĞLU
- Uluslararası hukukta iklim değişikliği nedeniyle göç ve koruma statüleri
Migration and protection statutes due to climate change in international law
ŞEYMA ONAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukBursa Uludağ ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜM KAYA
- Uluslararası hukukta koruma sorumluluğu kapsamında iklim değişikliği ve ekokırım suçunun analizi
Analysis of climate change and the ecocide crime within the scope of the responsibility to protect in international law
HASAN YİĞİT
Doktora
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerBursa Uludağ ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET HALİL MUSTAFA BEKTAŞ
- Türk hukukunda ve uluslararası hukukta iklim mültecileri: Geri gönderme yasağı bağlamında bir inceleme
Climate refugees in Turkish and international law: A study within the context of the principle of non-refoulment
OĞUZ CAN BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HukukAnkara ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVA ÖVÜNÇ ÖZTÜRK