Yükseköğretime erişen Suriyeli genç kadınların ilişkisel güçlenme deneyimleri üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on the relational empowerment experiences of young Syrian women in higher education
- Tez No: 1024505
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU HATİBOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sosyal Hizmet, Sociology, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Türkiye'de yükseköğretime erişen Suriyeli genç kadınların ilişkisel güçlenme deneyimlerinin; göç, aile, akran ve kurumsal ilişkiler ekseninde nasıl inşa edildiğine odaklanılmıştır. Kadınların deneyimlerini başlangıç noktası alan bu tezde feminist yöntem, bakış açısı ve sosyal çalışmanın kuramsal çerçevesinden yararlanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi benimsenen çalışmada; sekiz farklı ilde yükseköğretim gören 35 kadınla yarı yapılandırılmış formla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş, MAXQDA programı kullanılarak veriler tematik kodlama ile çözümlenmiştir. Analiz sonucunda;“Göçün Eşiğinden Yükseköğretime”,“Temas Alanlarında İlişkisel Güçlenme”,“Yalpalayan Öznellik”ve“Eleştirel Bilinçten Kolektif Sorumluluğa”olmak üzere dört ana temaya ulaşılmıştır. Araştırma, yükseköğretimi tek boyutlu bir“eğitim hizmeti”yerine; temas, sosyal sermaye, tanınma ve politika boyutlarını içeren dört yönlü bir sosyal politika alanı ve“eşik mekânı”olarak yeniden çerçevelendirmektedir. Çalışma literatüre; yalpalayan öznellik, çatallı tanınma, yayılan faillik ve eleştirel bilinç-politik eylem boşluğu olmak üzere dört özgün kavram kazandırmıştır. Kadınların yükseköğretim güzergâhındaki deneyimleri bir mağduriyet anlatısı değil; aile içi, akademik, kurumsal ve toplumsal ilişkiler ağı içinde inşa edilen çok katmanlı bir dönüştürücü öğrenme sürecidir. Bulgular, Suriyeli kadınların yükseköğretimi hanenin ataerkil normlarıyla pazarlık etmek ve kamusal alanda özerklik kazanmak için kullandıklarını; bu talebin arkasında kuşaklararası feminist telafi ve duygusal aktarımın yer aldığını göstermektedir. Ayrıca tez, orta yaş kadınların güçlenme süreçlerindeki köprü kurucu işlevini kuramsallaştırarak feminist sosyal çalışma müdahalelerine özgün bir katkı sunmaktadır. Sonuç olarak kadınların güçlenme süreçleri; liberal söylemlerin iddia ettiği gibi doğrusal değil; ilişkisel, döngüsel ve çatallı bir yapı sergilemekte çok katmanlı, müzakereli ve sürekli yeniden inşa edilen bir öznelliği görünür kılmaktadır. Bu deneyim, bireysel başarı veya yapısal mağduriyet ikiliklerinin ötesinde, mikro, mezzo ve makro düzeyde eş zamanlı işleyen çok katmanlı bir dönüştürücü öğrenme sürecidir. Bu kavrayış, müdahalelerin bireysel kazanımları ölçmek yerine, ilişki ağlarındaki dönüşümü ve tanınma anlarını izlemesi gerektiğini ortaya koyarak feminist göç literatürüne ve sosyal çalışma uygulamalarına kavramsal bir zemin sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines how the relational empowerment experiences of Syrian young women who have accessed higher education in Turkey are constructed along the axes of migration, family, peer, and institutional relationships. Taking women's experiences as its starting point, this thesis draws on feminist methodology, standpoint theory, and the theoretical framework of social work. Adopting a qualitative research approach, the study conducted semi-structured, in-depth interviews with 35 women enrolled in higher education across eight provinces, and the data were analyzed through thematic coding using MAXQDA software. The analysis yielded four main themes:“From the Threshold of Migration to Higher Education,”“Relational Empowerment in Contact Zones,”“Wavering Subjectivity,”and“From Critical Consciousness to Collective Responsibility.”The research reframes higher education not as a one-dimensional“educational service”but as a four-dimensional social policy domain and“threshold space”encompassing the dimensions of contact, social capital, recognition, and politics. The study contributes four original concepts to the literature: wavering subjectivity, forked recognition, diffuse agency, and the critical consciousness-political action gap. Women's experiences along their higher education trajectory do not constitute a narrative of victimhood; rather, they unfold as a multilayered transformative learning process constructed within a web of familial, academic, institutional, and societal relationships. The findings reveal that Syrian women employ higher education both as a means of negotiating the patriarchal norms of the household and of securing autonomy in the public sphere, with this aspiration underpinned by intergenerational feminist compensation and emotional transmission. The dissertation further makes an original contribution to feminist social work interventions by theorizing the bridge-building function that middle-aged women perform within empowerment processes. In conclusion, women's empowerment processes are not linear, as liberal discourses claim, but rather exhibit a relational, cyclical, and forked structure, rendering visible a subjectivity that is multilayered, negotiated, and continually reconstructed. Moving beyond the dichotomy of individual success and structural victimhood, this experience constitutes a multilayered transformative learning process operating simultaneously at the micro, mezzo, and macro levels. This understanding suggests that interventions should track transformations within relational networks and moments of recognition rather than measuring individual gains, thereby providing a conceptual foundation for both feminist migration scholarship and social work practice.
Benzer Tezler
- Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarına ilişkin kalite standartlarının belirlenmesi
The determination of the quality standards of training curriculum related to teachers of religion culture and moral education
EMİNE ZEHRA TURAN
Doktora
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TAVUKÇUOĞLU
- The economics of awqâf in Türkiye
Türkiye'de vakıfların ekonomisi
OZAN MARAŞLI
Doktora
İngilizce
2022
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MONZER KAHF
DR. ÖĞR. ÜYESİ METİN PİŞKİN
- Teknik lise elektronik bölümü mesleki teknik eğitim programları amaçlarına erişme düzeyinin saptanması
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA MERAL
Doktora
Türkçe
1993
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADİL ÇAĞLAR
- Eğitim ve eşitsizlik: Yükseköğretimde eşitsizliğin yeniden üretimi
Education and inequality: Reproduction of inequality in higher education
ENGİN ERİŞKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZAFER ÇELİK
- The relationship between economic growth and education in Turkey, Finland and South Korea
Türkiye, Finlandiya ve Güney Kore'de eğitim ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki
DİLARA AY ERİŞEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Ekonomiİstanbul Bilgi ÜniversitesiEkonomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM BAŞLEVENT