Klasik Arap şiirinde ilâhî muhabbet
The concept of divine love in classical Arabic poetry
- Tez No: 1024542
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET EDİP ÇAĞMAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Arap dili, Arap edebiyatı, Arabian literature
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, klasik Arap şiirinde ilâhî muhabbet kavramını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ana problemi, ilâhî muhabbetin klasik Arap şiirinde nasıl ortaya çıktığı ve hangi aşamalardan geçerek Abbâsîler döneminde sistematik bir kavram haline geldiğidir. Bu çalışmada, ilâhî muhabbetin birden ortaya çıkmadığı; aksine Câhiliye döneminden itibaren var olan dinî ve hikemî unsurların zamanla gelişmesiyle şekillendiği ortaya konulmuştur. Bu çerçevede Câhiliye, Sadru'l-İslâm, Emevî ve Abbâsî dönemlerine ait şiir metinleri incelenmiştir. Bu metinlerde ilâhî muhabbeti çağrıştıran veya doğrudan ifade eden unsurlar tespit edilerek şiirler detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Ayrıca ilâhî muhabbet mefhumu Kur'ân-ı Kerîm, hadis, tasavvuf ve İslâm felsefesi çerçevesinde ele alınış biçimleriyle de değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, Câhiliye dönemi şiirlerinde ilâhî muhabbet mefhumunun açık bir kavram olarak yer almadığı; ancak tevhîd, kader, ölüm gerçeği ve dünyanın faniliği gibi temalar bağlamında işlendiği tespit edilmiştir. Sadru'l-İslâm ve Emevîler döneminde ilâhî muhabbetin daha çok itaat, takvâ ve âhiret bilinci çerçevesinde ele alındığı; Abbâsîler döneminde ise tasavvuf düşüncesinin etkisiyle ilâhî muhabbet mefhumunun açık ve sistematik bir hal aldığı görülmüştür. Bu çalışma, ilâhî muhabbet mefhûmunun klasik Arap şiirindeki tarihî gelişimini ve şiire yansımalarını dil, üslup ve muhteva bakımından inceleyerek Arap dili ve belagati alanındaki literatüre katkı sunmayı amaçlamıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the concept of divine love in Classical Arabic poetry. The main research problem is to investigate how the concept of divine love emerged in Classical Arabic poetry and through which stages it evolved into a systematic concept during the Abbasid period. The study argues that divine love did not emerge suddenly; rather, it gradually developed from the religious and wisdom-oriented themes that had existed since the Pre-Islamic period. Within this framework, poetic texts from the Pre-Islamic, Early Islamic, Umayyad, and Abbasid periods were examined. Elements that either implicitly evoked or explicitly expressed the concept of divine love were identified, and the selected poems were analyzed in detail. In addition, the concept of divine love was evaluated within the framework of the Qur'an, the Hadith, Sufism, and Islamic philosophy. The findings reveal that the concept of divine love did not appear as an explicit notion in Pre-Islamic poetry; however, it was reflected through themes such as tawḥīd (divine unity), destiny, the reality of death, and the transience of worldly life. During the Early Islamic and Umayyad periods, divine love was primarily associated with obedience, piety, and awareness of the Hereafter. In the Abbasid period, under the influence of Sufi thought, it developed into an explicit and systematic concept. By examining the historical development of the concept of divine love and its reflections in Classical Arabic poetry from linguistic, stylistic, and thematic perspectives, this study aims to contribute to the existing scholarship in the field of Arabic Language and Rhetoric.
Benzer Tezler
- مفهوم ال ُح ب وصوره في الشعر األندلسيعصر ملوك الطوائف
Endülüs Mülükü't-tavâif dönemi şiirinde sevgi kavramı
ZAHRAA MAWALDI
Doktora
Arapça
2026
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ ÖZDEMİR
- Modern Türk şiirinin leylâları
Leylâs of modern Turkish poetry
SELDA SAVAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN AKAY
- Klasik Arap şiirinde isti`taf
Demander de pitie dans la poesie Arabe classique
YALÇIN ATALIK
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Doğu Dilleri ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZİF ŞAHİNOĞLU
- Klasik Arap şiirinde yaşlılık teması (10. yüzyıl sonuna kadar)
Oldness theme in classical Arabic poetry (untill last of 10 th century)
KEMAL TUZCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. FARUK TOPRAK
- Klasik Arap şiirinde recez ve urcuze
Rajaz and urgooza in classical Arabic poetry
KEMAL TUZCU
Doktora
Türkçe
2003
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. FARUK TOPRAK