Tekrarlayan karın ağrısı olan çocuklarda yapay zeka destekli tanı değerlendirmesi
Artificial intelligence-assisted diagnostic evaluation in children with recurrent abdominal pain
- Tez No: 1024450
- Danışmanlar: PROF. DR. FIRAT ERDOĞAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Ateş, Gastroözofageal reflü, Karın ağrısı, Kolon hastalıkları-fonksiyonel, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Fever, Gastroesophageal reflux, Abdominal pain, Colonic diseases-functional, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Romatoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tekrarlayan karın ağrısı, uzun yıllardır pediatri polikliniklerine başvurunun başlıca nedenlerinden biridir. Altta yatan etiyolojinin çoğu zaman özgül tıbbi tedavi gerektirmeyen fonksiyonel gastrointestinal sistem hastalıklarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, organik patolojiler de azımsanmayacak sıklıkta görülmektedir. Literatürdeki çalışmalar çoğunlukla fonksiyonel ve organik nedenlerin dağılımını tanımlamaya ve alarm semptomlarını belirlemeye odaklanmış, ancak hastaların klinik seyir boyunca tanısal süreçlerindeki değişimi inceleyen çalışmalar sınırlı kalmıştır. Bu uzmanlık tezinde, tekrarlayan karın ağrısı ile başvuran 0–18 yaş arası çocuklarda fonksiyonel ve organik tanıların dağılımını, zaman içindeki tanısal dönüşümün oranını ve yönünü, ayrıca bu dönüşümü öngören klinik ve laboratuvar faktörlerini belirlemek amaçlanmıştır. Ek olarak, bu veriler kullanılarak makine öğrenmesi tabanlı destek modeli geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu çalışma, 2020–2026 yılları arasında tek merkezde yürütülen retrospektif, gözlemsel, analitik kohort tasarımında planlandı ve Apley kriterlerini karşılayan 393 hastayı kapsadı. Demografik veriler, klinik bulgular, laboratuvar ve görüntüleme sonuçları ile izlem sürecindeki başlangıç ve nihai tanılar hasta dosyalarından elde edildi. İnceleme süreci içinde konulan ilk tanı başlangıç tanısı olarak kabul edildi. İzlemde karın ağrısı gerileyen hastalarda nihai tanı başlangıç tanısı ile aynı kabul edilirken, ağrısı devam eden hastalarda ileri değerlendirmeler sonrasında çalışma süresi içinde ulaşılan son tanı nihai tanı olarak değerlendirildi. İstatistiksel analizler SPSS 24.0 programı kullanılarak yapıldı. İnceleme sonucunda hastaların %42,5'ine fonksiyonel, %52,2'sine ise organik hastalık tanısı konuldu. En sık saptanan fonksiyonel tanılar fonksiyonel konstipasyon, dispepsi ve irritabl barsak sendromu iken, en sık organik tanılar gastroözofageal reflü hastalığı (GERD), Ailesel Akdeniz Ateşi (FMF) ve gastrit/peptik ülser hastalığıydı. Tüm hastaların %16,8'inde başlangıç ve nihai tanılar arasında değişim gözlendi. Tanısal değişim görülen grupta artrit varlığı ve başlangıçta organik hastalık tanısı almış olmak bağımsız risk faktörleri olarak belirlendi. Artrit varlığı tanısal değişim olasılığını yaklaşık 10 kat artırırken, başlangıçta organik hastalık tanısı almış olmak bu riski yaklaşık 2 kat artırdı. Başlangıçta fonksiyonel hastalık tanısı alıp izlemde organik hastalık tanısına geçen hastalarda, beslenme ile artan ağrı bağımsız risk faktörü olarak saptandı ve bu dönüşüm riskini yaklaşık 5 kat artırdı. Başlangıçta organik hastalık tanısı alıp izlemde farklı bir organik hastalık tanısı alan grupta ise vitamin B12 düzeyi bağımsız risk faktörüydü ve bu parametrede bir birimlik artış dönüşüm riskini 0,3 kat arttırdı. Nihai tanısı organik hastalık olan grupta bu dönüşüm için 1 saaten kısa süren ağrı, pediatrik gastroenteroloji bölümüne başvuru ve başlangıçta fonksiyonel hastalık tanısı almak bağımsız risk faktörüdür. Aynı zamanda organik hastalık tanısının öngörebilen belirli klinik ve/veya laboratuvar veriler kullanılarak bu karmaşık hasta grubunda erken ve doğru tanıyı destekleme potansiyeline sahip olduğunu gösteren model de geliştirilmiştir. İzlem süresince dahil edilen hastaların verileri kullanılarak eğitilen makine öğrenmesi modelleri, başvuru anında organik etiyolojilerin ayrımını yapabilen ve tanısal dönüşüm riskini yüksek doğrulukla öngörebilen bir destek aracı ortaya koydu.
