Fabrika çalışanlarında iş sağlığı okuryazarlığı: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Health literacy in factory workers: Validity and reliability study in Turkish
- Tez No: 1024490
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ ABACIGİL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Çalışanlarda iş sağlığı okuryazarlığını ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç olan“İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği”nin (OHLS) fabrika çalışanlarında Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yaparak, gelecekteki araştırmalara kaynak sağlamaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada, katılımcıların sosyodemografik bilgileri, OHLS ve“Sağlıklı Yaşam Davranışı Ölçeği”kullanılmıştır. Aydın Umurlu ve ASTİM Organize Sanayi Bölgeleri'ndeki 173 çalışan araştırmaya dahil edilmiştir. Veriler, tanımlayıcı, geçerlik ve güvenirlik analizleri için SPSS v25.0 ve SPSS AMOS v26.0 kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: 18-60 yaş aralığında olan katılımcıların yaş ortalaması 35,44 ve %60,9'u erkektir. Katılımcıların %25,6'sı yetersiz, %19,2'si sınırlı, %39,5'i yeterli ve %15,7'si ise mükemmel düzeyde iş sağlığı okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Güvenirlik analizi sonucunda ölçeğin Cronbach alfa değeri 0,864 olarak bulunmuştur. Madde toplam korelasyon değerleri 0,298-0,703 arasında değişmektedir. Geçerlik analizi yapmak için önce KMO değeri hesaplanmış ve bulunan 0,855 değeri faktör analizi yapılabilmesine olanak veren bir örnek büyüklüğünü göstermiştir. Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek için Temel Bileşenler yöntemiyle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. Analiz sonucu madde faktör yükleri 0,585-0,871 arasında değiştiği ve öz değeri 1'in üstünde olan 2 faktör saptanmıştır. Bu faktörlerin toplam varyansa ortak katkıları % 60,909; açıkladıkları varyans yüzdeleri sırası ile % 37,232 ve % 23,677'dir. İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği' nin Sağlıklı Yaşam Davranışı Ölçeği ile korelasyonuna bakılmış ve korelasyon katsayısı r=0,444 (p<0,001) olarak saptanmış ve bu sonuç ölçeğin ölçüt bağıntılı geçerliğine kanıt olarak kabul edilmiştir. AFA'dan elde edilen madde-faktör yapısının Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile model uyumu test edilmiştir. DFA yapılırken en büyük benzerlik kestirim yöntemi kullanılmıştır. Modelin X2= 139.862, sd=53, p<0,01, X2 /sd=2,639 ve uyum indeks değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu saptanmıştır. Sonuç: İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçe çevirisinin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu kanıtlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Objective: The purpose of this study is to provide a reliable and valid tool, the“Occupational Health Literacy Scale”(OHLS), to measure health literacy among workers by conducting a validity and reliability study in Turkish for factory employees, thus contributing to future research. Materials and Methods: The study utilized a questionnaire that included participants' sociodemographic information, the OHLS, and the“Healthy Lifestyle Behavior Scale.”A total of 173 employees from the Aydın Umurlu and ASTİM Organized Industrial Zones were included in the research. Data were analyzed using descriptive, validity, and reliability analyses with SPSS v25.0 and SPSS AMOS v26.0. Results: The average age of participants, who were between 18 and 60 years old, was 35.44, with 60.9% being male. It was found that 25.6% of participants had inadequate, 19.2% limited, 39.5% sufficient, and 15.7% excellent levels of health literacy. The reliability analysis yielded a Cronbach's alpha value of 0.864 for the scale. The item-total correlation values ranged from 0.298 to 0.703. To conduct the validity analysis, the KMO value was calculated, yielding a value of 0.855, indicating an adequate sample size for factor analysis. Exploratory Factor Analysis (EFA) was performed using the Principal Components method to test the structural validity of the scale. The analysis revealed that the item factor loadings ranged from 0.585 to 0.871, with two factors having eigenvalues greater than 1. These factors contributed a total variance of 60.909%, with explained variance percentages of 37.232% and 23.677%, respectively. The correlation between the Occupational Health Literacy Scale and the Healthy Lifestyle Behavior Scale was found to be r=0.444 (p<0.001), which is considered evidence of criterion-related validity. The factor structure obtained from EFA was tested for model fit using Confirmatory Factor Analysis (CFA). The maximum likelihood estimation method was used during CFA. The model yielded X²= 139.862, df=53, p<0.01, X²/df=2.639, and the fit index values were found to be at acceptable levels. Conclusion: It has been demonstrated that the Turkish translation of the Occupational Health Literacy Scale is a valid and reliable measurement tool.
Benzer Tezler
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM
- Türkiye'de son 30 yıl içinde karma yem üretimi ve teknolojisi alanındaki gelişmeler
Başlık çevirisi yok
RECEP ÇÖPTEN
- Yoğurt yapımında süttozundan yararlanma olanakları
Başlık çevirisi yok
NESLİHAN İŞGÜDER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ÜÇÜNCÜ
- Tokat bölgesi folklorik giysileri
Başlık çevirisi yok
ESEN ÇAĞLAYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Halk Bilimi (Folklor)Gazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİRDEVS KAYA