İslam hukuku ve modern hukukta hürriyet ilkesi (mükayeseli bir araştırma)
مقصد الحرية في الفقه الإسلامي والقانون الوضعي (دراسة تحليلية مقاصدية مقارنة)
- Tez No: 1024535
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM ÖZDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, makasıd açısından hürriyeti, İslam hukuku ve pozitif hukukta, birey-devlet-toplum arasındaki ilişkilerin inşasında etkili olan en önemli teşri'I maksatlardan biri olarak ele almaktadır. Çalışmanın önemi, özgürlüğün insani ve teşri'I düşüncedeki merkezi konumundan, diğer hakların düzenlenmesindeki rolünden ve yönetim ile sorumluluk arasında denge sağlanmasından kaynaklanmaktadır. Araştırma, İslam Hukuku ve pozitif hukukta hürriyetin kavramsal temellerini ortaya koymayı, bu kavramın usul düşüncesindeki gelişimini analiz etmeyi hedeflemektedir. Ayrıca başta adalet, saygınlık, din, akıl ve nefsin korunması olmak üzere makâsıd sistemi içinde hürriyetin yerini açıklamayı amaçlamaktadır. Ayrıca günümüz hukuk düşüncesi felsefesinde hürriyetin dayanığını analiz ederek her iki sistemin dayandığı kaynak ve usûlleri karşılaştırmayı da hedeflemektedir. Tezde dört temel yöntem kullanılmıştır: Şer'i ve hukuki metinleri takip etmek için tümevarımsal yöntem, hükümlerin makâsıdını açıklamak için analitik yöntem, ittifak ve ihtilaf noktalarını tespit etmek için karşılaştırmalı yöntem ve kavramın İslami ve Batı bağlamlarındaki gelişimini izlemek için tarihsel yöntem. Çalışmanın ulaştığı sonuca göre İslam Hukuku, hürriyeti ibadet ve ahlak temelli bir çerçevede ele alarak bireysel haklar ve kamu maslahatı arasında denge kurmakta; buna karşılık pozitif hukuk çoğunlukla göreceli felsefi zeminlerden hareket etmekte ve uygulamada çelişkilere neden olmaktadır. Tez, İslam Hukunun makâsıdı ile pozitif hukukun araçlarından istifade ederek insan onurunun korunmasına katkı sağlayan ve şer'î sâbiteler ile yeni devlet düzeninin gereklilikleri arasında denge kuran bütünlüklü bir teşri' sisteminin inşa edilmesini önermektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation addresses the objective of freedom in Islamic jurisprudence and positive law, considering it one of the most prominent legislative purposes that shape the relationship between the individual, the state, and society. The significance of the study lies in the centrality of freedom within human and legal thought, and its vital role in organizing various rights and in achieving a balance between authority and responsibility. The research aims to uncover the conceptual foundations of freedom in both Islamic jurisprudence and modern legislation, analyze its development within the framework of Islamic legal theory, and explore its place within the broader system of higher objectives of Sharia, particularly its connection to justice, dignity, and the preservation of religion, intellect, and life. It also seeks to examine the philosophical foundations underlying the concept of freedom in modern legal thought, and to compare the references and methodologies that underpin each system. The dissertation adopts four main methodologies: the inductive method to trace relevant legal and Sharia-based texts; the analytical method to clarify the teleological meanings behind rulings; the comparative method to identify similarities and differences between both systems; and the historical method to track the evolution of the concept in both Islamic and Western contexts. The study concludes that Islamic jurisprudence frames freedom within a moral and devotional context that balances individual rights with the public good, whereas positive law often emerges from relativistic philosophical foundations lacking purposive regulation, leading to inconsistencies in practice. The dissertation recommends establishing an integrated legislative framework that draws on the objectives of Islamic jurisprudence and the tools of positive law, in a way that preserves human dignity and maintains balance between Sharia constants and the requirements of the modern state.
Benzer Tezler
- İslâm ceza hukukunda fitne
Fitna in Islamic criminal law
GÜLİSTAN İSEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜKSEL SALMAN
- قيمة الحرّية وصلتها بالمقاصد الضرورية
Hürriyetin değeri ve zaruri makasıdla ilişkisi
HALİD ELMAHMUD EL HÜSEYİN
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinMardin Artuklu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ATA DENİZ
- İslam Hukuk metodolojisinde emir ve nehyin yorumu
Başlık çevirisi yok
ALİ İHSAN PALA
Doktora
Türkçe
2003
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEŞİR GÖZÜBENLİ
- Fıkıh usulü açısından beyan“İslam Hukuk metodolijisine göre hukuki nassların açıklanması”
Başlık çevirisi yok
ALİ İHSAN PALA
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
DinYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHADDİN KIYICI
- Osmanlı'da kadın hapishaneleri ve kadın mahkûmlar (1839-1922)
Women prisons and women prisoners in Ottoman (1839-1922)
AYŞE ÖZDEMİR KIZILKAN
Doktora
Türkçe
2011
Kamu YönetimiSüleyman Demirel ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü
DOÇ. DR. ADEM KORKMAZ