Özet (Çeviri)
Recurrent abdominal pain has long been recognized as one of the leading causes of pediatric outpatient visits. While the underlying etiology is often attributed to functional gastrointestinal disorders that generally do not require specific medical treatment, organic pathologies are also encountered with considerable frequency. Previous studies in the literature have primarily focused on describing the distribution of functional and organic causes and identifying alarm symptoms; however, investigations addressing diagnostic transitions throughout the clinical course remain limited. In this thesis, the aim was to determine the distribution of functional and organic diagnoses in children aged 0–18 years presenting with recurrent abdominal pain, to evaluate the rate and direction of diagnostic transitions over time, and to identify clinical and laboratory predictors of such transitions. Additionally, the development of a machine learning–based support model using these data was targeted. This retrospective, observational, and analytical cohort study was conducted in a single center between 2020 and 2026, including 393 patients who met the Apley criteria. Demographic characteristics, clinical findings, laboratory and imaging results, as well as initial and final diagnoses during follow-up were retrieved from patient records. The first diagnosis established was defined as the“initial diagnosis.”In patients whose abdominal pain resolved, the initial diagnosis was accepted as the final diagnosis, whereas in those with persistent symptoms, the last diagnosis reached during follow-up was considered the“final diagnosis.”Statistical analyses were performed using SPSS version 24.0. The results showed that 42.5% of patients were diagnosed with functional disorders and 52.2% with organic diseases. The most frequent functional diagnoses were functional constipation, dyspepsia, and irritable bowel syndrome, while the most common organic diagnoses included gastroesophageal reflux disease (GERD), Familial Mediterranean Fever (FMF), and gastritis/peptic ulcer disease. Diagnostic transitions between initial and final diagnoses were observed in 16.8% of patients. In the group with diagnostic change, the presence of arthritis and an initial organic diagnosis were identified as independent risk factors. Arthritis increased the likelihood of diagnostic transition nearly tenfold, while an initial organic diagnosis doubled the risk. Among patients who transitioned from a functional to an organic diagnosis, pain exacerbated by feeding was an independent predictor, increasing the risk approximately fivefold. In patients who transitioned from one organic diagnosis to another, vitamin B12 level was an independent factor, with each unit increase raising the risk by 0.3-fold. For patients with a final organic diagnosis, pain lasting less than one hour, referral to pediatric gastroenterology, and an initial functional diagnosis were independent predictors. Furthermore, machine learning models trained with patient data collected during follow-up demonstrated the ability to distinguish organic etiologies at presentation and to predict diagnostic transitions with high accuracy. These findings highlight the potential of such models to support early and accurate diagnosis in this complex patient population.
Benzer Tezler
- Malatya bölgesinde çocuklarda helikobakter pilori enfeksiyonunun sıklığı ve helikobakter pilori enfeksiyonunun tip I diabetes mellitus, konstitüsyonel büyüme geriliği ve tekrarlayan karın ağrısı ile olan ilişkisi
Başlık çevirisi yok
HANDE GÜLCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1998
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİnönü ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEHAN AKINCI
- Fonksiyonel karın ağrısı olan çocuklarda sinbiyotiklerin etkinliği ve immün sistem üzerine olan etkisi
Efficiency and immunologic effects of synbiotics in children with functional abdominal pain
HANİFE AYŞEGÜL OTUZBİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıUludağ ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TANJU MUNEVVER ÖZKAN
- Akut karın ağrısı ve/veya izole anjiyoödem ile başvuran çocuklarda herediter anjiyoödem sıklığının ve hastalık tanısına etki eden faktörlerin araştırılması
Investigation of the frequency of hereditary angioedema and the factors affecting the diagnosis of the disease in children presenting with acute abdominal pain and/or isolated angioedema
KADRİYE YALÇIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıPamukkale ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ARIK YILMAZ
- Tekrarlayan muskuloskeletal tutulumlu ailevi akdeniz ateşi olan çocuklarda demografik, ailesel özelliklerin, tanıda gecikme yaşının değerlendirilmesi, klinik labaratuvar ve genetik özelliklerin araştırılması
Evaluation of the demographic and familial characteristics, age at delayed diagnosis and investigation of other clinical, laboratory and genetic features in children with FMF who had recurrent musculoskeletal involvement
TUĞBA NUR KUTLU BEŞEREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıKafkas ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜFERET ERGÜVEN
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEFER ÜSTEBAY
- Çocuk acil polikliniğine tekrarlayan karın ağrısı nedeniyle başvuran 7- 18 yaş arası çocukların anksiyete, depresyon düzeylerinin R-cads ile değerlendirilmesi
The evaluation of the anxiety, depression levels of children aged 7- 18 WHO applied to the children's emergency outpatient clinic with recurrent abdominal pain using T-CADS questionnare
BÜŞRA KAYNAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile Hekimliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURVER SİPAHİOĞLU