Havayolu pilotlarında finansal kaygı ve mesleki motivasyon arasındaki ilişkide iş güvencesizliği algısının aracı rolü
The mediating role of perceived job insecurity in the relationship between financial anxiety and work motivation among airline pilots
- Tez No: 1024712
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE NİLÜFER ALÇALAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, Psikoloji, Civil Aviation, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Finansal kaygı, Pilotlar, Financial anxiety, Pilots
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Havacılık Psikolojisi Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Havacılık Psikolojisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, havayolu pilotlarında finansal kaygı ile mesleki motivasyon arasındaki ilişki incelenmiş ve bu ilişkide iş güvencesizliği algısının aracı rolü değerlendirilmiştir. Havacılık sektörü, yüksek sorumluluk düzeyi, düzensiz çalışma saatleri, performans baskısı ve ekonomik dalgalanmalara açık yapısı nedeniyle psikososyal açıdan dikkatle ele alınması gereken bir çalışma alanıdır. Bu bağlamda pilotların finansal kaygı düzeyleri, iş güvencesizliği algıları ve mesleki motivasyonları arasındaki etkileşimin incelenmesi hem çalışan refahı hem de uçuş emniyeti açısından önem taşımaktadır. Araştırma nicel araştırma yaklaşımı temelinde yürütülmüş ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, ticari havayolu şirketlerinde aktif olarak görev yapan ve gönüllülük esasına göre araştırmaya katılan 62 kaptan pilot ve ikinci pilot oluşturmaktadır. Veriler çevrim içi anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Maddi Kaygı Ölçeği, İş Güvencesizliği Ölçeği ve Çok Boyutlu İş Motivasyonu Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında finansal kaygı bağımsız değişken, mesleki motivasyon bağımlı değişken ve iş güvencesizliği algısı aracı değişken olarak ele alınmıştır. Araştırma bulguları, finansal kaygı ile iş güvencesizliği algısı arasında zayıf düzeyde pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Finansal kaygı ile mesleki motivasyon arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Beklentilerin aksine, iş güvencesizliği algısı ile mesleki motivasyon arasında zayıf düzeyde pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Aracılık analizi sonuçlarına göre finansal kaygının iş güvencesizliği algısı üzerinde, iş güvencesizliği algısının ise mesleki motivasyon üzerinde anlamlı etkileri bulunmaktadır. Ancak finansal kaygının mesleki motivasyon üzerindeki doğrudan etkisi ve toplam etkisi anlamlı bulunmamıştır. Bootstrap analizi sonucunda dolaylı etkiye ilişkin güven aralığının sıfırı içermesi nedeniyle iş güvencesizliği algısının finansal kaygı ile mesleki motivasyon arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol üstlenmediği belirlenmiştir. Araştırma bulguları genel olarak, havayolu pilotlarında finansal kaygının iş güvencesizliği algısıyla ilişkili olduğunu, ancak finansal kaygı ile mesleki motivasyon arasındaki ilişkinin iş güvencesizliği algısı aracılığıyla açıklanamadığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, pilotların ekonomik kaygıları, iş güvencesi algıları ve motivasyon süreçleri arasındaki ilişkilerin iş güvencesizliği algısı dışında farklı bireysel, örgütsel ve mesleki değişkenlerin de dikkate alındığı daha kapsamlı modellerle incelenmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined the relationship between financial anxiety and work motivation among airline pilots and evaluated the mediating role of perceived job insecurity in this relationship. The aviation sector is a field of work that requires careful psychosocial consideration due to its high level of responsibility, irregular working hours, performance pressure, and vulnerability to economic fluctuations. In this context, examining the interaction between pilots' levels of financial anxiety, perceptions of job insecurity, and work motivation is important both for employee well-being and flight safety. The research was conducted based on a quantitative research approach, and a correlational survey model was employed. The sample of the study consisted of 62 captains and first officers actively employed in commercial airlines who voluntarily participated in the research. Data were collected through an online survey method. The Sociodemographic Information Form, Financial Anxiety Scale, Job Insecurity Scale, and Multidimensional Work Motivation Scale were used as data collection instruments. Within the scope of the study, financial anxiety was treated as the independent variable, work motivation as the dependent variable, and perceived job insecurity as the mediating variable. The findings revealed a weak positive and statistically significant relationship between financial anxiety and perceived job insecurity. No significant relationship was found between financial anxiety and work motivation. Contrary to expectations, a weak positive and statistically significant relationship was identified between perceived job insecurity and work motivation. The mediation analysis indicated that financial anxiety had a significant effect on perceived job insecurity, and perceived job insecurity had a significant effect on work motivation. On the other hand, the direct and total effects of financial anxiety on work motivation were not found to be significant. Bootstrap analysis further demonstrated that the confidence interval of the indirect effect included zero, indicating that perceived job insecurity did not play a significant mediating role in the relationship between financial anxiety and work motivation. Overall, the research findings show that financial anxiety among airline pilots is associated with the perception of job insecurity; however, the relationship between financial anxiety and work motivation could not be explained through the perception of job insecurity. These findings suggest that the relationships among pilots' financial concerns, perceptions of job insecurity, and work motivation should be examined using more comprehensive models that incorporate additional individual, organizational, and occupational variables beyond perceived job insecurity.
Benzer Tezler
- Havayolu pilotlarında COVID-19 sürecinin sağlık sertifikasına etkisi ve psikososyal etkilenim
Psychosocial effects of the COVID-19 pandemic in airline pilots and its effects on HEALTH certificate
BURAK TURGUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Hava ve Uzay HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiHava ve Uzay Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERŞAT KOLBAKIR
- Ticari havayolu pilotlarında barotravma sıklığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Barotrauma prevalence in commercial airline pilots and assessment of related factors
SALİH AĞAÇKESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Hava ve Uzay HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiHava ve Uzay Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERŞAT KOLBAKIR
- Ticari havayolu pilotlarında beslenme kalitesi ve farkındalığının incelenmesi
Evaluation of nutritional quality and awareness in commercial airline pilots
AHMET KAAN YEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Hava ve Uzay HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiHava ve Uzay Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRÜ HAKAN GÜNDÜZ
- Uçuş performansı üzerinde temel benlik değerlendirmesi ile sosyal yetkinlikler ve biyoverinin etkisi: Türk havayolu pilotlarında bir araştırma
The effects of core self evaluations with social competencies and biodata on flight performance: A research on Turkish airline pilots
AYŞE DİKMEN
- Examining the required non-technical skills between the airline pilots
Havayolu pilotlarında aranan teknik olmayan pilot becerilerinin incelenmesi
TOLGA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sivil HavacılıkEskişehir Teknik ÜniversitesiPilotaj Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR ÖZDEMİR