Ortaokul öğrencilerinin maddenin hâl değişimleri ve ayırt edici özellikleri konusundaki akademik başarı, kavramsal anlama ve bilişsel yapılarının incelenmesi
An examination of middle school students' academic achievement, conceptual understanding, and cognitive structures regarding state changes and distinguishing properties of matter
- Tez No: 1024681
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİLAY KARAMUSTAFAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Fen, Fen bilgisi eğitimi, Science, Science education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin maddenin hal değişimleri ve ayırt edici özellikleri konusundaki akademik başarı, kavramsal anlama ve bilişsel yapılarının incelenmesidir. Çalışmada karma araştırma yaklaşımından yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında var olan mevcut durumu belirlemeye çalışan gelişimsel araştırma türlerinden enlemsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Aynı çalışma grubu ile uzun vadede çalışmanın zor olduğu durumlarda, örneklemin izleneceği birbirine denk gruplarla (farklı yaş takımları) araştırmanın yürütülmesine olanak sağlaması amacıyla gelişimci enlemsel araştırma türü tercih edilmiştir. Nitel kısmında ise olgubilim araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Olgubilim araştırmaları olgulara yönelik bireylerin deneyimleri ve anlamlandırmaları olduğu için ortaokul öğrencilerinin maddenin halleri ve ayırtedici özellikleri ile ilgili kavramalara yönelik bakış açıları derinlemesine araştırılmıştır. Çalışma 2024-2025 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde, Yozgat ili Çekerek ilçesindeki bir ortaokulda, 5., 6., 7. ve 8. sınıflarında öğrenim gören 194 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmada kullanılan nicel veri toplama araçları; Fen Akademik Başarı Testi (FABT), Kavramsal Anlama Testi (KAT), Maddenin Hal değişimi ve Maddenin Ayırt Edici Özellikleri Başarı Testi (MHDMAEÖ)'nden oluşmaktadır. Nitel verilerin toplanmasında ise yarı yapılandırılmış mülakat kullanılmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizinde öğrencilerin kavramsal anlama düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla bağımsız örneklemler t-testi uygulanmıştır. Öğrencilerin başarı düzeylerinin sınıf seviyesine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Varyans analizi sonucunda anlamlı farklılık bulunması durumunda farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla post-hoc çoklu karşılaştırma testlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda, maddenin hal değişimleri ve ayırt edici özellikleri konularına yönelik akademik başarı ve kavramsal anlama düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. İlişkin kavramlara yönelik akademik başarı ve kavramsal anlama düzeylerinin sınıf seviyesi değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiği ayrıca kavramsal anlamalarının sınıf seviyesi arttıkça daha bilimsel hale geldiği belirlenmiştir. Maddenin hâl değişimleri ve ayırt edici özellikleri konuları, günlük yaşam örnekleriyle ilişkilendirilerek öğrenmeler kolaylaştırılabilmelidir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the academic achievement, conceptual understanding, and cognitive structures of middle school students regarding phase changes of matter and their distinguishing properties. The study employed a mixed-methods research approach. In the quantitative part of the study, a longitudinal research method—one of the types of developmental research aimed at determining the current state—was used. Since it is difficult to conduct long-term research with the same study group, the developmental longitudinal research method was chosen to enable the study to be conducted with comparable groups (different age cohorts) that could be tracked over time. In the qualitative part, the phenomenological research method was employed. Since phenomenological research focuses on individuals' experiences and interpretations of phenomena, the perspectives of middle school students regarding concepts related to the states of matter and distinguishing properties were explored in depth. The study was conducted with 194 students in the 5th, 6th, 7th, and 8th grades of a middle school in Çekerek district of Yozgat province during the second semester of the 2024-2025 academic year. The quantitative data collection instruments used in the research consisted of the Science Academic Achievement Test (FABT), the Conceptual Understanding Test (KAT), and the Phase Changes and Distinguishing Properties of Matter Achievement Test (MHDMAEÖ). Qualitative data were collected through semi-structured interviews. In the analysis of the quantitative data obtained, an independent samples t-test was applied to determine whether students' conceptual understanding levels differed according to the gender variable. One-way analysis of variance (ANOVA) was used to determine whether students' achievement levels differed according to their grade level. If a significant difference was found in the ANOVA results, post-hoc multiple comparison tests were used to determine which groups showed the difference. The findings indicate that academic achievement and conceptual understanding levels regarding the phase changes and distinguishing properties of matter do not show a significant difference according to the gender variable. It was determined that academic achievement and conceptual understanding levels regarding related concepts differed significantly according to the grade level variable, and that conceptual understanding became more scientific as the grade level increased. The topics of phase changes of matter and their distinguishing properties should be made easier to learn by relating them to examples from daily life.
Benzer Tezler
- Yapay zeka destekli mühendislik tasarım sürecinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin akıl yürütmelerine, sürece yönelik görüşlerine ve maddenin doğası ünitesindeki akademik başarılarına etkisi
The impact of artificial intelligence-assisted engineering design process on the reasoning abilities, perceptions of the process, and academic achievements in the unit of matter among 5th grade middle school students
HALİL MERT SOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiFen ve Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİLAL AKTAMIŞ
- Madde ve ısı ünitesine ilişkin çoklu gösterimlerin ortaokul öğrencilerinin bilişsel yapılarıyla karşılaştırılarak incelenmesi
Investigation of multiple representations of matter and heat unit in comparison with the cognitive structures of middle school students
BURCU KAYAMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURAK FEYZİOĞLU
- 6. 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersi Öğretim programında yer alan olgu, olay ve genellemeleri bilme düzeylerinin incelenmesi
Investigation knowledge levels of cases, event and general in 6th, 7th and 8th grade students science teaching program
PINAR DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH AYDIN
- Fen eğitiminde rehberli sorgulamaya dayalı öğrenmenin etkisi
Effective learning based on guided inquiry in science education
CANSU EBREN OZAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİLAY KARAMUSTAFAOĞLU
- Kesintisiz ters yüz edilmiş öğrenme modelinin öğrenci başarısına etkililiği ile sürece ilişkin öğrenci ve veli görüşleri
The effectiveness of seamless flipped learning model on student success with the view of students and parents regarding the process
ÖZGE ÇELEBİ
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimOrdu ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ ÖZYÜREK