Deprem sonrası kalıcı konut üretiminde döngüsel ekonomi temelli modüler tasarım-yapım karar önerisi geliştirilmesi
Development of a circular economy-based modular design–build decision framework for permanent housing production after earthquakes
- Tez No: 1024454
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKİM MARKOÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Konut Üretimi ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Konut üretimi, yalnızca barınma ihtiyacının kısa sürede karşılanmasıyla sınırlı bir süreç değildir. Bu süreç aynı zamanda dayanıklı, uzun ömürlü, kaynakları verimli kullanan, kullanıcı ihtiyaçlarına uyum sağlayabilen ve toplumsal iyileşmeyi destekleyen konutların üretilmesini gerektirir. Ancak geleneksel yapım anlayışı çoğu zaman hızlı ve çok sayıda konut üretmeye odaklanmakta; malzeme tüketimi, atık oluşumu, kullanım sürecindeki esneklik ve yapı bileşenlerinin yeniden değerlendirilebilmesi gibi konular geri planda kalmaktadır. Bu nedenle deprem sonrası kalıcı konut üretiminde, yapıları yalnızca inşa edilecek ürünler olarak değil, yaşam döngüsü boyunca değerini koruması gereken sistemler olarak ele alan yeni yaklaşımlara ihtiyaç vardır. Döngüsel ekonomi yaklaşımı bu noktada; atığın azaltılması, yapı bileşenlerinin yeniden kullanılması, bakım ve onarımın kolaylaştırılması, sökülebilirlik, uyarlanabilirlik ve kullanım ömrü sonu kararlarının tasarım aşamasından itibaren düşünülmesi açısından önemli bir çerçeve sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, deprem sonrası kalıcı konut üretiminde döngüsel ekonomi ilkelerini esas alan, modüler yapı sistemlerine dayalı bir tasarım-yapım karar modeli geliştirmek ve bu modeli uzman görüşleriyle değerlendirmektir. Çalışmada modüler sistemler yalnızca hızlı üretim sağlayan teknik çözümler olarak değil; doğru tasarım, tedarik, lojistik, bakım ve yeniden kullanım kararlarıyla döngüsel ekonomi açısından değer üretebilecek yapım sistemleri olarak ele alınmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında PRISMA yaklaşımı doğrultusunda sistematik literatür taraması yapılmış; afet sonrası kalıcı konut üretimi, modüler yapı sistemleri, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir tasarım, yaşam döngüsü performansı, yapım yönetimi ve lojistik süreçlerle ilişkili kriterler belirlenmiştir. İkinci aşamada bu kriterler iki turlu Delphi yöntemiyle uzman değerlendirmesine sunulmuş ve nihai model bu değerlendirmeler doğrultusunda oluşturulmuştur. Araştırma bulguları, modüler sistemlerin, döngüsel ekonomi ilkeleriyle birlikte ele alındığında malzeme verimliliği, yeniden kullanım, sökülebilirlik, uyarlanabilirlik, yaşam döngüsü maliyeti ve kaynak değerinin korunması açısından önemli olanaklar sunma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Delphi süreci sonucunda lojistik planlama, yerel üretim kapasitesi, kurumsal koordinasyon, yaşam döngüsü performansı, kullanıcı uyumu ve modüler bileşenlerin yeniden kullanılabilirliği döngüsel ekonomi yaklaşımıyla ilişkilendirilerek modelin temel kriterleri arasında öne çıkmıştır. Çalışma sonucunda ortaya konulan model, afet sonrası yeniden inşa süreçlerinde hızlı konut üretiminin yanı sıra, kaynakların etkin kullanımına, yapı bileşenlerinin yaşam döngüsü boyunca değerini korumasına, yerel üretim ve lojistik olanaklarının birlikte değerlendirilmesine ve karar vericiler için çok kriterli bir tasarım-yapım çerçevesi oluşturulmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Post-earthquake permanent housing production is not limited to meeting the need for shelter within a short period. It also requires the production of durable, long lasting housing that uses resources efficiently, responds to user needs, and supports social recovery. Conventional construction practices often focus on producing a large number of housing units rapidly, while issues such as material consumption, waste generation, flexibility during use, and the future reuse of building components tend to remain secondary. For this reason, post-earthquake permanent housing production calls for new approaches that consider buildings not merely as products to be constructed, but as systems whose value should be preserved throughout their life cycle. In this regard, the circular economy approach provides an important framework by addressing waste reduction, the reuse of building components, ease of maintenance and repair, design for disassembly, adaptability, and end-of-life decisions from the design stage onward. The aim of this study is to develop a design–construction decision model for post earthquake permanent housing that is based on circular economy principles and modular construction systems, and to evaluate this model through expert opinion. In the study, modular systems are not treated solely as technical solutions that enable rapid production; rather, they are considered construction systems that can generate value from a circular economy perspective when supported by appropriate decisions on design, procurement, logistics, maintenance, and reuse. In the first stage of the research, a systematic literature review was conducted following the PRISMA approach, and criteria related to post-earthquake permanent housing production, modular construction systems, circular economy, sustainable design, life-cycle performance, construction management, and logistics processes were identified. In the second stage, these criteria were submitted to expert evaluation through a two-round Delphi study, and the final model was developed in line with these evaluations. The findings indicate that modular systems, when considered together with circular economy principles, have significant potential in terms of material efficiency, reuse, design for disassembly, adaptability, life-cycle cost, and the preservation of resource value. As a result of the Delphi process, logistics planning, local production capacity, institutional coordination, life-cycle performance, user adaptation, and the reusability of modular components emerged as key criteria of the model in relation to the circular economy approach. The model developed as a result of this study aims to contribute not only to rapid housing production in post-disaster reconstruction processes, but also to the efficient use of resources, the preservation of building components' value throughout their life cycle, the integrated assessment of local production and logistics opportunities, and the formation of a multi-criteria design–construction framework for decision-makers.
Benzer Tezler
- Design and production of industrialized houses. Prototype house design in the post earthquake period
Endüstrileşmiş konutların tasarımı ve üretimi. Deprem sonrası dönemde tip konut tasarımı
EFSUN AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2002
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDAN BALAMİR
- Afet sonrası hızlı kalıcı konut inşasında prefabrik cephe sistemlerinin uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi
Assessment of the feasibility of prefabricated façade systems in rapid permanent housing construction after disasters
MUSTAFA ENES BERK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERHAT BAŞDOĞAN
- Afet konutları sorunu ve deprem örneğinde incelenmesi
Disasterarea housing problem and it's survey in earthquake example
SİBER ACERER
- Geri dönüşümlü agregadan üretilmiş tam ölçekli kolonların yangın etkisi altındaki deprem performansı
Seismic performance of full-scale fire-exposed reinforced concrete columns produced by recycled concrete aggregate
GÖKTUĞ ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Deprem Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER İLKİ
- Deprem bölgelerinde betonarme taşıyıcı sistem tasarımı ve Marmara depremi sonrası yapılan kalıcı konutların değerlendirilmesi
The design of reinforced concrete structures in earthquake regions and the evaluation of permanent housings after Marmara earthquakes
DENİZ TATLIDEDE
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECDET TORUNBALCI